Losy reemigrantów z Francji w okresie PRL i III RP

Grzegorz Pełczyński

Abstrakt

W okresie międzywojennym było we Francji ponad 500 000 emigrantów z Polski. Po wojnie komunistyczny rząd polski postanowił sprowadzić ich do Polski. W latach 1946–1949 z Francji do Polski przyjechało ok. 70 000 osób i zamieszkało głównie na Dolnym i Górnym Śląsku. Było im trudno przyzwyczaić się do życia w Polsce ze względu na różnice kulturowe, ogromne zniszczenie kraju, a także niesprzyjającą sytuację polityczną. Niektórzy wrócili do Francji. Większość jednak znalazła w Polsce swoje miejsce, w większej czy mniejszej mierze zachowując więzi z Francją.

In the interwar period, there were over half a million Poles in France. After the war, the communist Polish government decided to bring them back to Poland. In 1946–1949, about 70,000 people came from France to Poland. They lived mainly in Upper and Lower Silesia. They found it hard to adjust to living in Poland, with the country having been devastated during the war and being ruled by an increasingly dangerous communist regime. Some, therefore, returned to France but most of them chose to remain whilst retaining their ties with France.

Keywords: Poles in France, remigration, acculturation, Regained Territories

Słowa kluczowe: Polonia francuska, reemigracja, akulturacja, Ziemie Odzyskane
References

Angrosino (2010), Badania etnograficzne i obserwacyjne, przeł. M. Brzozowska-Brywczyńska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Babiński G. (2008), Return migration revisited, w: Nowicka E., H. Firouzbakhch (red.), An Anthropology od Return Migration, Kraków: Nomos, s. 21–27.

Bock-Matuszyk K. (2018), „Proszę mi opowiedzieć historię swojego życia”, czyli historia mówiona w praktyce, w: Wojdon J. (red.), Historia w przestrzeni publicznej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 210–220.

Burszta J. (1974), Kultura ludowa – kultura narodowa, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Dudek K. (red.) (2015), Tu wszystko było inne – wspomnienia bolesławieckich reemigrantów z Francji, Bolesławiec: Muzeum Ceramiki w Bolesławcu.

Dudek K. (2016), Reemigranci z Francji w Bolesławcu, w: Bober-Tubaj A., Nowosielska-Sobel J., Strauchold G. (red.), Bolesławianie – nie przybyli znikąd. Wokół krajobrazu osadniczego Dolnego Śląska, Bolesławiec: Muzeum Ceramiki w Bolesławcu, s. 21–23.

Eisler J. (2014), Siedmiu wspaniałych. Poczet pierwszych sekretarzy KC PZPR, Warszawa: Czerwone i Czarne.

Fiedorczuk S. (1997), Polacy na południowym Sachalinie, przeł. N. Tôme, „Studia Polonijne”, t. 18, s. 77–114.

Girzyński Z. (2005), Polska – Francja 1945–1950, Toruń: Wydawnictwo Mado.

Gogolewski E. (1990), Powrót do Polski robotników polskich z Francji, „Przegląd Polonijny”, z. 4, s. 29–48.

Gruszyński J. (1978), Społeczność polska we Francji w latach 1918–1978. Problemy integracyjne trzech pokoleń, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Hammersley M., Atkinson P. (2000), Metody badań terenowych, przeł. S. Dymczyk, Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Heather P. (2010), Imperia i barbarzyńcy. Migracje i narodziny Europy, przeł. J. Szczepański, Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

Janowska H. (1964–1965), Dwie reemigracje Polaków z Francji, „Problemy Polonii Zagranicznej”, t. IV, s. 7–26.

Jaros S. (1971), Reemigracja Polaków z Francji w latach 1946–1948, „Problemy Polonii Zagranicznej”, t. VI, s. 61–96

Jarosz D., Pasztor M. (2001), Robineau, Bassaler i inni. Z dziejów stosunków polsko-francuskich w latach 1948–1953, Toruń: Wydawnictwo Rafał Marszałek.

Jasiewicz Z. (2004), Badania na ziemiach zachodnich i północnych i ich znaczenie dla etnologii polskiej, w: Kamocki J. (red.), Polska – Niemcy. Pogranicze kulturowe i etniczne, Wrocław–Poznań: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Uniwersytet Wrocławski, Wydawnictwo Poznańskie, s. 39–54.

Kierzkowski M. (2014), Historia mówiona – próba definicji pojęcia, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, t. 4, s. 5–19.

Klekot E. (2008), Ontologia rzeczy – znaczenie, w: Kowalewski J., Piasek W., Śliwa M. (red.), Humanistyka wobec materialności, Olsztyn: Instytut Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, s. 186–196.

Kłosek E. (2005), Świadomość etniczna i kultura społeczności polskiej we wsiach Bukowiny rumuńskiej, Wrocław: Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Krjukow M. (1988), Etniczeskaja istorija, w: Krjukow M., Zelnow I. red., Etnografija i smeżnye dyscypliny. Etnograficzeskie subdyscypliny. Szkoły i napravlenija. Metody, Moskwa: Nauka, s. 58–59.

Karaś J. (2003), Reemigranci z Jugosławii w Bolesławcu – pół wieku później, w: Kurcz Z. (red.), Sprawy narodowościowe. Oryginalne badania studentów, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 217–231

Maj K. (1971), Polscy komuniści we Francji 1919–1946, Warszawa: Książka i Wiedza.

Markiewicz W. (1960), Przeobrażenia świadomości narodowej reemigrantów polskich z Francji, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Mróz L. (1979), Świadomościowe wyznaczniki dystansu etnicznego, „Etnografia Polska”, t. 2, s. 157–168.

Nisiobęcka A. (2016), Reemigracja Polaków z Francji oraz ich adaptacja w Polsce Ludowej, „Dzieje Najnowsze”, nr 3, s. 169–178.

Orlik-Kryśkiewicz E. (1995), Osiedlanie się Francuzów na Pomorzu Zachodnim (od końca XVII do pierwszej połowy XVIII w., „Przegląd Zachodniopomorski”, t. X, z. 4, s. 133–143.

Połeć W. (2008), The French or the Pole – Polish Returnees from France, w: Nowicka E., Firouzbakhch H. (red.), An Anthropology of Return Migrations, Kraków: Nomos, s. 139–153.

Połeć W. (2010), Rodziny migrantów powrotnych i ich wybrane strategie wobec przyszłości dzieci na przykładzie polskich reemigrantów z Francji, w: Muszyński W. (red.), Wartości w rodzinie: ciągłość i zmiana, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 214–229.

Połeć W. (2011), Ryzyko migracji, ryzyko powrotu na przykładzie polskich reemigrantów z Francji na Dolnym Śląsku, Stobińska K., Kampka F., Połeć W. (red.), Ryzyko – między kulturą strachu a kalkulowaną niepewnością, Warszawa: Wydawnictwo SGGW, s. 167–191.

Ponty J. (1988), Polonais méconnus. Histoire des travailleurs immigrés en France dans l’entre-deuxguerres, Paris: Publication de la Sorbonne.

Posern-Zieliński A. (2005), Etniczność Kategorie. Procesy etniczne, Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Staszczak Z. (1987), Szok kulturowy, w: Staszczak Z. (red.) Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, Warszawa-Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 343.

Szarota T. (1969), Osadnictwo miejskie na Dolnym Śląsku w latach 1945–1948, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Szultka Z. (1987), Kolonie francuskie na Pomorzu brandenbursko-pruskim od końca XVII do początków XIX wieku, „Rocznik Historyczny”, t. LIII, s. 6–97.

Śladkowski W. (1980), Emigracja polska we Francji 1871–1918, Wydawnictwo Lubelskie: Lublin.

Winiarz A. (2008), Główne kierunki i formy aktywności Polaków w Mandżurii w latach 1897–1949, w: Furier A. (red.), Polskie ślady na Dalekim Wschodzie. Polacy w Harbinie, Szczecin: Książnica Pomorska im. Stanisława Staszica, s. 27–49.

Wołkowa N. (1985), Etniczeskaja istorija: soderżanie ponjatija, „Sovetskaja etnografija”, nr 5, s. 16–25.

Zaremba M. (2001), Komunizm, legitymizacja, nacjonalizm. Nacjonalistyczna legitymizacja władzy komunistycznej w Polsce, Warszawa: Wydawnictwo Trio.

Żarnowski J. (1999), Epoka powojenna 1945–1989, w: Społeczeństwo polskie od X do XX wieku, Warszawa: Książka i Wiedza, s. 673–713

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.