Stan badań nad migracjami w Polsce na przełomie wieków. Próba diagnozy

Anna Horolets,

Magdalena Lesińska,

Marek Okólski

Abstrakt

W Polsce po 1989 roku w wyniku intensyfikacji mobilności przestrzennej i zwiększenia swobody akademickiej nastąpił dynamiczny rozwój studiów migracyjnych. Po trzech dekadach transformacji ustrojowej można stwierdzić, że osiągnęły one status odrębnego pola badawczego, którego tożsamość instytucjonalną wyznaczają specjalistyczne ośrodki naukowe, duże projekty badawcze i aplikacyjne, wydawnictwa ciągłe i wpływowe monografie, kierunki studiów, nagrody przyznawane za prace magisterskie i doktorskie poświęcone migracjom oraz konferencje cykliczne. Przedstawiciele większości dyscyplin z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych – m.in. demografii, ekonomii, socjologii, politologii, historii, antropologii, geografii – rozwijają badania nad migracjami. Jednocześnie, wiele projektów badawczych i publikacji z zakresu studiów migracyjnych cechuje interdyscyplinarność. Celem artykułu jest naszkicowanie mapy tego złożonego pola badawczego i  próba zdiagnozowania jego stanu i kierunków rozwoju. Tekst przedstawia raport o stanie badań nad migracjami w Polsce po 1989 roku, przygotowany w latach 2016–2018 przez Komitet Badań nad Migracjami Polskiej Akademii Nauk.

Słowa kluczowe: studia migracyjne, nauka polska, badania, instytucjonalizacja
References

Andrejuk K. (2017), Przedsiębiorcy ukraińscy w Polsce. Struktura i sprawstwo w procesie osiedlenia, Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Babiński G. (2009), Polonia w USA na tle przemian amerykańskiej etniczności, Kraków: Oficyna Wydawnicza AFM.

Babiński G., Chałupczak H. (red.) (2006), Diaspora polska w procesie globalizacji. Stan i perspektywy badań, Biblioteka Polonijna, T. 37, Kraków: Grell.

Bajkowski T., Sawicki K., Namiotko U. (2014), Diagnostyka i metodyka psychopedagogiczna w warunkach wielokulturowości, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Balicki J., Necel W. (red.) (2017), Kryzys migracyjny w Europie. Wyzwania etyczne, społeczno-kulturowe i etniczne, Warszawa: Wydawnictwo UKSW.

Barwiński M. (2016), Wielokulturowość we współczesnych polskich badaniach geograficznych i edukacji geograficznej – zarys problematyki, „Przegląd Geograficzny” 88(2), s. 137–157.

Berlińska D. (1999), Mniejszość niemiecka na Śląsku Opolskim w poszukiwaniu tożsamości, Opole: PIN – Instytut Śląski w Opolu.

Białocerkiewicz J. (1999), Status prawny cudzoziemca w świetle standardów międzynarodowych, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Bielecka-Prus J., Czapka E., Kawczyńska-Butrym Z. (2017), The dilemmas of transnational care. The case of Polish immigrants in Norway, w: Slany, K. i in. (red.), Transnational Polish Families in Norway. Social Capital, Integration, Institutions and Care, Frankfurt am Main: Peter Lang, s.199–221.

Bielenin-Lenczowska, K. (2015), Spaghetti z ajwarem. Translokalna codzienność muzułmanów w Macedonii i we Włoszech, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Bieniecki M., Pawlak Mikołaj (red.) (2012), Laboratoria integracji. Obserwacje i notatki praktyczne. Gliwice: Caritas Polska.

Błasiak-Tytuła M. (2011), Dwujęzyczność i ponglish. Zjawiska językowo-kulturowe polskiej emigracji w Wielkiej Brytanii, Kraków: Collegium Columbinum.

Bloch N. (red.) (2016), Wszyscy jesteśmy migrantami. (Od)zyskiwanie pamięci migracyjnej, Poznań: Centrum Kultury Zamek.

Bloch N., Main I., Sydow K. (red.) (2015), Nie dość użyteczni. Zmagania imigrantów na lokalnym rynku pracy, Poznań: CeBaM, UAM

Bloch N., Goździak E.M. (red.). (2010), Od gości do sąsiadów. Integracja cudzoziemców spoza Unii Europejskiej w Poznaniu w edukacji, na rynku pracy i w opiece zdrowotnej, Poznań: CeBaM UAM.

Boski P. (2013), A psychology of economic migration, “Journal of Cross Cultural Psychology” 44(7), s. 1067– 1093.

Boski P. (2008), Five meanings of integration in acculturation psychology, “International Journal of Intercultural Relations” 32(2), s. 142–153.

Boski P. (1992), In the homeland and in the chosen land: National self-identity and well-being of Poles in Poland and in America, w: Leung, K., Iwawaki, S., Kashima, Y. (red.), Innovations in Cross-cultural Psychology, Amsterdam: Swets & Zeitlinger, s. 199–213.

Brzozowski J., Pędziwiatr K. (2014), Analiza procesu integracji imigrantów w Małopolsce, w: Pindel, E. (red.), Imigranci w Małopolsce: między integracją, asymilacją, separacją i marginalizacją, Kraków: Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie, s. 117–240.

Bucholc M. (2013), Złożoność nie do udźwignięcia: utopie jedności, utopie różnicy, „Studia Socjologiczne” 4(211), s. 19–36.

Buchowski M., Schmidt J. (red.) (2012), Migracje a heterogeniczność kulturowa. Na podstawie badań antropologicznych w Poznaniu, Poznań: Rebis.

Bukraba-Rylska I. (2012), Polskie migrowanie w perspektywie długiego trwania i rozległej przestrzeni, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 38(2), s. 39–56.

Burszta W. (2004), Różnorodność i tożsamość . Antropologia jako kulturowa refleksyjność , Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Cieszyńska J. (2003), O dwujęzyczności polskich dzieci w Austrii, „Język Polski” 2, s. 116–122.

Cieszyńska J. (2006), Dwujęzyczność, dwukulturowość – przekleństwo czy bogactwo? O poszukiwaniu tożsamości Polaków w Austrii, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.

Cieślińska B. (2012), Emigracje bliskie i dalekie. Studium współczesnych emigracji zarobkowych na przykładzie województwa podlaskiego, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Chodubski A. (2000), Obraz migracji w Polsce w latach dziewięćdziesiątych, w: Zamojski, J.E. (red.), Imigranci i społeczeństwa przyjmujące: Adaptacja? Integracja? Transformacja? Seria Migracje i Społeczeństwo, T. 5, Warszawa: Wydawnictwo Neriton, s. 212–226.

Chrzanowska A., Mickiewicz P., Słubik K., Subko J., Trylińska A. (2016), Na granicy. Raport z monitoringu dostępu do postepowania o udzielenie ochrony międzynarodowej na przejściach granicznych w Terespolu, Medyce i na lotnisku Warszawa Okęcie, Analizy, Raporty, Ekspertyzy Nr 2. Warszawa: Stowarzyszenie Interwencji Prawnej.

Duszczyk M., Lesińska M., Matuszczyk K. (2018), Upolitycznienie problemu starzenia się społeczeństwa w Polsce: teoria i praktyka, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Duszczyk M. (2012), Polska polityka imigracyjna a rynek pracy, Warszawa: Instytut Polityki Społecznej UW, Oficyna Wydawnicza Aspra-JR.

Firlit-Fesnak G., Łotocki Ł., Zawadzki P. (red.) (2016), Europejskie polityki imigracyjne. Stare dylematy, nowe wyzwania, Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.

Fomina J., Frelak J. (2008), NEXT STOPSKI LONDON. Public Perceptions of Labour Migration within the EU. The Case of Polish Labour Migrants in the British Press, Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.

Franzke J., Koszel B., Sakson A. (red.) (2017), Migrationspolitik in Deutschland und Polen (Polityka migracyjna w Niemczech i Polsce), Poczdam: WeltTrends.

Frejka T., Okólski M., Sword K. (1998), In-depth Studies on Migration in Central and Eastern Europe: The Case of Poland, New York–Geneva: United Nations.

Gierszewski D., Kretek H.A. (red.) (2015), Edukacja obywatelska dorosłych a społeczeństwo obywatelskie, Racibórz: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu.

Gosk H. (red.) (2012), Narracje migracyjne w literaturze polskiej XX i XXI wieku, Seria Centrum Badań Dyskursów Postzależnościowych, T. 2, Kraków: Universitas.

Goździak E., Pawlak Marek. (2016), Theorizing Polish migration across Europe: Perspectives, concepts and methodologies, “Sprawy Narodowościowe” 48, s. 106–127.

Górny A., Kaczmarczyk P., Lesińska M. (red.) (2016), Transformacje. Przewodnik po zmianach społeczno-ekonomicznych w Polsce, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Górny A., Grabowska-Lusińska I., Lesińska M., Okólski M. (red.) (2010), Transformacja nieoczywista. Polska jako kraj imigracji, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Grabowska-Lusińska I., Okólski M. (2009), Emigracja ostatnia? Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Grabowska-Lusińska I., Drbohlav D., Hars A. (red.) (2011), Immigration puzzle. Comparative analysis of the Czech Republic, Hungary and Poland before and after joining the EU, Saarbrücken: Lambert Academic Publishing.

Grzymała-Kazłowska A. (2007), Konstruowanie „innego”. Wizerunki imigrantów w Polsce, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Grzymała-Kazłowska A. (2018), Capturing the flexibility of adaptation and settlement: Anchoring in a mobile society, “Mobilities” 13(5), s. 632–646.

Grzymała-Moszczyńska H. (2015), (Nie)łatwe powroty do domu? Funkcjonowanie dzieci i młodzieży powracających z emigracji, Warszawa: Fundacja Centrum im. prof. Bronisława Geremka.

Grzymała-Moszczyńska H., Hay D., Krotofil J. (2011), Between universalism and ethnic particularism: Polish migrants to the United Kingdom. perspective prom the psychology of religion, “Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 37(1), s. 223–236.

Grzymała-Moszczyńska H., Grzymała-Moszczyńska J., Golińska A. (2011), Migracje polskich profesjonalistów i profesjonalistek: wyjazdy i powroty, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 37(4), s. 145–164.

Grzymała-Moszczyńska H., Kwiatkowska A., Roszak J. (red.) (2010), Drogi i rozdroża. Migracje Polaków w UE po 1 maja 2004, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Grzymała-Moszczyńska H., Nowicka-Rusek E. (red.) (1998), Goście i gospodarze. Problem adaptacji kulturowej w obozach dla uchodźców oraz otaczających je społeczności lokalnych, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Guillermo-Sajdak M. (2015), Bilingwizm polsko-hiszpański w Argentynie. Drogi akulturacji polskich emigrantów w Buenos Aires, Cordobie, Santa Fé i Misiones, Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW.

Heffner K., Rauziński R. (2003), Region migracyjny. (Wybrane aspekty demograficzne, społeczne i gospodarcze na przykładzie Śląska Opolskiego), Opole: Politechnika Opolska.

Heffner K. (1999), The Return of Emigrants from Germany to Upper Silesia: Reality and Prospects, w: Iglicka, K., Sword, K. (red.), The challenge of East-West migration for Poland, London–New York: Macmillan, s. 168–205.

Horolets A., Lesińska M., Okólski M. (red.) (2018), Raport o stanie badań nad migracjami w Polsce po 1989 roku, Warszawa: KBnM PAN.

Horolets A. (2015), Finding one’s way: Recreational mobility of post-2004 Polish migrants in the West Midlands, UK, “Leisure Studies” 34(1), s. 5–18.

Hut P. (2002), Warunki życia i proces adaptacji repatriantów w Polsce w latach 1992–2000. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.

Iglicka K. (2010), Powroty Polaków po 2004 roku. W pętli pułapki migracyjnej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Iglicka K., Jaźwińska E., Okólski M. (1996), Współczesne migracje międzynarodowe ludności Polski. Badanie etnosondażowe, „Studia Demograficzne” 4, s. 3–41.

Jagielski J. (1997), Status prawny cudzoziemca w Polsce (problematyka administracyjnoprawna), Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.

Jagielski J. (red.) (2001), Status obywatela i cudzoziemca w orzecznictwie, Warszawa: Dom Wydawniczy ABC.

Janicki W. (2015), Migracje kompensacyjne jako czynnik wzrostu obszarów peryferyjnych. Rola ukrytego kapitału ludzkiego, Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Jaźwińska E., Łukowski W., Stola D. (2009), Etnosondaż lokalny i regionalny, czyli o metodzie Ośrodka Badań nad Migracjami UW, w: Duszczyk, M., Lesińska, M. (red.), Współczesne migracje: dylematy Europy i Polski, Warszawa: Ośrodek Badań nad Migracjami UW, s. 82–91.

Jaźwińska E., Okólski M. (red.) (2001), Ludzie na huśtawce. Migracje między peryferiami Polski i Zachodu, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Jaźwińska E., Okólski M. (1996), Causes and Consequences of Migration in Central and Eastern Europe. Podlasie and Śląsk Opolski: Basic Trends in 1975–1994, Warszawa: Instytut Studiów Społecznych UW.

Jończy R. (2011), Zagraniczne migracje zarobkowe z województwa opolskiego w latach 2008–2010 oraz ich wpływ na opolski rynek pracy i sferę fiskalną samorządów terytorialnych. Diagnoza i rekomendacje w kontekście rozwoju regionu, Opole: Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego.

Kaczmarczyk P. (red.) (2011), Mobilność i migracje w dobie transformacji. Wyzwania metodologiczne, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Kaczmarczyk P., Okólski M. (2008), Demographic and labour-market impacts of migration on Poland, “Oxford Review of Economic Policy” 24(3), s. 599–624.

Kawczyńska-Butrym Z. (2009), Migracje – wybrane zagadnienia, Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Kicinger A., Weinar A. (red.) (2007), State of Art of the Migration Research in Poland, CMR Working Papers 26/84, Warszawa: Centre of Migration Research.

Kosakowska-Berezecka N., Żadkowska M., Gjerstadt B. i in. (2017), Changing country, changing gender roles –migration and transformation of gender roles within the family – a case of Polish migrants in Norway, w: de Guzman, M., Brown, J., Pope Edwards, C. (red.), Parenting From Afar: The Reconfiguration of the Family Across Distance, Oxford: Oxford University Press, s. 90–111.

Kainacher K. (2007), Dziecko w środowisku dwujęzycznym i jego komunikacja międzykulturowa, Kraków: Collegium Columbinum.

Klaus W., Ostaszewska-Żuk E., Szczepanik M. (2016), Fundusze europejskie i ich role we wspieraniu cudzoziemców w Polsce, Warszawa: Stowarzyszenie Interwencji Prawnej.

Kosmalska J. (2016), Polish Migrant Literature in Britain and Ireland. Signs of a New Literary Trend? “Zeitschrift für slavische Philologie” 72(1), s. 179–205.

Kość-Ryżko K. (2014), Wykorzenieni. Dylematy samookreślenia polskich repatriantów z Kazachstanu. Studium etno-psychologiczne, Biblioteka Etnografii Polskiej, T. 60, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Archeologii i Etnologii PAN.

Krasnodębska A. (2013), Rola kobiety w ocenie opolskich migrantek. Spojrzenie matek i córek, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 2(148), s. 85–104.

Kryś K., Świdrak J., Kwiatkowska A., Kosakowska-Berezecka N., i in. (2018), The role of organizational and spouse support in solving work-life conflict among migrants, “International Journal of Stress Management” 25(S1), s. 1–6.

Krzyżowski Ł., Mucha J. (2012), Opieka społeczna w migranckich sieciach rodzinnych. Polscy migranci w Islandii i ich starzy rodzice w Polsce, „Kultura i Społeczeństwo” 2, s. 191–217.

Kubera J. (2017), Francuzi, Algierczycy? Relacje między identyfikacjami Francuzów algierskiego pochodzenia, Monografie FNP, Toruń: Wydawnictwo UMK.

Kula M. (2012), Polono-Brazylijczycy i parę kwestii im bliskich, Warszawa: Muzeum Historii Ruchu Ludowego.

Lasocik Z. (2014), Human Trafficking in Poland – Evolution of the Devil, “Criminal Justice and Law Enforcement Annual. Global Perspectives” 6, s. 223–275.

Lasocik Z. (2007), Handel ludźmi – aspekty społeczne i prawne, „Studia Socjologiczne” 4(187), s. 31–58.

Laskowski R. (2009), Język w zagrożeniu. Przyswajanie języka polskiego w warunkach polsko-szwedzkiego bilingwizmu, Kraków: Universitas.

Lehr U. (2015), Ojczyzna przesiedlona. Identyfikacja kulturowa polskich emigrantów wojennych w Londynie w perspektywie, Kraków: Universitas.

Lesińska M. (2012), Migracje we współczesnej analizie politologicznej – niewykorzystany potencjał, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 2, s. 207–243.

Lesińska M., Slany K., Solga B., Okólski M. (red.) (2014), Dekada członkostwa Polski w UE. Społeczne skutki emigracji Polaków po 2004 roku, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Lipińska E. (2007), Między „emigracją” a „Polonią” – pierwsze pokolenie polonijne, „Prace Filologiczne” LIII, s. 355–363.

Lipińska E. (2003), Język ojczysty, język obcy, język drugi. Wstęp do badań dwujęzyczności, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Łada A., Segeš-Frelak J. (red.) (2012), Znikająca granica, Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.

Łodziński S., Grzymała-Kazłowska A. (red.) (2008), Problemy integracji imigrantów. Koncepcje, badania, polityki, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Łodziński S., Nowicka E. (red.) (1993), Gość w dom: studenci z krajów Trzeciego Świata w Polsce, Warszawa: Oficyna Naukowa.

Łukowski W. (1997), Czy Polska stanie się krajem imigracyjnym? Prace Migracyjne, nr 12, Warszawa: ISS UW.

Łukowski W. (2002), Społeczne tworzenie ojczyzn. Studium tożsamości mieszkańców Mazur, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Matusz-Protasiewicz P., Bieniecki M., Kaźmierkiewicz P. (red.), (2013), Monitor integracji, Gliwice: Instytut Studiów Migracyjnych.

Matusz-Protasiewicz P. (2014), Wielopoziomowe zarządzanie migracjami. Rola Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich w kształtowaniu polityki integracyjnej w Polsce, Seria e-Monografie, nr 44, Wrocław: Uniwersytet Wrocławski.

Mazurkiewicz A. (2016), Uchodźcy polityczni z Europy Środkowo-Wschodniej w amerykańskiej polityce zimnowojennej, 1948–1954, Warszawa–Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej.

Mazurkiewicz A. (red.) (2014), Od exsilli do exile. Migracje przymusowe w perspektywie historycznej, Studia Historica Gedanensia, T. 5, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Mazurkiewicz A. (red.) (2013), East Central Europe in Exile, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishers.

Miodunka W.T. (2011), Między etniczno-genealogicznym a kulturowym rozumieniem narodu. O potrzebie historycznojęzykowych badań polszczyzny jako języka obcego i drugiego, „LingVaria” 6(1), s. 179–204.

Miodunka W.T. (2010a), Dwujęzyczność, walencja kulturowa i tożsamość (e)migracji polskiej w świecie, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LXVI, s. 51–71.

Miodunka W.T. (2010b), O obecność w historii języka polskiego studiów nad polszczyzną mniejszości narodowych i grup etnicznych, „LingVaria” 5(2), s. 267–277.

Miodunka W.T. (2003), Bilingwizm polsko-portugalski w Brazylii. W stronę lingwistyki humanistycznej, Kraków: Universitas.

Miodunka W.T. (1990), Język a identyfikacja kulturowa i etniczna. Studium kształtowania się tożsamości rodzeństwa należącego do drugiego pokolenia Polonii australijskiej, w: tegoż (red.),

Język polski w świecie. Zbiór studiów, Warszawa–Kraków: PWN, s. 105–125.

Mirgos K. (2018), Obcy i nowi Baskowie. Migracje, tożsamości i języki w Baskijskiej Wspólnocie Autonomicznej, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Mucha J., Łuczaj K. (2014), O sposobach badania międzynarodowych migracji uczonych, w: Niedźwiedzki, D. (red.), Kultura, tożsamość i integracja europejska, Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, s. 270–283.

Nowicka E. (red.) (1990), Swoi i obcy, Warszawa: Uniwersytet Warszawski.

Nowosielski M. (2016), Polskie organizacje w Niemczech. Stan i uwarunkowania, Seria Studium Niemcoznawcze, T. 95, Poznań: Instytut Zachodni.

Okólski M. (red.) (2018), Wyzwania starzejącego się społeczeństwa. Polska dziś i jutro, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Okólski M. (2012a), Modernising impacts of emigration, “Studia Socjologiczne” 206(3), s. 49–79.

Okólski M. (red.) (2012b), European Immigrations. Trends, Structures and Policy Implications, Amsterdam: Amsterdam University Press.

Okólski M. (2010), Modernizacyjna rola migracji, w: Morawski, W. (red.), Powiązania zewnętrzne. Modernizacja Polski, Warszawa: Wolters Kluwer Polska, s. 497–507.

Okólski M. (2001a), Mobilność przestrzenna z perspektywy koncepcji migracji niepełnej, w: Jaźwińska, E., Okólski, M. (red.), Ludzie na huśtawce. Migracje między peryferiami Polski i Zachodu, Wydawnictwo Warszawa: Naukowe Scholar, s. 31–61.

Okólski M. (2001b), Incomplete Migration. A New Form of Mobility in Central and Eastern Europe. The Case of Polish and Ukrainian migrants, w: Wallace, C., Stola, D. (red.), Patterns of Migration in Central Europe, Houndmills: Palgrave MacMillan, s. 105–128.

Organiściak-Krzykowska A., Machnis-Walasek J. (2016), Remittances as a consequences of labour migration of Central and Eastern Europe (CEE) citizens, “Olsztyn Economic Journal” 11(2), s. 91–102.

Organiściak-Krzykowska A., Piotrowski M., Nyklewicz K. i in. (2013), Popyt na pracę cudzoziemców, Olsztyn: Wydawnictwo UWM.

Pawlak Marek. (2018), Zawstydzona tożsamość. Emocje, ideologie i władza w życiu polskich migrantów w Norwegii, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Pawlak Mikołaj. (2013), Organizacyjna reakcja na nowe zjawisko: Szkoły i instytucje pomocowe wobec uchodźców w Polsce po 2004 r., Warszawa: Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW.

Piekut A. (2014), Migration and modernisation – An alternative. polemic essay with Marek Okólski’s article ‘Modernising impacts of emigration’, “Studia Socjologiczne” 1(212), s. 157–169.

Praszałowicz D. (2010), Polacy w Berlinie: strumienie migracyjne i społeczności imigracyjne, Kraków: Księgarnia Akademicka.

Praszałowicz D. (2007), Dawne i nowe migracje, dawne i nowe konceptualizacje w badaniach migracyjnych, „Przegląd Polonijny” 33(2), s. 19–40.

Pudzianowska D. (red.) (2016), Status cudzoziemca w Polsce wobec współczesnych wyzwań międzynarodowych, Warszawa: Wolters Kluwer.

Radziwinowiczówna A., Rosińska A., Kloc-Nowak W. (2018), Ethnomorality of Care. Migrants and Their Aging Parents, New York: Routledge.

Rauziński R., Grygierczyk M. (1994), Wpływ migracji zagranicznej (stałej i czasowej) na lokalne rynki pracy Śląska Opolskiego, „Zeszyty Naukowe WSI w Opolu” 202, s. 5–35.

Rancew-Sikora D., Skaptadottir U.D. (red.) (2016), Mobility to the Edges of Europe. The Case of Iceland and Poland, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Romejko A. (2015), Polacy w Wielkiej Brytanii: interpretacja mimetyczna, Tuchów: Poligrafia Redemptorystów. Segeš-Frelak J., Piłat Anna (red.) (2015), Migranci w Polsce. Segregacja – Sąsiedztwo – Integracja, Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.

Sękowska E. (2010), Język emigracji polskiej w świecie. Bilans i perspektywy badawcze, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Skoczek M., Lisocka-Jaegermann B. (2015), Migracje ludności jako czynnik zmian społeczno-gospodarczych w Ameryce Łacińskiej, „Prace i Studia Geograficzne” 59, s. 71–86.

Slany K., Ślusarczyk M., Pustułka P., Guribye E. (red.) (2017), Transnational Polish Families in Norway: Social Capital, Integration, Institutions and Care, Frankfurt am Main: Peter Lang.

Sokołowski D. (red.) (2016), Bibliografia prac z zakresu geografii osadnictwa ludności za lata  1999–2005, Warszawa-Toruń: Polskie Towarzystwo Geograficzne.

Solga B. (2013), Miejsce i znaczenie migracji w rozwoju regionalnym, Opole: Politechnika Opolska.

Solga B. (2002), Migracje polsko – niemieckie i ich konsekwencje społeczno-ekonomiczne na obszarach wiejskich Śląska Opolskiego, Opole: PIN – Instytut Śląski w Opolu, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej.

Stola D. (2010), Kraj bez wyjścia. Migracje z Polski 1949–1989, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej.

Schmidt J. (2017), „Interaktywna mapa cudzoziemców” – nowa baza wiedzy o zjawisku imigracji w Polsce, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 2(164), s. 9–22.

Szczygielski K. (2010), Przestrzenne zróżnicowanie ludności województwa opolskiego w kontekście etnicznym jako potencjalne uwarunkowanie rozwoju regionalnego, Opole: PIN – Instytut Śląski w Opolu.

Trąbka A. (2014), Tożsamość rekonstruowana. Znaczenie migracji w biografiach Third Culture Kids, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Trzcielińska-Polus A. (1997), „Wysiedleńcy” z Polski w Republice Federalnej Niemiec w latach 1980–1990, Opole: PIN – Instytut Śląski w Opolu.

Walaszek A. (2007), Migracje Europejczyków 1650–1914, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Walaszek A. (red.) (2001), Polska diaspora, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

White A., Grabowska I., Kaczmarczyk P., Slany K. (2018), The Impact of Migration on Poland: EU  Mobility and Social Change, London: UCL Press.

Wieruszewska M. (red.) (2007), Tu i tam: migracje z polskich wsi za granicę, Warszawa: Wydawnictwo IRWiR PAN.

Wojdon J. (2018), Historia w przestrzeni publicznej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wojdon J. (2008), W jedności siła: Kongres Polonii Amerykańskiej w latach 1968–1988, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Wojtyńska A., Zielińska Małgorzata (2010), Polish migrants in Iceland facing the financial crisis, w: Jóhannessin, G.Þ., Björnsdóttir H. (red.), Þjóðarspegillinn. Reykjavik: Háskóli Íslands.

Wróbel I. (2007), Status prawny obywatela państwa trzeciego w Unii Europejskiej, Kraków: Oficyna Wolters Kluwer Business.

Wróblewska-Pawlak K. (2004), Język – tożsamość – imigracja. O strategiach adaptacyjnych Polaków zamieszkałych we Francji w latach osiemdziesiątych XX wieku, Warszawa: Instytut Romanistyki, Uniwersytet Warszawski.

Zborowski A., Soja M., Łobodzińska A. (2012), Population trends in Polish cities – stagnation, depopulation or shrinkage? “Prace Geograficzne” 130, s. 7–28.

Zdanowicz M. (red.) (2007), Status prawny cudzoziemca w Polsce, Białystok: Temida 2, Wydawnictwo Stowarzyszenia Absolwentów Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku.

Zielinska Maria (red.) (2003), Transgraniczność w perspektywie socjologicznej: teorie, studia, interpretacje, Zielona Góra: Wydawnictwo Lubuskie Towarzystwo Naukowe. Anna Horolets , Magdalena Lesi ńska , Marek Okólski Stan badań nad migracjami w Polsce na przełomie wieków. Próba diagnozy

Zielińska Małgorzata (2016), Polacy w Reykjaviku. Miejsce, mobilność i edukacja, Gdańsk: Stowarzyszenie „Na Styku”.

Żadkowska M., Kosakowska-Berezecka N., Ryndyk O. (2016), Two worlds of fatherhood – the comparison of Polish fathers in Poland and in Norway, w: Slany, K., Pustułka, P., Ślusarczyk, M., Guribye, E. (red.), Transnational Polish Families in Norway: Social Capital, Integration, Institutions and Care, Frankfurt am Main: Peter Lang, s. 173–198.

Żurek A. (2016), Badanie polszczyzny odziedziczonej (na przykładzie bilingwizmu polsko-niemieckiego), „LingVaria” 21, s. 191–200.

Ząbek M. (2018), Uchodźcy w Afryce. Etnografia przemocy i cierpienia, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.