Wychowanie jako proces duchowy  w koncepcji Sergiusza Hessena

Bartłomiej Gołek

Abstrakt

Sergiusz Hessen to jeden z najwybitniejszych filozofów wychowania XX wieku, przedstawiciel pedagogiki kultury, autor koncepcji pedagogiki rozumianej jako filozofia stosowana. Rozumiał wychowanie jako proces duchowy, w którym realizuje się osobowość człowieka, a jednocześnie podtrzymywana jest ciągłość tradycji kulturowej. Jest ono procesem wprowadzania jednostki w świat ducha obiektywnego, w świat kultury. Szczególne miejsce w swojej koncepcji poświęcił Hessen zagadnieniu wychowania moralnego, które ma być momentem formalnym każdego oddziaływa- nia pedagogicznego. Nie ma ono nic wspólnego ze sztywnym i szkodliwym moralizowaniem – środkami wychowania moralnego nie są nakazy i słowa, ale wyłącznie czyny. Moralność, jak i cała osobowość, rozwija się na drodze rozwiązywania konkretnych zadań, dostosowanych do poziomu rozwojowego jednostki. 

Sergius Hessen is one of the most prominent philosophers of the 20th century, he is a representative of cultural pedagogy, the author of the concept of pedagogy understood as an applied philosophy. He understood education as a spiritual process, in which he implements the human personality, and at the same time supporting continuity of cultural traditions. It is the process of an individual entering the world of objective spirit into the world of culture. Sergius Hessen devoted a special place in his concept, the issue of moral education, which is to be the moment of any formal pedagogical impact taking place. It has nothing to do with rigid and harmful moralizing – means of moral education are not commands and words, but only actions. Morality and so does the whole personality develops through solving specific tasks tailored to the developmental level of that individual. 

Słowa kluczowe: pedagogika kultury, filozofia wychowania, wychowanie moralne , cultural pedagogy, philosophy of education, moral education
References
Bergson H., Dwa źródła moralności i religii, Kraków 1993. 
Brezinka W., Wychowanie i pedagogika w dobie przemian kulturowych, Kraków 2005. 
Chmaj L., Prądy i kierunki w pedagogice XX wieku, Warszawa 1963. 
Grochowski L., Rozwój myśli i nauk pedagogicznych, w: J. Miąso (red.), Historia wychowania. Wiek XX, Warszawa 1980, s. 172-218. 
Hessen S., O sprzecznościach i jedności wychowania. Zagadnienia pedagogiki personalistycznej, Lwów–Warszawa 1939. 
Nowacki T., Wstęp, w: S. Hessen, Filozofia – kultura – wychowanie, wybór i opracowanie M. Hessenowa, Warszawa 1973, s. v-XXXvI. 
Okoń W., Sergiusz Hessen jako człowiek i uczony, w: S. Hessen, Podstawy pedagogiki, wybór i opracowanie W. Okoń, Warszawa 1997, s. 11-58.