POSSIBLY ORIENTAL ELEMENTS IN SLAVONIC FOLKLORE. MAMUNA [PART 2]

Kamil Stachowski,

Olaf Stachowski

Abstrakt

 A specialist in Middle Eastern languages will likely be quick to associate Pol. mamuna ‘an ape-like mythological creature’ with Ar./Pers./Tkc. majmun ‘ape’. It is possible and indeed probable that this name is an Oriental borrowing applied to an ancient native belief, but a closer inspection reveals at least several other possibilities tangled in an ethnolinguistic web of potential conflations and contaminations. This paper presents the ethnographic background and some etymological ideas, though without as yet a definite answer.

Słowa kluczowe: Slavonic, Oriental, etymology, mythology, folklore
References

Ambrosinvs B., Aldrovandi V. 1645. Vlyssis Aldrovandi patricii Bononiensis de qvadrvpedib.’ digitatis viviparis libri tres et de qvadrvpedib’ digitatis oviparis libri dvo. Bonon.

Anisov 1994 = АнисовЛ.М. et al. 1994. Славянскаямифология. Энциклопедическийсловарь. Москва.

Balsys R. 2014. Pagoniškojo lietuvių ir prūsų panteono raida. Klaipėda.

Bańkowski A. 2000. Etymologiczny słownik języka polskiego. [vol. 1]. Warszawa.

Baptista Bernardus I. 1582. Seminarij totius Philoſophiæ. [vol. 2]. Venetia.

Bartoš F. 1885. Lid a národ. [vol. 2]. Velké Meziříčí.

Battisti C., Alessio G. 1975. Dizionario etimologico italiano. [vol. 3]. Firenze.

BBrz = Biblia ſwięta Tho jeſt Kſięgi Stárego y Nowego Zakonu (…). 1563. Brześć Litewski.

Beitl R. 2007. Untersuchungen zur Mythologie des Kindes. [ed. by B. Rieken, M. Simon; original work published 1933]. Münster, New York, München, Berlin.

Belova 2001 = БеловаО.В. 2001. Славянскийбестиарий. Москва.

BER = ГеоргиевВ.И. et al. (eds.). 1979 [vol. 2], 1986 [vol. 3]. Българскиетимологиченречник. София.

Beydili C. 2004. Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük. Ankara.

BLeo = Biblia to ieſt Kxięgi Stharego y Nowego Zakonu (…). 1561. [transl. by J. Nicz]. Kraków.

BNie = Biblia. To jeſt kśięgi ſtárego y nowego przymierza (…). 1572. [transl. by S. Budny]. Zasław or Uzda.

Borawski P., Dubiński A. 1986. Tatarzy Polscy. Dzieje, obrzędy, legendy, tradycje. Warszawa.

Borghi Cedrini L. 1996. Il nome «gatto lupesco». – Leonardi L. (ed.). Studi di filologia me­dievale offerti a d’Arco Silvio Avalle. Milano, Napoli: 27–45.

Bracha K. 2007. Nauczanie kaznodziejskie w Polsce późnego średniowiecza. Sermones domini­cales et festivales z tzw. kolekcji Piotra w Miłosławia. Kielce.

Brückner A. 1902. Literatura religijna w Polsce średniowiecznej. [vol. 1]. Warszawa.

Brückner A. 1989. Słownik etymologiczny języka polskiego. [original work published 1927]. Warszawa.

Budagovъ1869 = БудаговъЛ. 1869. Сравнительныйсловарьтурецко-татарскихънарѣчій, совключеніемъупотребительнѣйшихъсловъарабскихъиперсидскихъисъпереводомънарусскійязыкъ. [vol. 1]. Санктпетербургъ.

Budziszewska W. 1985. Z etymologii słowiańskich związanych z prastarymi wątkami folk­loru. – Studia z filologii polskiej i słowiańskiej 23: 111–120.

BWuj = Biblia to iest księgi Starego y Nowego Testamentv (…). 1599. [transl. by I. Wvyek]. Kraków.

Calvino I. 1956. Fiabe italiane. Torino.

Černyh 2001 = ЧерныхП.Я. 2001. Историко-этимологическийсловарьсовременногорусскогоязыка. [4th edition, vol. 1]. Москва.

Clauson G. 1972. An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford.

Contu G. 2004. Maimòne e mascara a gattu. (Note orientalistiche sulle maschere del carnevale di Sarule – Nuoro). [www.mamoiada.org/_pdf/_mamuthiss/maimone.pdf].

Cortelazzo M., Marcato C. 1998. I dialetti italiani. Dizionario etimologico. Torino.

DEX = Dicționar Român Explicativ Online. [www.dictionarroman.ro].

dexonline = Dicționare ale limbii române. [dexonline.ro].

DLD = Database of Latin Dictionaries. [www.brepolis.net].

Domínguez F.A. 2006. Monkey business in Carajicomedia: The parody of Fray Ambrosio Montesino as “Fray Bugeo”. – eHumanista 7: 1–27.

Drimba V. 2000. Codex Comanicus. Edition diplomatique avec fac-similés. Bucarest.

DTS = НаделяевВ.М. et al. (eds.). 1969. Древнетюркскийсловарь. Ленинград.

Du Cange C. et al. 1883–1887. Glossarium mediæ et infimæ latinitatis. Niort. [ducange.enc.sorbonne.fr].

Dźwigoł R. 2004. Polskie ludowe słownictwo mitologiczne. Kraków.

EM = Ranke K., Brednich R.W. et al. (eds.). 1975–2015. Enzyklopädie des Märchens. Hand­wörterbuch zur historischen und vergleichenden Erzählforschung. Berlin, New York.

ESJS = Etymologický slovník jazyka staroslověnského. 1996 [vol. 6], 1998 [vol. 8]. Praha.

ÈSSJa = ТрубачёвО.Н. (ed.). 1983. Этимологическийсловарьславянскихязыков. Праславянскийлексическийфонд. [vol. 10]. Москва.

Fasmer 1967 = ФасмерМ. 1967. Этимологическийсловарьрусскогоязыка. [vol. 2]. Москва.

Filin 1975- = ФилинФ.П. et al. (eds.). 1975-. СловарьрусскогоязыкаXI—XVII вв. Москва.

Gebauer J. 1970. Slovník staročeský. [vol. 2]. Praha.

Georgieva 1993 = Георгиева И. 1993. Българска Народна Митология. [2nd edition]. София.

Gerovъ 1899 = Геровъ Н. 1899. Рѣчникъ на блъгарскій языкъ. [vol. 3]. Пловдивъ.

Gesner C. 1551. Historiæ Animalium. [vol. 1]. Zürich.

Greń Z., Krasowska H. 2008. Słownik górali polskich na Bukowinie. Warszawa.

GTB = De Geïntegreerde Taalbank. [gtb.inl.nl; 24th March, 2016].

Gura 1997 = ГураА.В. 1997. Символикаживотныхвславянскойнароднойтрадиции. Москва.

HdA = Hoffmann-Krayer E., Bächtold-Stäubli H. (eds.). 1987. Handwörterbuch zur deutschen Volkskunde. Abteilung I. Aberglaube. [original work published 1927–1942]. Berlin, New York.

Hnatjuk 1912 = ГнатюкВ. 1912. Знадобидоукраїнськоїдемонольоґії. [vol. 2.1]. Львів.

HSSJ = Majtán M. (ed.). 1992. Historický slovník slovenského jazyka. [vol. 2]. Bratislava.

Hulubaș A. 2009. Iniţierea. Definiri europene și tipare folclorice românești. – Botoșineanu L., Dănilă E., Holban C., Ichim O. (eds.). Distorsionări în comunicarea lingvistică, literară și etnofolclorică românească și contextul european. Iași: 597–613.

Hünemörder C. (ed.). 2001. Thomas de Cantimpré. Liber de natura rerum. [Farbmikrofiche-Edition der Handschrift Würzburg, Universitätsbibliothek, M. ch. f. 150]. München.

Janów J. 2001. Słownik huculski. Kraków.

Janson H.W. 1952. Apes and Ape Lore in the Middle Ages and the Renaissance. London.

Jungmann J. 1836. Slownjk česko-německý. [vol. 2]. Praha.

Karłowicz J. 1903. Słownik gwar polskich. [vol. 3]. Kraków.

Kolberg 1962 = Krzyżanowski J., Burszta J. et al. (eds.). 1962. Oskar Kolberg. Dzieła wszystkie. [vol. 15: W. Ks. Poznańskie; original work published 1882]. Wrocław, Poznań.

Kolberg 1966 = Pawlak D., Ogrodziński W. (eds.). 1966. Oskar Kolberg. Dzieła wszystkie. [vol. 40: Mazury Pruskie]. Wrocław, Poznań.

Kott F.Š. 1890. Česko-německý slovník zvláště grammaticko-fraseologický. [vol. 6]. Praha.

Kryczyński S. 1938. Tatarzy litewscy. Próba monografii historyczno-etnograficznej. Warszawa.

Kuun G. (ed.). 1880. Codex Cumanicus Bibliothecæ ad Templum Divi Marci Venetiarum. Budapestinum.

Leschber C. 2011. Lehnwege einiger Orientalismen und Wörter eurasischer Herkunft im Rumä­nischen und den sonstigen Balkansprachen. – Studia Etymologica Cracoviensia 16: 33–61.

Levkievskaja 2000 = ЛевкиевскаяЕ. 2000. Мифырусскогонарода. Москва.

LKŽ = Lietuvių kalbos žodynas. 1941–2002. [www.lkz.lt].

LLT-A = Library of Latin Texts – Series A. [www.brepolis.net].

LLT-B = Library of Latin Texts – Series B. [www.brepolis.net].

LMA = Lexikon des Mittelalters. 1977–1980. [vol. 1]. München, Zürich.

Mannhardt W. 1868. Die Korndämonen. Beitrag zur germanischen Sittenkunde. Berlin.

Men 1680 = à Mesgnien Meninski F. 1680. Thesaurus linguarum orientalium turcicæ, arabicæ, persicæ (…). Vienna.

Miklosich F. 1886. Etymologisches Wörterbuch der slavischen Sprachen. Wien.

MK = Dankoff R., Kelly J. (eds.). 1982. Maḥmūd al-Kāšγarī. Compendium of the Turkic dialects (Dīwān Luγāt at-Turk). [vol. 1]. Cambridge (MA).

MNM = ТокаревС.А. et al. (eds.). 1988. Мифынародовмира. Энциклопедия. [2nd edition, vol. 2]. Москва.

MS = МелетинскийЕ.М. et al. (eds.). 1990. Мифологическийсловарь. Москва.

OED = Oxford English dictionary. [3rd edition, www.oed.com/view/Entry/113169].

OirRS = БаскаковН.А., ТощаковаТ.М. 1947. Ойротско-русский словарь. Москва.

OVI = Larson P., Artale E. (eds.). n.d. Corpus OVI dell’Italiano antico. [gattoweb.ovi.cnr.it].

Paškoŭ et al. 2005–2006 = Пашкоў Г.П. et al. 2005–2006. Беларускі фальклор. Энцыклапедыя. Мінск.

Passavanti c. 1355 = Polidori F.L. (ed.). 1856. Lo Specchio della vera penitenza di Iacopo Pas­savanti. Firenze.

Pełka L.J. 1987. Polska demonologia ludowa. Warszawa.

Perfetti S. 2000. Aristotle’s zoology and its Renaissance commentators (1521–1601). Leuven.

Plotnikova 2004 = ПлотниковаА.А. 2004. Мифологическаялексикасербско-болгарскогопограничья. – КалныньЛ.Э. et al. (eds.). Исследоварнияпославянскойдиалектологии. [vol. 10: Терминологическаялексикаматериальнойидуховойкультурыбалканскихславян]. Москва: 92–142.

Plotnikova 2009 = ПлотниковаА.А. 2009. Материалыдляэтнолингвистическогоизучениябалканославянскогоареала. Москва.

Poggibonsi c. 1345 = Bacchi Della Lega A. (ed.). 1881. Libro d’oltramare di Niccolò da Pog­gibonsi. Bologna.

Preobraženskij 1910 = ПреображенскийА. 1910. Этимологическійсловарьрусскагоязыка. [vol. 1]. Москва.

PSJČ = Hujer O. et al. (eds.). 1937–1938. Příruční slovník jazyka českého. [vol. 2]. Praha.

R = РадловВ.В. 1911. Опытъсловарятюркскихънарѣчій. Versuch eines Wörterbuches der Türk-Dialecte. [vol. 4.2]. Санктъ-Петербургъ.

Ritis V. de. 1845. Vocabolario napoletano lessigrafico e storico. [vol. 1]. Napoli.

Rohn J.K. 1764. Nomenclator. To gest: Gmenowatel, Aneb Rozličných Gmen Gak w Cžeſké, Latinſké, tak y w Německé Ržeči (…). [vol. 1]. Praha.

Rostafiński J. 1900. Symbola ad historiam naturalem medii aevi. [vol. 1]. Cracovia.

RP = Rozmyślanie przemyskie. [www.ijp-pan.krakow.pl/images/publikacje_elektroniczne/korpus_tekstow_staropolskich/Rozm.pdf].

Sanьko et al. 2004 = Санько С., Валодзіна Т., Васілевіч У. et al. 2004. Беларуская міфалогія. Энцыклапедычны слоўнік. Мінск.

Sapere.it = [www.sapere.it/sapere/enciclopedia.html].

Sciacca G.C. 2004. Fonti per una storia di tindari e patti. Roma.

SGOWM = Stamirowska Z., Perzowa H. (eds.). 1987–. Słownik gwar Ostródzkiego, Warmii i Mazur. Ossolineum.

SGP = unpublished files for Karaś M., Reichan J., Okoniowa J. et al. (eds.). Słownik gwar polskich. [courtesy of the Institute of the Polish Language of the Polish Academy of Sciences in Kraków].

SKzkP = Aqtay G., Jankowski H. 2011. Słownik kazachsko-polski. Kraków.

Smatana M. 2004. Ktože to tu straší, čože to tu máta (1). – Kultúra slova 38.3: 158–168.

Sreznevskij 1902 = Срезневскій И.И. 1902. Матеріалы для словаря древне-русскаго языка по письменнымъ памятникамъ. [vol. 2]. Санктпетербургъ.

SSJ = Peciar Š. (ed.). 1960. Slovník slovenského jazyka. [vol. 2]. Bratislava.

Stachowski M. 2000. Das Wort Mammut in etymologischen Wörterbüchern. – Folia Orientalia 36: 301–314.

Stachowski M. 2005. Karpatyzm leksykalny. – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Językoznawcze 122: 179–188.

Stachowski M. 2007. Das Ungarische unter den Karpatensprachen. – Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis 124: 119–125.

Stachowski M. 2012. Ein neues Wörterbuch der Türkischen Lehnwörter in Balkan- und Karpatensprachen und Ukrainisch bánuš ‘Maisbrei’. – Studia Etymologica Cracovien­sia 17: 191–197.

Stadler H. (ed.). 1920. Albertus Magnus. De Animalibus Libri XXVI. Nach der Cölner Ur­schrift. [vol. 2]. Münster.

Šuchevyč 1899 = ШухевичВ. 1899. Гуцульщина. [vol. 1]. Львів.

Sumców M. 1891. Boginki–mamuny. – Wisła 5.3: 572–587.

TatRS = АсылгараевШ.Н., ГаниевФ.А., ЗакиевМ.З., МиннуллинК.М., РамазановаД.Б. (eds.). 2007. Татарско-русскийсловарь. Татарча-русчасүзлек. Казань.

Thomas A. 1909. Notes étymologiques et lexicographiques (suite). – Romania 38: 553–586.

Tolstoj 2003 = ТолстойН.И. 2003. Очеркиславянскогоязычества. Москва.

Treccani 2016 = [www.treccani.it; 3rd April, 2016].

Tyszkiewicz J. 1989. Tatarzy na Litwie i w Polsce. Studia z dziejów XIII–XVIII w. Warszawa.

Tyszkiewicz J. 2008. Tatarzy w Polsce i Europie. Fragmenty dziejów. Pułtusk.

UkrLit = Укрліт.org. Публічний електронний словник української мови. [ukrlit.org/slovnyk].

Valeev 1976 = Валеев Ф.Т. 1976. О религиозных представлениях западносивирских татар. – Вдовин И.С. (ed.). Природа и человек в религиозных представлениях народов Сибири и Севера (вторая половина XIX — начало XX в.). Ленинград: 320–332.

Valencova 2013 = Валенцова М.М. 2013. Мифологический аспект словацкой фразеоло­гии. – Гура A.B., Белова O.B., Березович Е.Л. (eds.). Slavica Svetlanica. Язык и картина мира. К юбилею Светланы Михайловны Толстой. Москва: 194–202.

Verchatskyj 1902 = Верхатский І. 1902. Про говор галицких Лемків. Львов.

Vinogradova 2000 = Виноградова Л.Н. 2000. Народная демонология и мифо-ритуальная традиция славян. Москва.

Vinogradova 2004 = Виноградова Л.Н. 2004. Мамуна. – Толстой Н.И. (ed.). Славянские древности: этнолингвистический словарь. Москва: 176–178.

Vinogradova, Levkievskaja 2012 = Виноградова Л.Н., Левкиевская Е.Е. 2012. Народная демонология Полесья. Публикации текстов в записах 8090-х годов XX века. Москва.

Walker-Meikle K. 2012. Medieval pets. Woodbridge.

Wörterbuchnetz = [woerterbuchnetz.de].

Zaripova Çetin Ç. 2007. Tatar Türklerinde Mitolojik Varlıklarla İlgili Mitler Ve İnanışlar (İyeler ve Yaratıklar). – bilig 43: 1–32.

Zelenin 1995 = Зеленин Д.К. 1995. Избранные труды. Очерки русской мифологии: Умершие неестественною смертью и русалки. Москва.

Zíbrt Č. 1888. Směs. – Světozor 52 [16th November]: 832.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.