Popkulturowe wojny na noże i widelce – deskrypcja współczesnego serbskiego i chorwackiego gastronacjonalizmu

Jagoda Gwioździk

Abstrakt

Knife and Fork Wars: a Description of Contemporary Serbian and Croatian Gastronationalism


The aim of the text is to demonstrate the unusual vitality of the nationalist discourse of today’s Croatia and Serbia, which explicitly draws on the nationalism of the 1990s that marked the beginning of the new nation states established after the collapse of Yugoslavia. Despite the passage of time, the trite nationalism, i.e. the one visible in the pop-culture, remains a major element of the political life and a guarantor of the state which can be called after Danilo Kiš a state of deep nationalist paranoia. The reflection has been inspired by the current political events, concentrated around the seemingly innocent elements of the pop culture (cuisine), which constitute a telling litmus paper of both the transitions that took place in the face of intensification of the war-induced identity-related discourse, as part of which the various canons of national cultures were reinterpreted, and of the contemporary Serbian and Croatian acts of “pop-cultural knife and fork wars”. The text constitutes an attempt to describe the post-Yugoslav “nationalist menu”, it contains various cultural texts, the selection of which shows the complexity of the problem.
 

Słowa kluczowe: gastronationalism, popular culture, cuisine, banal nationalism, Serbia, Croatia
References

Bell D., Velentine G., Consuming Geographies, London 1997, s. 148, za: A. Wieczorkiewicz, Cały świat w zasięgu smaku [w:] Kultura w czasach globalizacji, red. M. Jacyno, M. Kempny, A. Jawłowska, Warszawa 2004, s. 206.

Billig M., Banalni nacjonalizam, przeł. V. Kostić, Biblioteka XX wieku, Beograd 2005.

Billig M., Codzienne zabiegi oznaczania ojczyzny. Nacjonalizm wkrada się w codzienność, „Kultura Popularna” 2006, nr 3 (17), s. 65–82.

Bobrownicka M., Patologie tożsamości w postkomunistycznych krajach słowiańskich, Kraków 2006.

Borković G., Ko je Hrvatima skuvao srpski đuveč, Al Jazeera Balkans, 31 grudnia 2016, http://balkans.aljazeera.net/vijesti/ko-je-hrvatima-skuhao-srpski-duvec (dostęp: 31.12.2016).

Bourdieu P., Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, przeł. P. Biłos, Warszawa 2005.

Burszta W.J., Kuligowski W., Kotwice pewności. Wojny kulturowe z popnacjonalizmem w tle, Warszawa 2013.

Certeau M. de, Wynaleźć codzienność. Sztuki działania, przeł. K. Thiel-Jańczuk, Warszawa 2004.

Drndić D., Canzone di guerra, Zagreb 1998.

Dyras M., Re-inkarnacje narodu. Chorwackie narracje tożsamościowe w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, Kraków 2009.

Edensor T., Tożsamość narodowa, kultura popularna i życie codzienne, przeł. A. Sadza, Warszawa 2004.

Fernàndez-Armesto F., Wokół tysiąca stołów czyli o historii jedzenia, przeł. J. Jackowicz, Warszawa 2003.

Gwioździk J., Bonkulovići hrvatskog nacionalizma: pileće krilce ili svinjski but? Kulinarske potrage stazama hrvatskog identiteta, Književna revija: časopis za književnost i kulturu, God.55 (2015), 4.

Gwioździk J., Serbskie i chorwackie zamiłowania alkoholowe z gastronacjonalizmem w tle, Małe przyjemności: katalog słowiański, red. E. Solak, Kraków 2016.

Hitchens Ch., The Narcissism of the Small Difference, http://www.slate.com/articles/news_and_politics/fighting_words/2010/06/the_narcissism_of_the_small_difference.html (dostęp: 08.01.2017).

Hobsbawm E., Tradycja wynaleziona, przeł. M. Godyń i F. Godyń, Kraków 2008.

Ilić D., Čokoladice, đuveč i voz, Peščanik, 16.01.2017, http://pescanik.net/cokoladice-duvec-voz/ (dostęp: 16.01.2017).

Jaskułowski K., Mcnacjonalizm czyli kultura popularna w służbie narodu, „Kultura Popularna” 2006, nr 3, s. 9.

Jezernik B., Naga wyspa. Gułag Tity, przeł. J. Pomorska i J. Sławińska, Wołowiec 2013.

Kiš D., Esej o nacionalizmu [w:] Čas anatomije, Beograd 1978, https://www.scribd.com/doc/81941520/Danilo-Ki%C5%A1-Esej-o-nacionalizmu (dostęp: 1.02.2017).

Kordić S., Jezik i nacionalizam,Zagreb 2010.

Kornhauser J.,Świadomość regionalna i mit odrębności. O stereotypach w literaturze serbskiej i chorwackiej,Kraków 2001.

Luketić K.,Balkan: od geografije do fantazije,Zagreb 2013.

Łeńska-Bąk K., Kulinaria i dyskurs tożsamości [w:] Polacy o sobie. Współczesna autorefleksja: jednostka, społeczeństwo, historia, red. P. Kowalski, wstęp: J. Tazbir, wyb. S. Zagórski, Łomża 2005, s. 175.

Oraić Tolić D., Stereotypy kulturowe i nowoczesny naród, przeł. B. Zieliński [w:] Widzieć Chorwację, Panorama literatury i kultury chorwackiej 1990–2005, red. K. Pieniążek-Marković, G. Rem, B. Zieliński, Poznań 2005, s. 17.

Pančić T., Mala čokoladna patologija, Vreme br. 1354, 15 grudzień 2016, zob. http://www.vreme.com/cms/view.php?id=1450856 (dostęp 15.01.2017).

Piotrowski G., Gastronacjonalizm od kuchni, „Kultura Popularna” 2006, nr 2, s. 19.

Sekuła A., Niebezpieczne związki według Edensora, „Kultura Popularna” 2006, nr 3.

Tomić A., Smotra folklora, Zagreb 2001.

Ugrešić D., Esej koji putuje već pune 23 godine, Peščanik, 30.05.2015, http://pescanik.net/esej-koji-putuje-vec-pune-23-godine/ (dostęp: 12.09.2016).

Ugrešić D., Kultura laži, Zagreb 1996.

UgrešićD., Muzej bezuvjetne predaje, Zagreb 2002.

W poszukiwaniu nowego kanonu. Reinterpretacje tradycji kulturalnej w krajach post- jugosłowiańskich po 1995 roku, red. M. Dąbrowska-Partyka, Kraków 2005.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.