Obchody 100. rocznicy śmierci Karola Stanisława Olszewskiego (1846–1915)

Alicja Rafalska-Łasocha

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest znakomitemu polskiemu uczonemu prof. Karolowi Olszewskiemu, który urodził się i żył, gdy Polska nie istniała na mapie świata, a nauka polska rozwijana była głównie na uniwersytetach w Krakowie, we Lwowie i kilku innych uczelniach na zachodzie Europy. W 1883 roku Karol Olszewski i Zygmunt Wróblewski po raz pierwszy skroplili tlen, azot i tlenek węgla w stanie statycznym. Olszewski skroplił również wodór w stanie dynamicznym (1884).
W styczniu 1896 roku, po przeczytaniu pracy W. Roentgena o nowym rodzaju promieniowania, profesor Olszewski zbudował zestaw i otrzymał w Krakowie promienie X. Wydarzenie to dało początek polskiej radiologii.
Karol Olszewski zmarł 25 marca 1915 roku. W marcu 2015 roku, w 100‑ lecie śmierci uczonego, Wydział Chemii UJ był inicjatorem i organizatorem uroczystości upamiętniających osobę i naukowe osiągnięcia profesora Karola Olszewskiego.

Słowa kluczowe: Karol Olszewski, kriogenika, historia nauki
References

ESTREICHER Tadeusz
1925: Karol Olszewski w dziesięciolecie śmierci (Kraków: Drukarnia „Czasu”; Odbitka z Przeglądu współczesnego nr 37 i 38), ss. 37.

GÓRA Paweł F.
2013: Zygmunt Florenty Wróblewski, pionier kriofizyki. Publikacja dostępna online: http://th‑www.if.uj.edu.pl/zfs/gora/varia/wroblewski.pdf.

KRÓLAS Krzysztof, KUCHARSKI Maciej
2000: Zygmunt Florenty Wróblewski (1845–1888). [W:] Złota Księga Wydziału Matematyki i Fizyki pod redakcją Bolesława Szafirskiego (Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego), ss. 429–434.

LESZCZYŃSKI Stanisław
(red.) 2000: Historia radiologii polskiej na tle radiologii światowej. Kraków: Medycyna Praktyczna.

PAWŁOWSKA Maria, WICHMAN Jadwiga
2013: Wystawa wirtualna „Ty, co lotne ściskasz gazy, że aż marzną wśród szklanicy…”. Opracowanie wersji cyfrowej: Joanna Hoły. Elementy graficzne udostępnił: Nikodem Frodyma. Publikacja dostępna online: http://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/276684/index.html.

RAFALSKA‑ŁASOCHA Alicja
2013a: Zygmunt Florenty Wróblewski (1845–1888). [W:] Wielcy Polacy z Galicji i Kresów Południowo‑Wschodnich, (Białystok: Wydawnictwo Buk), ss. 177–187.
2013b: Karol Stanisław Olszewski (1846–1915) z Broniszowa k. Ropczyc. [W:] Wielcy Polacy z Galicji i Kresów Południowo‑Wschodnich. Białystok: Wydawnictwo Buk, ss. 188–198.
2013c: 130th anniversary of the liquefaction of solid gases at Jagiellonian University. Newsletter JU 16, p. 16. Publikacja dostępna online: http://www.uj.edu.pl/documents/1333512/2818db1d‑f59a‑491f‑9fa6‑13410499aab3.
2015a: Wspomnienie w 100. rocznicę śmierci Karola Olszewskiego. Alma Mater 175–176, ss. 44–48.
2015b: Maria Skłodowska‑Curie i jej kontakty ze środowiskiem krakowskim. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.

SZCZEPANIEC‑CIĘCIAK Elżbieta
2000: Karol Olszewski (1846–1915). Chemik, światowej sławy kriogenik. [W:] Złota Księga Wydziału Chemii, tom I, pod redakcją Elżbiety Szczepaniec‑Cięciak (Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego), ss. 144–151.

SZYTUŁA Andrzej
2008: 125. rocznica skroplenia składników powietrza. Alma Mater 108, ss. 53–57. Publikacja dostępna online: http://www2.almamater.uj.edu.pl/108/16.pdf.

URBANIK Andrzej, BORCZOWSKA Elżbieta, CHOJNACKA Irena, HERMAN‑SUCHARSKA Izabela, CHRZAN Robert, KUŚMIDERSKI Józef
2000: Początki radiologii w Krakowie. [W:] Historia radiologii polskiej na tle radiologii światowej pod redakcją Stanisława Leszczyńskiego (Kraków: Medycyna Praktyczna), ss. 346–351.

WRÓBLEWSKI Zygmunt
1883: O niektórych zjawiskach, jakie przedstawiają gazy i ciecze pod wysokim ciśnieniem, i najnowszych narzędziach do tego służących. Rocznik Zarządu Akademii Umiejętności w Krakowie 1883 /1884.

WRÓBLEWSKI Zygmunt, OLSZEWSKI Karol
1883a: Sur la liquéfaction de l’oxygène et de l’azote, et sur la solidification du sulfure decarbone et de l’alcool. Note de MM. S. WROBLEWSKI et K. OLSZEWSKI, présentée par M. Debray. Comptes Rendus 96, s. 1140. Publikacja dostępna online: http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=235123.
1883b: Sur la liquéfaction de l’azote. Note de MM. S. WROBLEWSKI et K. OLSZEWSKI, présentée par M. Debray. Comptes Rendus 96, s. 1225–1226. Publikacja dostępna online: http://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=235125.

WOJTASZEK Zdzisław, KUZYK Halina, MORZYNIEC Alojzy, DUBOWY Jerzy, ŁOPATA Krystyna
1990: Karol Olszewski. Warszawa–Kraków.
 

Prawa autorskie i udostępnianie

Publikacja jest udostępniona na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska (CC BY-NC-ND 3.0 PL).