O tolerancyjnej nietolerancji słów kilka, czyli ksiądz i papieros

Krzysztof Lewalski

Abstrakt

The author of the article concentrated on the times when cigarettes began to become popular at the turn of 19th and 20th centuries. There were no bans on advertisements of cigarettes and no anti-smoking acts. Based on various sources the author comes to a conclusion that smoking cigarettes by the clergy was not considered a heavy offence against morality. It was seen as something inappropriate and shameful for a clergyman to do, but mainly when they did it in public. So one could in theory talk about declared intolerance for smoking in public and tolerance for smoking in private space. In practice smoking more and more often met in those two spaces as a sign of social changes which also affected the clergy.

References

Brzeziński E., Tytoń i jego skutki, Warszawa 1878.

Chodyński S., Seminarium włocławskie. Szkic historyczny. Na podstawie akt i dokumentów miejscowych, Włocławek 1904.

Czarnecki J., Medycyna pastoralna. Podręcznik dla kleru katolickiego, Gniezno 1905.

Dąbrowska M., Dzienniki 1914–1965, t. IX: 1953–1955, Warszawa 2009.

Droga do nieba. Modlitewnik, oprac. przez kapłanów diecezji opolskiej, Opole 1983.

Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995, oprac. L. Grzebień, Kraków 1996.

Filochowski R., ks., Katechizm. Przygotowanie do Pierwszej Spowiedzi i Komunii Świętej, według oprac. ks. F.N., wyd. 2 popr., Częstochowa 1949.

Gantkowski P., Medycyna pastoralna oraz podstawy higieny codziennego życia w stosunku do duszpasterza i parafii. Podręcznik naukowy dla kleru katolickiego, Poznań–Warszawa–Wilno–Lublin 1927.

Górnicki J., Ksiądz na parafii. Praktyczne pasterskie wskazówki, Włocławek 1913.

Hilton M., Palenie a życie towarzyskie, [w:] Dym. Powszechna historia palenia, red. S.L. Gilman, Z. Xun, przeł. J. Sochoń-Jasnorzewska, Kraków 2004.

Hygiena palenia. Studyum fizyologiczno-lekarskie, przeł. z niem. i uzup. Dr J.H., Kraków 1896.

Kocham Ciebie, Jezu. Modlitewnik dziecka Bożego, zebr. i oprac. ks. T. Śmiech, Kielce 2003.

Kotkowski S., Seminarium Duchowne w Sandomierzu w latach 1820–1926, oprac. i przyg. do druku H.I. Szumił, Sandomierz 2010, s. 442−444 [wersja pdf ].

Krótki podręcznik zwyczajów towarzyskich dla osób duchownych według „Ascetyki kapłańskiej” J. E. ks. Dra Józefa Sebastiana Pelczara, Biskupa Przemyskiego, Wilno 1911.

„Kronika Diecezji Sandomierskiej” 1910, R. 3, nr 2, s. 48.

„Kronika Diecezji Sandomierskiej” 1910, R. 3, nr 3, s. 106.

Krzysztofik S., ks., Módlmy się wszyscy. Książka do nabożeństwa dla dorosłych i młodzieży, Warszawa 1964.

Mańkowski P., Pamiętniki, red. i oprac. noty edyt. S. Górzyński, Warszawa 2002.

Medycyna pastoralna. (Podług dzieła: Pastoral-Heilkunde v. Mathias Macher). Człowiek jako chrześcijanin w różnych stosunkach religijnych ze szczególnym względem na zdrowie, „Pamiętnik Religijno-Moralny 1954, R. 14, t. 27, nr 12.

Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, oprac. zespół redakcyjny pod kier. J. Krzyżanowskiego, t. 3: R–Ż, Warszawa 1972; t. 2: K–P, Warszawa 1970.

Nowowiejski A.J., Pastorologia, wyd. 2, Płock 1930.

Przyjdź, mój Jezu, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 2004.

Pelczar J.S., Medycyna pasterska czyli wiadomości potrzebne kapłanom z zakresu hygieny, fizyologii i patologii z dodatkiem niektórych kwestyj teologicznych z różnych dzieł i z własnego doświadczenia dla użytku alumnów i młodych kapłanów zebrał

Stary Duszpasterz, Lwów 1900.

Pogorzelski W., 43 lata w kapłaństwie, Sieradz 1935.

Putiatycki A., ks., Mały katechizm rzymsko-katolicki, wyd. 8, Warszawa [etc.] 1905.

Rachunek sumienia dla dorosłych, oprac. o. B.H. Knapik, Toruń 1988.

Rapaport B., Jak palimy? – akcesoria i przyrządy, [w:] Dym. Powszechna historia palenia, red. S.L. Gilman, Z. Xun, przeł. J. Sochoń-Jasnorzewska, Kraków 2004.

Reguła, [Płock] 1895.

Sołtyszewski S., ks., Modlitewnik kościelny, Warszawa 1957.

Staniszewski B., ks., Jezus Pochwalony, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 1981, Modlitewnik, Warszawa 1979.

Szczygieł K., Koncepcja medycyny pastoralnej św. Józefa Sebastiana Pelczara, [w:] Święty Józef Sebastian Pelczar (1842–1924). Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego i biskup przemyski, red. A. Kubiś, J. Wołczański, Kraków 2005, s. 533–573.

Thullie K., ks. dr, Katechizm religii katolickiej dla młodzieży szkół średnich, Lwów−Warszawa 1924.

Toeplitz K.T., Tytoniowy Szlak, czyli szkic z historii obyczaju, gdy palono tytoń, Warszawa 2009.

Tworkowski S., ks., Z Tobą Jezu. Mały mszalik, Warszawa 1978.

Umberger E., Pochwała Lady Nikotyny: miniona epoka prozy, poezji… i prezentacji, [w:] Dym. Powszechna historia palenia, red. S.L. Gilman, Z. Xun, przeł. J. Sochoń-Jasnorzewska, Kraków 2004.

Walter J., Kapłan katolicki w osobistym życiu i duszpasterskiej działalności, przeł. i uzup. P. Kubicki, cz. 1, Sandomierz 1930.

Bujak G., Synody diecezjalne Kościoła katolickiego w Polsce w latach 1922–1931. Organizacja i problematyka uchwał, Kielce 2010.

Warchoł E., Proces wydzielania się Związku Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania z doktrynalnych i organizacyjnych ram Kościoła rzymskokatolickiego, Sandomierz 2003.

Welshman J., Palenie, nauka i medycyna, [w:] Dym. Powszechna historia palenia, red. S.L. Gilman, Z. Xun, przeł. J. Sochoń-Jasnorzewska, Kraków 2004.

Witek S., Duszpasterstwo w konfesjonale, Poznań 1988.

Wodzianowska I., Rzymskokatolicka Akademia Duchowna w Petersburgu 1842–1918, Lublin 2007.

Redakcja deklaruje, że wersja papierowa czasopisma naukowego "Studia
Historica Gedanensia" jest wersją pierwotną.