Dylematy współczesnego prawa międzynarodowego – między legalną niehumanitarną nieinterwencją, a nielegalną interwencją humanitarną

Tomasz Aleksandrowicz

Abstrakt

W ciągu ostatnich dziesięcioleci pojawiły się w międzynarodowym środowisku bezpieczeństwa zagrożenia związane z funkcjonowaniem państw słabych, niezdolnych do wypełniania swoich funkcji w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i podstawowych praw człowieka swoim obywatelom, określanych w doktrynie mianem państw upadłych/upadających. Reakcją społeczności międzynarodowej stała się interwencja humanitarna wpisująca się w koncepcję odpowiedzialności za ochronę (Responsibility to Protect). Niniejszy artykuł poświęcony został kwestii umiejscowienia tej koncepcji w pozytywnym prawie międzynarodowym (uwagi de lege lata) i wypływających stąd
wniosków (uwagi de lege ferenda).

Słowa kluczowe: odpowiedzialność za ochronę, interwencja humanitarna, użycie siły
References

Aleksandrowicz T. (2011), Bezpieczeństwo antyterrorystyczne, [w:] Transsektorowe obszary bezpieczeństwa narodowego, (red. nauk.) Liedel K., Warszawa, Difin

Aleksandrowicz T. (2018a), Świat w sieci. Państwa – społeczeństwa – ludzie. W poszukiwaniu nowego paradygmatu bezpieczeństwa narodowego, Warszawa, Difin

Aleksandrowicz T. (2018b), Bezpieczeństwo w Unii Europejskiej, Warszawa, Difin

Balcerowicz B. (2010), Siły zbrojne w czasie pokoju, kryzysu, wojny, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar

Czapliński W., Wyrozumska A. (2004), Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe, Warszawa, CH Beck

European Union (2017), EU Missions and Operations As part of the EU’s Common Security and Defence Policy (CSDP), https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/csdp_missions_ and_operations_factsheet.pdf [2.03.2018]

Europejska Służba Działań Zewnętrznych (2017), Wspólna wizja, wspólne działanie. Silniejsza Europa: globalna strategia na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej, https://publications.europa.eu/pl/publication-detail/-/publication/3eaae2cf-9ac5-11e6-868c-01aa75ed71a1/language-pl

Gaddis J.L. (2007), Strategie powstrzymywania. Analiza polityki bezpieczeństwa narodowego Stanów Zjednoczonych w okresie zimnej wojny, Warszawa, Książka i Wiedza

ICISS (2001), The Responsibility to Protect: Report of the International Commission on Intervention and State Sovereignty, IDRC, Ottawa, https://www.idrc.ca/en/book/responsibilityprotect-report-international-commission-intervention-and-state-sovereignty

Kaplan R.D. (2012), With the Focus on Syria, Mexico Burns, March 28, http://www.stratfor.com/analysis/focus-syria-mexico-burns-robert-d-kaplan?utm_source=freelistf&utm_medium=email&utm_campaign=20120328&utm_term=kaplan&utm_content=readmore&elq=a5584048431f433c8422ea90c75183f7 [28.03.2012]

Karta Narodów Zjednoczonych (1947), Dz.U. 1947, nr 23, poz. 90

Kranz J. (2009), Między wojną a pokojem: świat współczesny wobec użycia siły zbrojnej, [w:] Świat współczesny wobec użycia siły zbrojnej. Dylematy prawa i polityki, (red. nauk.) Kranz J., Warszawa, Instytut Wydawniczy EuroPrawo

Leage of Nations (1933), Montevideo Convention on the Rights and Duties of States Signed at Montevideo, 26 December 1933, Leage of Nations Treaty Series Vol. 165 (p. 19) No. 3802

Mężykowska A. (2008), Interwencja humanitarna w świetle prawa międzynarodowego, Warszawa, Dom Wydawniczy Elipsa

Permanent Court of International Justice (1923), Opinia doradcza Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej z dnia 7 lutego 1923 r., Series B, No. 4

United Nations (2005), 2005 World Summit Outcome, A/RES/60/1, https://www.un.org/en/development/desa/population/migration/generalassembly/docs/globalco mpact/A_RES_60_1.pdf

Weart S.R. (2001), Bez wojny. Dlaczego państwa demokratyczne nie walczą ze sobą, Warszawa, Świat Książki

Zajadło J. (2005), Dylematy interwencji humanitarnej, Gdańsk, Arche s.c.

Zgromadzenie Ogólne ONZ (1970), Deklaracja zasad prawa międzynarodowego dotyczących przyjaznych stosunków i współdziałania państw zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych, UN Doc. A/Res/2625(XXV), 24 października

Zięba R. (2010), Nowe wyzwania i zagrożenia dla bezpieczeństwa międzynarodowego. Aspekty metodologiczne, [w:] Świat wobec współczesnych wyzwań i zagrożeń, (red. nauk.) Symonides J., Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar

Półrocznik interdyscyplinarny

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w Internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.