Pierwsze polskie reportaże z frontów Wielkiej Wojny – w „Nowej Reformie” i „Ilustrowanym Tygodniku Polskim” (aspekt genologiczny i historyczny)

Andrzej Kaliszewski

Abstrakt

The First Polish reportages from the Fronts of the Great War – in „Nowa Reforma” (The New Reform magazine) and „Ilustrowany T ygodnik Polski” (The Illustrated Polish Weekly) (Genological and Historical Aspects)

The origins of modern Polish reportage is closely related to the outbreak of the Great War (1914–1918). The world’s first mass scale armed conflict was also a particular challenge for writers, journalists and artists, who volunteered to fight in the ranks of the legions under the command of Józef Piłsudski. It was there that the following first reportage texts were written: 1/ Pierwsze Bitwy (The First Battles) by Gustaw Daniłowski – documenting the expedition to the Kingdom and the unsuccessful occupation of Kielce, and 2/ the series of Bitwa pod Konarami (The Battle of Konary) by Juliusz Kaden-Bandrowski, describing the first big victories of the legionaries over the Russians alongside the Austrian and Hungarian armies. The genological analysis of these texts and the circumstances in which they were written were presented in view of their role in the idea of independence followed by the periodicals that were issued in Krakow at that time: “Nowa Reforma” (The New Reform) and “Ilustrowany Tygodnik Polski” (The Illustrated Polish Weekly) (the texts were published in both of them).

Słowa kluczowe: reportaż wojenny, reportaż polski, I wojna światowa, Legiony polskie, „Nowa Reforma” „Ilustrowany Tygodnik Polski”, Gustaw Daniłowski, Juliusz Kaden-Bandrowski / war reportage, Polish reportage, World War I, Polish legions, “Nowa Reforma” (“The New Reform”), “Ilustrowany Tygodnik Polski” (“The Illustrated Polish Weekly”), Juliusz Kaden-Bandrowski
References

Daniłowski G., Pierwsze bitwy, „Nowa Reforma” 1914, nr 370 (28 sierpnia).

Daniłowski G., Z jednego źródła, Warszawa 1919.

Jędrzejewicz W., Józef Piłsudski (1867–1935). Życiorys, Warszawa 2002.

Kaden-Bandrowski J., Bitwa pod Konarami, Oświęcim 1915.

Kaden-Bandrowski J., Mogiły, Lublin 1915.

Kaden-Bandrowski J., Piłsudczycy, Oświęcim 1915.

Kaden-Bandrowski J., Po drodze, „Ilustrowany Tygodnik Polski” 1915, nr 1.

Kaden-Bandrowski J., Spotkanie, Warszawa 1916.

Kaliszewski A., Bagnet i pióro. Trczość publicystyczna Juliusza Kadena­Bandrowskiego, Toruń 2015.

Kaliszewski A., Mistrzowie polskiego reportażu wojennego (1914–2014), Kraków 2017.

Klimecki M., Legiony polskie, [w:] Legenda Legionów, praca zbiorowa, Warszawa 2010.

Legutko G., Gustaw Daniłowski spadkobierca romantycznego słowa i propagator niepodległościowego czynu, [w:] G. Legutko i I. Sadowska, Bojownicy polskiej sprawy. Wacław Sieroszewski i Gustaw Daniłowski wobec myśli i czynu Józefa Piłsudskiego, Kielce 2007.

Media. Leksykon PWN, (red.) E. Banaszkiewicz-Zygmunt, Warszawa 2000; hasło: „Nowa Reforma”.

Miłosz Cz., Traktat poetycki, w: idem, Wiersze, t. 1, Kraków 1984.

Piłsudski J., List do Jadwigi Daniłowskiej (22 października 1927 r.), [w:] idem, Pisma zbiorowe, t. IX, Warszawa 1937.

Pobóg-Malinowski W., Najnowsza historia polityczna Polski, t. II: 1914–1939, Gdańsk 1990.

Składkowski S. F., Moja służba w Brygadzie. Pamiętnik polowy, Warszawa 1990.

Sprusiński M., Juliusz Kaden-Bandrowski. Życie i twórczość, Kraków 1971.

Wieniawa-Długoszowski B., Wymarsz i inne wspomnienia, zebrał i wstępem poprzedził R. Loth, Warszawa 1992.

Wolny-Zmorzyński K., Reportaż – jak go napisać, Warszawa 2003.

Zieliński H., Historia Polski 1914–1918, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985.