Old Church Slavonic Roots of the Present-Day Polish Anticausative System

Anna Malicka-Kleparska

Abstrakt

In this paper we will present a theory on the source of prefixation differences between Polish analytic and synthetic anticausatives. Analytic anticausatives are freely prefixed with superlexical, lexical and ‘pure perfectivizer’ prefixes, while synthetic anticausatives show propensity for ‘pure perfectivizers’, if indeed they are prefixed at all. We have looked for a source of this distinction in OCS anticausative morpho-syntax. We claim that OCS analytic anticausatives are formed within the limits of the voice system of OCS as middle voice word-forms. As such, they have the same rich prefix inventory as other verbal stems that have the same roots, with some of the prefixes introducing changes in verbal lexical meaning. On the other hand, synthetic anticausatives are already at this time members of the OCS lexicon, mostly without any related verbal forms, but sharing roots with nouns and adjectives (for which prefixation is not a frequent operation in Slavic languages). The prefixes appearing with synthetic anticausatives have the function of realizing the viewpoint aspect, rather than word-formational functions. We have traced the distinction between the two classes of anticausatives from the OCS times to Present-Day Polish, quoting also some intermediate stages in the history of these verbs.

Abstrakt

W niniejszym artykule zostało zaproponowane wyjaśnienie istnienia różnic pomiędzy prefiksacją syntetycznych i analitycznych czasowników antykauzatywnych w języku polskim na podstawie historii ich rozwoju w językach słowiańskich, z uwzględnieniem staro-cerkiewno-słowiańskiego. Zaobserwowano, że syntetyczne czasowniki antykauzatywne przyjmują łatwo prefiksy zmieniające aspekt czasownika, ale nie jego znaczenie leksykalne, podczas gdy takie ograniczenie nie istnieje dla formacji analitycznych. Sytuacja ta wywodzi się z systemu, jaki istniał jeszcze w staro-cerkiewno-słowiańskim, w którym analityczne formacje były podstawą strony „zwrotnej”, wchodzącej w skład systemu stron charakterystycznych dla odmiany w tym języku. Wskutek tego formacje analityczne otrzymywały te same elementy prefiksalne co czasowniki oparte na identycznych rdzeniach, ale realizujące stronę czynną, to jest te prefiksy, które również mogły istotnie modyfikować znaczenie czasowników. Inaczej działo się w przypadku syntetycznych antykauzatywów. Już w czasach wczesnosłowiańskich były one elementami leksykonu i nie miały innych skojarzonych z nimi form czasownikowych, lecz jedynie leksemy przymiotnikowe i rzeczownikowe (dla których to form system słowiański nie oferował licznych wzorców prefiksalnych). Wskutek tego czasowniki syntetyczne wzbogacały się o prefiksy realizujące tylko opozycje aspektowe, a nie funkcje słowotwórcze. W niniejszym tekście historia obu grup czasowników została prześledzona od czasów wczesnosłowiańskich poprzez fazy pośrednie do dziś.

Słowa kluczowe: Old Church Slavonic, Polish, anticausative, middle voice, diachrony, reflexive clitic , staro-cerkiewno-słowiański, polski, antykauzatywa, strona „zwrotna”, diachronia, klityka zwrotna
References

Ackema Peter, Schoorlemmer Maaike (2006). Middles. In The Blackwell Companion to Syntax, vol. III, Martin Everaert, Henk van Riemsdijk (eds.), 131–203. Oxford: Basil Blackwell.

Alexiadou Artemis (2010). On the morpho-syntax of (anti)causative verbs. In Lexical Semantics, Syntax, and Event Structure, Malka Rappaport Hovav, Edit Doron, and Ivy Sichel (eds.), 177–203. Oxford: Oxford University Press.

Alexiadou Artemis, Doron Edit (2012). The syntactic construction of two non-active voices: passive and middle. Journal of Linguistics 48(1), 1–34.

Bloch-Trojnar Maria (2013). The Mechanics of Transposition. A Study of Action Nominalisations in English, Irish and Polish. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Bułat Ewa (2004). Reflexive verbs as null object licensers in Polish. Similarities between the reflexive się and small pro. Poznań Studies in Contemporary Linguistics 39, 29–38.

Cennamo Michela (1995). Patterns of ‘active’ syntax in Late Latin pleonastic reflexives. In Historical Linguistics 1995, vol. 1: General issues and non-Germanic languages, John Smith, Delia Lentley (eds.), 3653. Amsterdam: John Benjamins.

Chomsky Noam (1995). The Minimalist Program. Cambridge, Mass: MIT Press.

Codex Marianus in the Corpus Cyrillo-Methodianum Helsingiense. [URL: http://www.helsinki.fi/slaavilaiset/ccmh; accessed May 25, 2015].

Corpus PROIEL. [URL: http://www.tekstlab.uio.no:3000/users/sign_in; accessed May 25, 2015].

Damborsky Jiri (1961). Czasowniki mimowolnego stanu. Język Polski 3, 173–195.

Dowty David (1979). Word Meaning and Montague Grammar. Dordrecht: Reidel.

Embick David (2009). Roots, states, and stative passives. Abstract for Root Workshop, University of Stuttgart.

Everaert Martin, Marelj Marijana, Siloni Tal (2012). The theta system: an introduction. In Argument Structure at the Interface, Martin Everaert, Marijana Marelj, Tal Siloni (eds.), 1–19. Oxford: Oxford University Press.

Exploring Emptiness. [URL: http://emptyprefixes.uit.no/project_eng.htm; accessed May 25, 2015].

Filip Hana (2013). Slavic aspect: A constantly moving goal. Paper presented at the 10th European Conference on Formal Description of Slavic Languages, December 5–7, 2013, Leipzig.

Gorbachov Yaroslav (2007). Indo-European origins of the nasal inchoative class in Germanic and Balto-Slavic. Cambridge, MA: Harvard University. PhD dissertation.

Gorković-Major Jasmina (2009). The role of syntactic transitivity in the development of Slavic syntactic structures. Wiener Slawistischer Almanach 74, 63–74.

Grzegorczykowa Renata, Laskowski Roman, Wróbel Henryk (eds.) (1984). Morfologia [Morphology]. Warszawa: PWN.

Jabłońska Patrycja (2007). Radical decomposition and argument structure. Tromsø: University of Tromsø. PhD dissertation.

Janda Laura A., Endresen Anna, Kuznetsova Julia, Lyashevskaya Olga, Makarova Anastasia, Nesset Tore, Sokolova Svetlana (2013). Why Russian Aspectual Prefixes Aren’t Empty: Prefixes as Verb Classifiers. Bloomington: In Slavica Publishers.

Janda Laura A., Lyashevskaya Olga (2013). Semantic profiles of five Russian prefixes: po-, s-, za, na-, pro-. Journal of Slavic Linguistics 21(2), 211–258.

Jasanoff Jay (2002–2003). Stative *-ē-revisited. Die Sprache 43(2), 127–170.

Junghanns Uwe, Fermann Dorothee, Lenertová Denisa (2011). Decausatives in a minimal theory of reflexive marking. Paper presented at the 9th European Conference on Formal Description of Slavic Languages, December 7–9, 2011, Göttingen.

Keller Felix, Twardzik Wacław (eds.) (1998–2004). Rozmyślanie przemyskie: transliteracja, transkrypcja, podstawa łacińska, niemiecki przekład = Transliteration, Transkription, lateinische Vorlagen, deutsche Übersetzung, vols. 1–3. Freiburg im Breisgau: Weiher.

Koontz-Garboden Andrew (2009). Anticausativization. Natural Language and Linguistic Theory 27, 77–138.

Kulikov Leonid (2011). Passive to anticausative through impersonalization: The case of Vedic and Indo-European. In Impersonal Constructions. A Cross-linguistic Perspective, Andrej Malchukov, Anna Siewierska (eds.), 229–254. Amsterdam: John Benjamins.

Laskowski Roman (1984). Kategorie morfologiczne języka polskiego – cha­rak­te­rys­ty­ka funkcjonalna. In GrzegorczykowaLaskowskiWróbel (eds.), 121–163.

Lunt Horace G. (2001). Old Church Slavonic Grammar. Berlin, New York: Mouton de Gruyter.

Łazorczyk Agnieszka (2010). Decomposing Slavic aspect: The role of aspectual morphology in Polish and other Slavic languages. Los Angeles, CA: University of Southern California. PhD dissertation.

Madariaga Nerea (2010). The development of Indo-European middle-passive verbs: a case study in Ancient Greek and Old Church Slavonic. Indogermanische Forschungen. Zeitschrift für Indogermanistik und allgemeine Sprachwissenschaft 115, 149-178.

Malicka-Kleparska Anna (2012). Decausatives in Polish: A non-reflexive analysis. Studies in Polish Linguistics 7, 83–105.

Malicka-Kleparska Anna (2015a). A case for two voices in Old Church Slavonic – reflexively marked OCS verbs. Linguistics Beyond and Within 1, 169–186. [URL: http://lingbaw.com/volumes/2015/; accessed March 21, 2016].

Malicka-Kleparska Anna (2015b). A voice for the middle voice: Reflexive impersonals in Old Church Slavonic. In Concepts and Structures, Maria Bloch-Troj­nar, Anna Malicka-Kleparska (eds.), 121–136. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Malicka-Kleparska Anna (to appear). Derivationally unrelated causatives and anticausatives in Slavic – a diachronic perspective from Old Church Slavonic to Present-day Russian and Polish. In Various Dimensions of Contrastive Studies 2014 conference proceedings.

Medová Lucie (2009). Reflexive clitics in the Slavic and Romance languages. A comparative view from an antipassive perspective. Princeton, NJ: Princeton University. PhD dissertation.

Medová Lucie (2011). Anticausatives are derived unergatives. Slavic Languages in Formal Grammar: Proceedings of FDSL 8.5, Brno 2010, 272–291.

Migdalski Krzysztof, Jung Hakyung (2015). Diachrony of cliticization patterns in Slavic. Paper presented at the 48th Annual Meeting of the Societas Linguistica Europaea, September 2–5, 2015, Leiden.

Młynarczyk Anna (2004). Aspectual pairing in Polish. Utrecht: Utrecht University. PhD dissertation.

Narodowy Korpus Języka Polskiego. [URL: http://nkjp.pl; accessed May 25, 2015].

Nichols Johanna (2004). Transitive and causative in the Slavic lexicon: Evidence from Russian. In Causatives and Transitivity. Studies in Language Companion, Bernard Comrie, Maria Polinsky (eds.), 69–86. Amsterdam: John Benjamins.

Ozga Janina (1976). Clitics in English and Polish. Papers and Studies in Contrastive Linguistics 4, 127–140.

PolDi (a Polish Diachronic Online Corpus). [URL: http://rhssl1.uni-regensburg.de/SlavKo/korpus/poldi; accessed May 25, 2015].

Reinhart Tanya, Siloni Tal (2004). Against an unaccusative analysis of reflexives. In The Unaccusativity PuzzleExplorations of the Syntax-lexicon Interface, Artemis Alexiadou, Elena Anagnostopoulou, Martin Everaert (eds.), 159–180Oxford: Oxford University Press.

Reinhart Tanya, Siloni Tal (2005). The Lexicon-Syntax parameter: reflexivization and other arity operations. Linguistic Inquiry 36(3), 389–436.

Rivero Maria L., Milojević Sheppard Milena (2003). Indefinite reflexive clitics in Slavic: Polish and Slovenian. Natural Language and Linguistic Theory 21, 89–155.

Rościńska-Frankowska Magdalena (2012). On the Derivation of Causative and Inchoative Verb Forms in Polish. Wrocław: Center for General and Comparative Linguistics.

Savčenko Andrej N. (1974). Sravnitel’naja grammatika indoevropejskix jazykov. URSS: Moskva.

Svenonius Peter (2004). Slavic prefixes inside and outside VP. In Nordlyd 32.2. Special issue on Slavic prefixes, Peter Svenonius (ed.), 205253. Tromsø: CASTL.

Twardzik Wacław (ed.) (2006). Biblioteka zabytków polskiego piśmiennictwa średniowiecznego. Edycja eletroniczna. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN. [DVD-ROM].

Willim Ewa (2006). Event, Individuation and Countability. A Study with Special Reference to English and Polish. Kraków: Jagiellonian University Press.

Wróbel Henryk (1984). Słowotwórstwo czasowników. In GrzegorczykowaLaskowskiWróbel (eds.), 467–511.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line