Wh+To Non-Restrictive Clauses in Polish and Related Phenomena. Part Two: Establishing the Role of to in Appositive Clauses, Adverbials and Interrogatives

Jadwiga Linde-Usiekniewicz

Abstrakt

This paper presents a comparison between to-bearing relative clauses, adverbials and interrogatives on the one hand, vs. their to-less variants on the other, and discusses the functions associated with the presence of to. It is argued that at least three different instances of to should be distinguished. One converts relative clauses into appositive ones, which are necessarily semantically connected to the matrix clause and it makes the semantic connection override even apparent lack of appropriate syntactic connection. It attaches to relativizers, including gdzie ‘where’ and kiedy ‘when’ relative clauses. It is argued that the same segment is present in adverbials, triggering a factitive presupposition, as is the case of appositive relatives generally. The second to links the content of a kind relative, an adverbial or a wh-interrogative to previous contexts, possibly triggering a pragmatic presupposition. The third converts standard wh-interrogatives into either rhetorical or thetic questions. It is argued that while in the third instance we are dealing with a separate word and in the second with a clitic, the first to, hitherto unidentified or possibly falsely identified in relevant literature, appears to have both some characteristics of a clitic and of an affix.

 

Abstrakt

W artykule omawia się funkcje segmentu to w zdaniach względnych, zdaniach okolicznikowych i pytaniach uzupełnienia. Wykazuje się, że segment ten w wymienionych typach zdań odpowiada co najmniej trzem różnym jednostkom. Pierwsza z nich wskazuje, że mamy do czynienia ze zdaniem względnym niedefiniującym, ale koniecznie powiązanym semantycznie z treścią zdania głównego; co więcej, powoduje, iż zdania takie są akceptowalne, mimo niepoprawnej budowy składniowej. Najprawdopodobniej ten sam element może być dołączony – jako wyzwalacz presupozycji – do spójnika wprowadzającego zdanie okolicznikowe miejsca i czasu. Druga jednostka to wykładnik nawiązania, być może związany z presupozycją pragmatyczną, obecna w pytaniach uzupełnienia i w zdaniach względnych utożsamiająco-uogólniających. Trzecia jednostka natomiast, pojawiająca się w pytaniach, przekształca je w pytania retoryczne lub tetyczne. O ile ta ostatnia jednostka ma status wyrazu, o tyle wykładnik nawiązania wykazuje wszelkie własności wiązane z klitykami. Status pierwszej jednostki jest problematyczny, jako że wykazuje zarówno cechy klityki, jak i afiksu.

Słowa kluczowe: zdania względne w języku polskim, zdania niedefiniujące, segment to, wyzwalacze presupozycji, pytania tetyczne, pytania retoryczne, klityki / Polish relative clauses, appositive clauses, the segment to, presupposition triggers, thetic questions, rhetorical questions, clitics
References

Anderson Stephen (2005). Aspects of the Theory of Clitics. Oxford: Oxford University Press.

Bko Mirosław (2013). Porada z dnia 5.12.2013. [https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/ktory-to;14742.htm, accessed August 12, 2018].

Buttler Danuta, Kurkowska Halina, Satkiewicz Halina (1971). Kultura języka polskiego: zagadnienia poprawności gramatycznej [Polish Grammar and Style: Grammatical Correctness]. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Cinque  Guglielmo (1996). The pseudo-relative and accing constructions after verbs of perception. In Italian Syntax and Universal Grammar, 244–275,  Cambridge: Cambridge University Press.

Cinque Gugliemo (2008). Two types of non-restrictive relatives. In Empirical Issues in Syntax and Semantics 7, Olivier Bonami, Patricia Cabredo Hofherr (eds), 99–137. [http://www.cssp.cnrs.fr/eiss7/cinque-eiss7.pdf, accessed July 26, 2018].

Citko Barbara (2016). Types of appositive relative clauses in Polish. Studies in Polish Linguistics 11 (3), 85–85.

Derwojedowa Magdalena, Kopcińska Dorota (2015). O tak zwanych podmiotach nienominalnych. Poradnik Językowy 2, 51–65.

Dobaczewski Adam (2018). Powrzenie jako zjawisko tekstowe i systemowe. Repetycje, reduplikacje i quasi-tautologie w języku polskim. [Iteration as a Textual and Systemic Phenomenon: Repetitions, Reduplications in Quasi-Tautologies in Polish], Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikaja Kopernika.

Grosu Alexander, Landman  Fred (1998). Strange relatives of the third kind. Natural Language Semantics 6 (2), 125–170.

Guz Wojciech (2017). Wh-pronoun and complementizer relative clauses: Unintegration features in conversational Polish. Studies in Polish Linguistics 11(3), 1–26.

Halpern Aaron L. (2017). Clitics. In The Handbook of Morphology, Andrew Spencer, Arnold M. Zwicky (eds.), 101–122, Oxford: Blackwell.

Han  Chung-hye (2002). Interpreting interrogatives as rhetorical questions. Lingua 112, 201–229.

Huszcza Romuald (1986). Wykładniki uwydatnionego tematu zdania w zyku polskim, japskim, angielskim i wietnamskim. Prace Filologiczne XXXIII, 325–336.

Huszcza Romuald (1991). Wykładniki uwydatnionego tematu zdania w zyku polskim, japskim, angielskim i wietnamskim. Prace Filologiczne XXXVI, 169–181.

Huszcza Romuald (2000). Nie ma, żeby nie bo o segmentalnych wykładnikach tematyczno-tematycznej struktury zdania w polszczyźnie. Poradnik Językowy 8, 1–8.

Lauwers Peter, Willems Dominique (2011). Coercion: Definition and challenges, current approaches, and new trends. Linguistics, 49 (6),1219–1235.

Levinson Stephen C. (1983). Pragmatics. Cambridge: Cambridge University Press.

Levinson Stephen C. (2010). Pragmatyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Linde-Usiekniewicz Jadwiga (2006). On the relative depth of cleaving. In La focalization dans les langues, Héne Wlodarczyk, André Włodarczyk (eds.), 81–94. Paris: LHarmattan.

Linde-Usiekniewicz Jadwiga (2007). Small clauses reconsidered revisited: Not so small and not all alike, and far fewer. Lingua Posnaniensis 49,83–91.

Linde-Usiekniewicz Jadwiga (2008). O pewnych interesujących asnościach wybranych analitycznych konstrukcji leksykalnych. In owo pojęcie tekst [Word –concept text], Renata Grzegorczykowa, Krystyna Waszakowa (eds.), 255–264. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Linde-Usiekniewicz Jadwiga (2012). From Conflict Through Compromise to Collaboration: Semantics, Syntax and Information Structure in Natural Languages, Warsaw: Nakładem Wydziału Polonistyki.

Linde-Usiekniewicz Jadwiga (2016a). opoty z to. Na marginesie artykułu Magdaleny Derwojedowej i Doroty Kopcińskiej, Poradnik Językowy 8, 22–34.

Linde-Usiekniewicz Jadwiga (2016b). A position on classifying and qualifying adjectives revisited, Studies in Polish Linguistics 11 (2), 57–84.

Linde-Usiekniewicz Jadwiga (2017). Cognitive Environment and Information Structure. In Applications of Relevance Theory: From Discourse to Morphemes, Agnieszka Piskorska, Ewa Wałaszewska (eds.), 16–43. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing.

Linde-Usiekniewicz Jadwiga (in print) Polskie zdania względne z  wewnętrznym rzeczownikiem – wstępne rozpoznanie. Poradnik Językowy.

Mathieu Eric (2004). Discontinuity and discourse structure: Stranded nominals as asserted background topics. In Proceedings of the Dislocated Elements Workshop: ZAS Berlin, November 2003, Benjamin Shaer, Werner Frey, Claudia  Maiern- born  (eds.), 315–345. Berlin: ZAS Papers in Linguistics.

Mendoza Imke (2010). Relativsätze mit kry to. Wiener Slawistischer Almanach 65, 105–118.

NKJP:  Narodowy  Korpus  Języka  Polskiego.  http://nkjp.pl/ [accessed  November  10, 2018]

Przepiórkowski  Adam, Kupść  Anna, Marciniak Mgorzata, Mykowiecka Agnieszka (2002) Formalny opis języka polskiego: teoria i implementacja [Formal Description of Polish: Theory and Implementation],Warszawa: Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT.

Topolińska Zuzanna (1984). Składnia grupy imiennej. In Gramatyka współczesnego języka polskiego. Sadnia [Grammar of Contemporary Polish. Syntax], Maciej Grochowski,  Staniaw Karolak,  Zuzanna Topolińska  (eds.), 301–389. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wiśniewski Marek (1990). Formalnogramatyczny opis leksemów to. 2. owo to w funkcji spójnika, partyky, czasownika nieaściwego, Acta Universitatis Nicolai Copernici XXXI, (192), 91–119.

Witk Jacek (1998). The syntax of clitics: Steps towards a minimalist account, Poznań: Motivex.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line