Finansowanie funkcjonowania islamu z budżetów państwowych a status prawny tej religii w wybranych państwach Unii Europejskiej

Agata S. Nalborczyk

Abstrakt

Islam in some EU countries is a traditional religion, which has existed in their territories for centuries, while in other it constitutes a new phenomenon. In countries where there is a traditional Muslim presence, Islam is officially recognised by the state and its functioning is defined by the law concerning traditional religions. The functioning patterns differ from country to country due to different models of state–church relations, confessional laws and legal traditions. Sometimes Islam as a religion and its spiritual functionaries are financed by the state (e.g. in Romania), but there are countries where the state funding of religion is prohibited by law (e.g. in Poland). This paper collects some characteristic cases of the legal situation of Muslims in various European states and presents the extent to which the Muslim religion is financed, or the lack of such financing resulting from the legal system.

 

Słowa kluczowe: islam, mniejszości muzułmańskie, Europa, Unia Europejska, prawo wyznaniowe, relacje państwo–religie, finansowanie
References

Avramov O., Annotated Legal Documents on Islam in Europe: Bulgaria, Leiden 2015.

Balodis R., Państwo i kościół w Łotwie [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław–Kolonia 2007, s. 243–261.

Basdevant-Gaudemet B., Państwo i kościół we Francji [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław–Kolonia 2007, s. 123–145.

Bevölkerung auf Grundlage des Zensus 2011, Statistisches Bundesamt, https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerung.html [dostęp: 29.07.2015].

Bielefeldt H., Muslime im säkularen Rechtsstaat, Bielefeld 2003.

Broun J., Rehabilitation and Recovery: Bulgaria’s Muslim Communities, „Religion, State & Society” 2007, t. 35, nr 2, s. 105–138.

Dübeck I., Państwo i kościół w Danii [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław–Kolonia 2007, s. 81–96.

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, 9.05.2008.

European Muslims and the secular state, J. Cesari (ed.), Aldershot–Hampshire 2005.

Fadil N., Belgium [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 83–107.

Fetzer J.S., Soper J.Ch., Muslims and the State in Britain, France and Germany, Cambridge 2005.

Frégosi F., France [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 229–243.

Frégosi F., France [w:] L’islam et les musulmans dans l’Europe élargie: Radioscopie, B. Maréchal (ed.), Louvain-la-Neuve 2002, s. 69–76,

Frégosi F., L’islam en Europe, entre dynamiques d’institutionnalisation, de reconnaissance et difficultés objectives d’organisation [w:]Religions, droit et sociétés dans l’Europe communautaire. Actes du XIIIème colloque de l’Institut de Droit et d’Histoire Religieuse (IDHR) Aix-en-Provence, 19–20 mai 1999,Aix-en-Provence 2000, s. 91–117.

Hussain D., United Kingdom [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 625–648.

Hussain D., McLoughlin S., United Kingdom [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 5, Leiden 2013, s. 681–706.

Iordache R.E., The Legal Status of the Islamic Minority in Romania [w:] The Legal Treatment of Islamic Minorities in Europe,R. i B.-P. Aluffi, G. Zincone (eds.), Leuven 2004, s. 195–211.

Jacobsen B.A., Denmark [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 189–209.

Kiviorg M., Państwo i kościół w Estonii [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław–Kolonia 2007, s. 97–110.

Kroissenbrunner S., Turkish Imams in Vienna [w:] Intercultural Relations and Religious Authorities: Muslims in the European Union, W.A.R. Shadid, P.S. van Koningsveld (eds.), Leuven 2002, s. 181–207.

Kuznecoviene J., Państwo i kościół na Litwie [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław–Kolonia 2007, s. 215–229.

Lemmen T., Muslime in Deutschland. Eine Herausforderung für Kirche und Gesellschaft, Baden-
‑Baden 2001.

Lewis Ph., Between Lord Ahmed and Ali G: Which future for British Muslims? [w:] Religious freedom and the neutrality of the state: the position of Islam in the European Union, W.A.R. Shadid, P.S. van Koningsveld (eds.), Leuven 2002, s. 129–144.

L’islam et les musulmans dans l’Europe élargie: Radioscopie, B. Maréchal (ed.), Louvain-la-
‑Neuve 2002.

McClean D., Państwo i kościół w Zjednoczonym Królestwie [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław–Kolonia 2007, s. 407–425.

Messner F., L’organisation du culte musulman dans certains pays de l’Union Européenne, „Revue de Droit Canonique” 1996, t. 46, nr 2, s. 195–213.

Messner F., Religion in the European Union Countries: Constitutional Foundations, Legislations, Religious Institutions and Religious Education. Country Report on France [w:] State and Religion in Europe. Legal System, Religious Education, Religious Affairs, Istanbul 2006, s. 81–106.

Muslim Minority – State Relations: Violence, Integration and Policy, R. Mason (ed.), Basing-
stoke–New York 2016.

Muslime im Rechtsstaat, Th.G. Schneider, L. Kaddor (eds.), Münster 2005.

Muslims in the West after 9/11: Religion, Politics, and Law, J. Cesari (ed.), London 2010.

Nalborczyk A.S., A Century of the Official Legal Status of Islam in Austria – Between the Law on Islam of 1912 and the Law on Islam of 2015 [w:] Muslim Minority – State Relations: Violence, Integration and Policy, R. Mason (ed.), Basingstoke–New York 2016, s. 61–82.

Nalborczyk A.S., Islamic Religious Education in Poland – Curricula and Textbooks [w:] Islamic Textbooks and Curricula in Europe, E. Aslan (ed.), Frankfurt 2011, s. 185–196.

Nalborczyk A.S., Muslim Minorities – A Challenge for the European System of Relations between the State and Religion? [w:] European Multiculturalism as a Challenge – Policies, Successes and Failures, W. Janicki (ed.), Lublin 2007, s. 137–153.

Nalborczyk A.S., The Perception among Muslim Minorities of Host European Countries: Influence of Legal Status and Citizenship, „Global Change, Peace & Security” 2008, t. 20, nr 1, s. 59–69.

Nalborczyk A.S., Grodź S., Poland [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 472–486.

Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław–Kolonia 2007.

Nielsen J.S., Muslims in Western Europe, Edinburgh 2004.

Pedersen L., Islam in the Discourse of Public Authorities and Institutions in Denmark [w:] Muslims in the Margin: Political Responses to the Presence of Islam in Western Europe, W.A.R. Shadid, P.S. van Koningsveld (eds.), Kampen 1996, s. 202–217.

Puza R., Fragen des staatlichen Religionsrechts um den Islam in Deutschland, „Theologische Quartalschrift” 2001, t. 181, nr 4, s. 307–328.

Račius E., Lithuania [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 378–387.

Račius E., Islam in Lithuania: Changing Patterns of Religious and Social Life of Lithuanian Muslims, „Journal of Muslim Minority Affairs” 2002, t. 22, nr 1, 176–183.

Rath J., Groenendijk K., Pennix R., The Recognition of Islam in Belgium, Great Britain and the Netherlands, „New Community” 1991, t. 18, nr 1, s. 101–114.

Religionen & Weltanschauungsgemeinschaften in Deutschland: Mitgliederzahlen – Islam, Religionswissenschaftlicher Medien- und Informationsdienst e. V. – REMID, http://remid.de/info_zahlen/islam/ [dostęp: 29.07.2015].

Religious Freedom and the Neutrality of the State: The Position of Islam in the European Union, W.A.R. Shadid, P.S. van Koningsveld (eds.), Leuven 2002.

Ringvee R., Estonia [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 210–217.

Ringvee, Islam in Estonia [w:] Islam in Europe: Religious Freedom and its Aspects, M. Moravčíková, M. Lojda (eds.), Bratislava 2005, s. 242–247.

Robbers G., Germany [w:] Yearbook of Muslims in Europe,J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 1, Leiden 2009, s. 141–150.

Robbers G., Państwo i kościół w Niemczech [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław–Kolonia 2007, s. 277–288.

Rocznik statystyczny, Warszawa 2007.

Rohe M., Germany [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), Leiden 2014, s. 262–287.

Rynkowski M., Państwo i kościół w Polsce [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław–Kolonia 2007, s. 289–302.

Shadid W.A.R., Koningsveld P.S. van, Religious Freedom and the Position of Islam in Western Europe, Kampen 1995.

Shakir N., Bulgaria [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 126–143.

Simonsen J.B., Denmark [w:] L’islam et les musulmans dans l’Europe élargie: Radioscopie, B. Maréchal (ed.), Louvain-la-Neuve 2002, s. 39–45.

Ščerbinskis V., Latvia [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 364–369.

Torfs R., Państwo i kościół w Belgii [w:] Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, G. Robbers (red.), Wrocław-Kolonia 2007, s. 31–49.

Vainovski-Mihai I., Romania [w:] Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 6, Leiden 2014, s. 498–510.

Vogt K., Integration through Islam? Muslims in Norway [w:] Muslims in the West: From Sojourners to Citizens, Y. Yazbeck Haddad (ed.), Oxford 2002, s. 88–100.

Yearbook of Muslims in Europe, J.S. Nielsen et al. (eds.), t. 1–6, Leiden 2009–2014.

Zhelyazkova A., Bulgaria [w:] L’islam et les musulmans dans l’Europe élargie: Radioscopie, B. Maréchal (ed.), Louvain-la-Neuve 2002, s. 29–35.

Kwartalnik "Studia Religiologica" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w Internecie.