Obraz Rosji i Rosjan w krakowskiej prasie 1918 roku. Perspektywa kulturowa: kodowanie – dekodowanie i re-kodowanie

Małgorzata Abassy

Abstrakt

The Image of Russia and Russians in the Krakow Press in 1918. A Cultural Perspective: Encoding – Decoding and Re-coding

The years of dependence fixed a specific picture of Russia and the Russians. This was conditioned by enmity against the invaders on the one hand and – by the need of auto-creation and painting a positive picture by the very czarist Russia, on the other hand. Newspapers, as opinion-forming tools, became a stage for the struggle between such a creation of the image of the world in which Russia had a positive and prevalent role, and such forming the image in which freedom and patriotism were of fundamental significance.

The year 1918 brought significant changes due to the fact that the qualities of the eastern neighbor were being transformed. The resurgent Poland created its identity upon the basis of the endogenous components which were known in advance, such as: independence, honor and freedom and struggle for it; and also by referring to the exogenous ones. The new Russia was one of them.

A cultural perspective has been adopted in this paper. The applied methodology would help to reveal the mechanisms typical for a culture at the moment of sudden changes: to unveil the hidden codes, to confront their contents with the declared ones (official) and re-coding. The latter one is necessary to enable the culture to absorb or reject cultural influence from the neighbor who has changed some of its cultural patterns. 

Słowa kluczowe: Polska – Rosja – prasa – kultura – kody kulturowe / Poland – Russia – newspapers – culture – cultural codes
References

Teksty Źródłowe:

„Ilustrowany kurier codzienny” („Ikc”), rok 1918, nr 1–266.

 

Opracowania:

Bloom W., Personal Identity, National Identity and International Relations, Cambridge 1990.

Bohun M., Goćkowski J. (red.), Zagadnienie rosyjskie. Myślenie o Rosji: oglądy i obrazy spraw rosyjskich, Kraków 2000.

Brzoza Cz., Polityczna prasa krakowska 1918–1939, Kraków 1990.

Faryno J., Как проявить имидж соседа, [w:] Bobryk R., Faryno J. (red.), Polacy w oczach Rosjan – Rosjanie w oczach Polaków, Warszawa 2000, s. 389–390.

Gostyńska W. (oprac.), Dokumenty i materiały do historii stosunków polsko-radzieckich, t. 1, marzec 1917–listopad 1918, Warszawa 1962.

Jadacki J. J., Metodologia i semiotyka: idee – metody – problemy, Warszawa 2010.

Jankowska H., Jędruszczak T. (red.), Powstanie II Rzeczypospolitej. Wybór dokumentów 1886–1925, Warszawa 1981.

Lappo I., Profilowanie stereotypu Rosjanina w polskim kręgu językowo-kulturowym, „Etnolingwistyka”, t. 14, Lublin 2002, s. 153–174.

De Lazari A., Katalog wzajemnych uprzedzeń Polaków i Rosjan, Warszawa 2006.

Lisiak H., Obraz bolszewika w oczach Polaków w pierwszych latach odradzającej się II Rzeczy- pospolitej (1918–1920), [w:] G. Kotlarski, M. Figura (red.), Oblicza Wschodu w kulturze polskiej, Poznań 1999, s. 383–394.

Myśliński J., Studia nad polską prasą społeczno-polityczną w Zachodniej Galicji 1905–1914, „Materiały i Studia do Historii Prasy i Czasopiśmiennictwa Polskiego”, z. 16, Warszawa 1970.

Pelczarski J., Niektóre fakty z historii koncernu „Ilustrowanego Kuriera Codziennego, „Prasa Współczesna i Dawna”, nr 2, Kraków 1958.

Seniów J. M., Na drodze do niepodległci. Prasa krakowska wobec Legionów Polskich podczas I wojny światowej (1914–1918), Kraków 2004.

Seniów J. M., Prasa krakowska w czasie pierwszej wojny światowej (1914–1918), Zeszyty Praso-znawcze”, r. XLV, nr 3–4, Kraków 2002, s. 120–136.

Sosnowska D., Inna Galicja, Warszawa 2008.

Stobiecki R., Rosja i Rosjanie w polskiej myśli historycznej XIX i XX wieku, [w:] A. De Lazari (red.), Katalog wzajemnych uprzedzeń Polaków i Rosjan, Warszawa 2006, s. 159–202.

Zernack K., Polska i Rosja. Dwie drogi w dziejach Europy, A. Kopacki (przeł.), Warszawa 2000.

Żyłko B., Semiotyka. Szkoła tartusko-moskiewska, Gdańsk 2009.