The Middle Voice in Polish: An Attempt at Rehabilitation

Axel Holvoet,

Jadwiga Linde-Usiekniewicz

Abstrakt

Polish verb forms occurring with (what was originally) the pronominal clitic się constitute a notoriously heterogeneous group of constructions ranging from reflexive proper (widzi się ‘sees herself/himself ’) to impersonal (mówi się ‘they say’). This article deals with middle-voice reflexives, which cover the semantic domain extending between reflexives proper and passives. The Polish types of middle-voice reflexives are first situated on a semantic map reflecting a cross-linguistic analysis based mainly on Slavonic, Baltic and Germanic data. Then an analysis of the different types is given in terms of argument structure. We argue that most of the Polish middle-voice reflexives do not differ from the non-reflexive forms in argument structure but only in the assignment of grammatical relations. They are also characterized by construction-specific semantic modifications (more marked than in the case of the passive). As they are arguably not in the lexicon, a good case can be made for their treatment in terms of grammatical voice. At the same time these constructions are distinct from the passive: both middle-voice and passive constructions are agent-back-grounding devices, but they represent different types of backgrounding.

Abstrakt

Segment się jest formalnym wykładnikiem w heterogenicznej grupie konstrukcji rozciągającej się od zwrotnych sensu stricto (widzi się = widzi siebie) do bezosobowych (mówi się). Dostrzeżenie tej składniowej i semantycznej różnorodności doprowadziło do usunięcia obecnej niegdyś w gramatykach języka polskiego „strony zwrotnej” z nowszych opisów polszczyzny. W niniejszym artykule omawiamy konstrukcje tradycyjnie określane jako medialne (ciasto się łatwo kroi itp.). Przedstawiamy mapę semantyczną reprezentowanych w polszczyźnie konstrukcji medialnych, następnie analizujemy ich strukturę argumentową. Pokazujemy, że większość konstrukcji medialnych (poza antykauzatywnymi) nie zmienia struktury argumentowej leksemu i że powstają one w wyniku tak zwanych operacji morfosyntaktycznych (w odróżnieniu od morfoleksykalnych). Można je więc usytuować w ramach kategorii strony, obok passivum. Jednocześnie dowodzimy, że konstrukcje medialne nie są odmianą passivum: zarówno konstrukcje bierne, jak i medialne reprezentują „deagentywizację” (agent-backgrounding), w obu wypadkach chodzi jednak o różne rodzaje deagentywizacji. 

Słowa kluczowe: middle voice, reflexive, passive, anticausative, argument structure, grammatical relations , medium, zwrotność, passivum, anticausativa, struktura argumentowa, relacje gramatyczne
References

Ackema Peter, Schoorlemmer Maaike (2006). Middles. In The Blackwell Companion to Syntax. Vol. iii, Martin Everaert, Henk van Riemsdijk (eds.), 131–203. Malden: Blackwell.

Alexiadou, Artemis, Anagnostopoulou Elena, Schäfer Florian (2003). The properties of anticausatives crosslinguistically. In Phases of Interpretation, Mara Frascarelli (ed.), 187–212. Berlin: Mouton de Gruyter.

Blevins James P. (2003). Passives and impersonals. Journal of Linguistics 39(3), 473−520.

Borer Hagit (2003). Exo-skeletal vs. endo-skeletal explanations: Syntactic projections and the lexicon. In The Nature of Explanation in Linguistic Theory, John Moore, Maria Polinsky (eds.), 31–67. Stanford CA: CSLI Publications.

Brajerski Tadeusz (1979). O bezpodmiotowych zdaniach z orzeczeniami typu miesz­kało się i mieszkało mi się. In Opuscula polono-slavica. Munera linguistica Stanislao Urbańczyk dedicata, Jan Safarewicz et al. (eds.), 69–78. Wrocław: Ossolineum.

Bybee Joan L., Dahl Östen (1989). The creation of tense and aspect systems in the languages of the world. Studies in Language 13(1), 51–103.

Carlson Gregory (1977). Reference to kinds in English. Amherst, MA: University of Massachusetts Amherst, PhD dissertation (published 1980 by Garland Press, New York).

Faltz Leonard M. (1977). Reflexivization. A study in universal syntax. Berkeley, CA: University of California, PhD dissertation.

Goldberg Adele (1995). Constructions: A Construction Grammar Approach to Argument Structure. Chicago: University of Chicago Press.

Gołąb Zbigniew. (1968). The grammar of Slavic causatives. In American Contributions to the 6th International Congress of Slavists, Henry Kučera (ed.), 71–94. The Hague: Mouton.

Grzegorczykowa Renata, Laskowski Roman, Wróbel Henryk (eds.) (1998). Gra­ma­tyka współczesnego języka polskiego. Morfologia. 2nd edn. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Holvoet Axel, Grzybowska Marta, Rembiałkowska Agnieszka (2015). Middle voice reflexives and argument structure in Baltic. In Voice and Argument Structure in Baltic, Axel Holvoet, Nicole Nau (eds.), 181–209. Amsterdam−Philadelphia: John Benjamins.

Janic Katarzyna (2014). A rare type of reflexive use in Slavonic languages. In New Insights into Slavic Linguistics, Jacek Witkoś, Sylwester Jaworski (eds.) [Sprach- und Kulturkontakte in Europas Mitte, 3], 161–178. Frankfurt am Main: Peter Lang.

Kay Paul (2005). Argument structure constructions and the argument-adjunct distinction. In Grammatical Constructions: Back to the Roots, Mirjam Fried, Heinrich Boas (eds), 71–98. Amsterdam: Benjamins.

Kemmer Suzan (1993). The Middle Voice (Typological Studies in Language, 23). Amsterdam−Philadelphia: John Benjamins.

Kibort Anna (2012). Participles, adjectives, and the role of argument structure. In Proceedings of the LFG12 Conference, Udayana University, Indonesia, Miriam Butt, Tracy Holloway King (eds.), 323–340. Stanford, CA: CSLI Publications.

Kiklewicz Aleksander (2012). Się: zaimek czy wyraz funkcyjny? LingVaria 7 (2), 9−22.

Koontz-Garboden Andrew (2009). Anticausativization. Natural Language and Linguistic Theory 27(1), 77–138.

Langacker Ronald W. (1993) Universals of construal. Proceedings of the Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society 19, 447−463.

Lyngfelt Benjamin, Solstad Torgrim (eds.) (2006). Demoting the Agent. Passive, Middle and Other Voice Phenomena (Linguistik Aktuell/Linguistics Today, 96). Amsterdam−Philadelphia: John Benjamins.

Malchukov Andrej, Siewierska Anna (eds.) (2011). Impersonal Constructions. A Cross-Linguistic Perspective [Studies in Language Companion Series, 124]. Amsterdam−Philadelphia: John Benjamins.

Pisarkowa Krystyna (1984). Historia składni języka polskiego. Wrocław: Ossolineum.

Rivero María Luisa, Arregui Ana, Frąckowiak Ewelina (2010).Variation in circumstantial modality: Polish vs. St’át’imcets. Linguistic Inquiry 41(4), 704−714.

Sadler Louise, Spencer Andrew (1989). Argument structure and morphology. In The Handbook of Morphology, Andrew Spencer, Arnold Zwicky (eds.), 206–236. Oxford: Basil Blackwell.

Saloni Zygmunt (1975). W sprawie sięJęzyk Polski 55, 25–34.

Stroik Thomas (2006). Arguments in middles. In Lyngfelt, Solstad (eds.), 301–326.

Szober Stanisław (1953). Gramatyka języka polskiego. 3rd edn, edited by Witold Doroszewski. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line