The Vocalic System of Kurpian

Jerzy Rubach

Abstrakt

This article presents the vowel system of Kurpian, a dialect of Polish spoken in northern Poland. The data come from the fi eldwork that I conducted in Kurpia over a period of many years. Kurpian has a much richer system of vowel contrasts than Standard Polish, with three high vowels, five mid vowels and two low vowels. While in most contexts these vowels are contrastive, there are also contexts in which they can be derived by general processes of Kurpian. Two such processes are discussed here: Nasal Tensing and Nasal Backing. They are analysed in terms of Optimality Theory.

System wokaliczny dialektu kurpiowskiego 

Niniejszy artykuł omawia system samogłoskowy dialektu kurpiowskiego. Przedstawione dane pochodzą z prowadzonych przeze mnie badań terenowych na Kurpiach w okresie ostatnich ośmiu lat. Artykuł dowodzi, że system wokaliczny kurpiowszczyzny jest znacznie bogatszy od systemu wokalicznego języka ogólnopolskiego i obejmuje dziesięć samogłosek będących segmentami kontrastywnymi w fonologicznej strukturze głębokiej. Charakter alofoniczny mają jedynie dwie samogłoski średnie i to tylko w kontekście przed spółgłoskami nosowymi. Samogłoski te da się opisać za pomocą bezwyjątkowych reguł dystrybucyjnych, które określam jako reguły ścieśnienia i cofnięcia. Przedstawione w artykule generalizacje opisowe są poddane analizie fonologicznej w ramach teorii optymalności.

Słowa kluczowe: Kurpian phonology, vowels, Optimality Theory, Polish dialects, Polish phonology , fonologia kurpiowska, dialekty języka polskiego, fonologia polska, teoria optymalności
References

Biedrzycki Leszek (1963): Fonologiczna interpretacja polskich głosek nosowych. — Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego 22, 25–45.

Biedrzycki Leszek (1974): Abriss der polnischen Phonetik. — Warszawa: Wiedza Powszechna.

Ceberek Stanisław (2003): Słownik gwary kurpiowskiej. Chciołom wom łopoziedzieć. Słówka i gadki kurpiowskie. — Ostrołęka: Polska Ofi cyna Wydawnicza.

Chomsky Noam, Halle Morris (1968): The Sound Pattern of English. — New York: Harper and Row. Dejna Karol (1993): Dialekty polskie. — Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Friedrich Henryk (1955): Gwara kurpiowska. Fonetyka. — Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Furdal Antoni (1955): Mazowieckie dyspalatalizacje spółgłosek miękkich. — Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Halle Morris (1992): Phonological features. — [In:] William Bright (ed.): International Encyclopedia of Linguistics; Oxford: Oxford University Press, 207–212.

Halle Morris (1995): Feature geometry and feature spreading. — Linguistic Inquiry 26, 1–46.

Halle Morris (2005): Palatalization/velar softening: what it is and what it tells us about the nature of language. — Linguistic Inquiry 36, 23–41.

Halle Morris, Vaux Bert, Wolfe Andrew (2000): On feature spreading and the representation of place of articulation. — Linguistic Inquiry 31, 387–443.

McCarthy John J., Prince Alan (1995): Faithfulness and reduplicative identity. — [In:] Jill N. Beckman, Laura Walsh Dickey, Suzanne Urbanczyk (eds.): University of Massachusetts Occasional Papers in Linguistics 18; Amherst, Massachusetts: GLSA Publications, 249–384.

Nitsch Kazimierz (1923): Gramatyka języka polskiego. — Kraków: Gebethner.

Prince Alan, Smolensky, Paul (2004): Optimality Theory: Constraint Interaction in Generative  Grammar. — Oxford: Blackwell. [Revision of 1993 technical report, Rutgers University Center for Cognitive Sciences. Available on Rutgers Optimality Archive, ROA-537.]

Rubach Jerzy (2008): Palatal nasal decomposition in Slovene, Upper Sorbian and Polish. — Journal of Linguistics 44, 169–204.

Rubach Jerzy (2009): Zasady pisowni kurpiowskiego dialektu literackiego. — Ostrołęka: Związek  Kurpiów.

Sagey Elizabeth (1986): The Representation of Features and Relations in Non-linear Phonology. — Doctoral dissertation, Cambridge, Mass.: MIT.

Urbańczyk Stanisław (1972): Zarys dialektologii polskiej. — Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Wood Sidney A. J. (1975): Tense and lax vowels — degree of constriction or pharyngeal volume? — Working Papers in Linguistics 1; Lund University, 109–134.

Zduńska Helena (1965): Studia nad fonetyką gwar mazowieckich. Konsonantyzm. —Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line