Aspekt prawny posługi przełożonego zakonnego i jego odpowiedzialność w prowadzeniu wspólnoty

Ks. Józef Wroceński

Abstrakt

Autor w swoim opracowaniu podejmuje temat posługi przełożonego zakonnego we współczesnych warunkach życia zakonnego. Zwraca szczególną uwagę na kwestię jego odpowiedzialności względem wspólnoty. W związku z tym najpierw omawia pojęcie władzy w Kościele, bowiem władza związana z urzędem przełożonego jest częścią władzy kościelnej. Następnie na podstawie analizy dokumentów Zgromadzenia Księży Sercanów omawia pozycję prawną przełożonego w tymże Zgromadzeniu. Z kolei poddaje analizie prawnej naturę wspólnoty zakonnej, gdyż posługa przełożonego ściśle jest związana ze wspólnotą. Autor podkreśla, że jakość posługi przełożonego wpływa na jakość wspólnoty i odwrotnie jakość wspólnoty wpływa na jakość posługi przełożonego. W związku z tym w końcowym fragmencie opracowania autor omawia zagadnienie odpowiedzialności przełożonego w prowadzeniu wspólnoty zakonnej, zwracając uwagę na współczesne okoliczności życia Kościoła i społeczeństwa, które stanowią nowe wyzwania dla życia zakonnego i posługi przełożonego.

 

Abstract

The legal aspect of the religious superior’s ministry and his responsibility in running the community

In this study, the author discusses the topic of the religious superior’s ministry in the contemporary conditions of religious life. He pays special attention to the problem of his responsibility towards the community. In doing so, he first discusses the concept of authority in the Church, because the authority associated with the office of the superior is an element of the ecclesiastical authority. Then, on the basis of the analysis of the documents of the Congregation of the Priests of the Sacred Heart of Jesus, he discusses the legal position of the superior in that Congregation. Further, he analyzes the nature of the religious community because the ministry of the superior is always closely connected with the community. The author emphasizes the fact that the quality of the superior’s ministry affects the quality of the community and, vice versa, the quality of the community affects the quality of the superior’s ministry. Therefore, in the final part of the study the author discusses the issue of responsibility of the superior in the conduct of the religious community, paying special attention to the contemporary circumstances of the Church and society, which pose new challenges for the religious life and the ministry of the superior. 

Słowa kluczowe: posługa przełożonego, władza kościelna, władza zakonna, natura wspólnoty zakonnej, odpowiedzialność przełożonego, okoliczności życia , superior’s ministry, Church authority, religious authority, nature of the religious community, responsibility of the superior, circumstances of life
References
A. Źródła
Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli II promulgatus. Kodeks prawa kanonicznego. Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski, Poznań 1984.
Dyrektorium Prowincjalne Prowincji Polskiej Zgromadzenia Księży Najświętszego Serca Jezusowego, Warszawa 2015.
Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Evangelica testificatio, Rzym 1971.
Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Redemptionis donum, Rzym 1984.
Kongregacja Zakonów i Instytutów Świeckich, Instrukcja Mutuae relationes, Rzym 1978.
Kongregacja Zakonów i Instytutów Świeckich, Instrukcja o istotnych elementach nauczania Kościoła na temat życia konsekrowanego w zastosowaniu do instytutów oddających się pracy apostolskiej „The renewal of religious life”, Rzym 1983.
Kongregacja Zakonów i Instytutów Świeckich, Instrukcja Istotne elementy nauczania Kościoła na temat życia konsekrowanego w zastosowaniu do instytutów oddających się pracy apostolskiej „Essentials elements”, Rzym 1983.
Kongregacja do spraw Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, Młode wino, nowe bukłaki. Życie konsekrowane od Soboru Watykańskiego II i wyzwania nadal otwarte. Ukierunkowania, Rzym 2017.
Pismo Święte, Poznań 2014.
Reguła życia Zgromadzenia Księży Najświętszego Serca Jezusowego, Rzym 2009.
II Sobór Watykański, Dekret o pasterskich zadaniach biskupów w Kościele Christus Dominus, Rzym 1965.
II Sobór Watykański, Dekret o posłudze i życiu prezbiterów Presbyterorum ordinis, Rzym 1965.
II Sobór Watykański, Dekret o przystosowanej do współczesności odnowie życia zakonnego Perfectae caritatis, Rzym 1965.
II Sobór Watykański, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, Rzym 1964.
Synod Biskupów. IX Zgromadzenie Zwyczajne, Życie zakonne i jego posłannictwo w Kościele i świecie. Lineamenta, Warszawa 1993.
 
 
B. Literatura
Bar J., Kałowski J., Prawo o instytutach życia konsekrowanego, Warszawa 1985.
Beyer J., Il diritto della vita consacrata, Milano 1989.
Beyer J., La nouvelle définition de la „Potestas Regiminis”, „L’Année Canonique” 24 (1980), s. 53-67.
Bogdan F., Prawo instytutów życia konsekrowanego, Poznań–Warszawa 1977.
Bogdan F., Prawo zakonów, instytutów świeckich i stowarzyszeń życia apostolskiego, Poznań 1988.
Dammertz W., Słuszna autonomia instytutów zakonnych na prawie diecezjalnym oraz klasztorów niezależnych, w: B. Hubert (red.), Autonomia zakonów a Kościół partykularny, Lublin 1991, s. 53-68.
Gambari E., Il superiore e la vita spirituale dei religiosi secondo il nuovo Codice, „Commentarium pro Religiosis et Missionariis” 68 (1988), s. 3-30.
Kiciński J., Dialogowy wymiar życia we wspólnocie, w: J. Wełna (red.), Wspólnota sercańska – dom i szkoła komunii. Program formacji ciągłej na 2012 rok, Kraków 2012, s. 47-56.
Kiciński J., Teologiczno-charyzmatyczne podstawy wspólnoty zakonnej, w: J. Wełna (red.), Wspólnota sercańska – dom i szkoła komunii. Program formacji ciągłej na 2012 rok, Kraków 2012, s. 35-46.
Kiciński J., Wiara źródłem wierności i wiarygodności osoby konsekrowanej, w: J. Wełna (red.), Wierzę w jednego Pana Jezusa Chrystusa. Program formacji ciągłej na 2013 rok, Kraków 2013, s. 13-23.
Kiciński J., Wspólnota zakonna miejscem jedności i dialogu, w: J. Wełna (red.), Wspólnota sercańska – dom i szkoła komunii. Program formacji ciągłej na 2012 rok, Kraków 2012, s. 57-68.
Kiciński. J., W komunii z Bogiem. Źródło tożsamości zakonnej, w: J. Wełna (red.), Droga rad ewangelicznych. Program formacji ciągłej na 2011 rok, Kraków 2011, s. 16-30.
Labandeira E., Trattato di diritto amministrativo canonico, Milano 1994.
Lempa F., Pojęcie i podział władzy w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 roku, w: J. Krukowski, F. Mazurek, F. Lempa (red.), Kościół i Prawo, t. 9, Lublin 1991, s. 223-340.
Necel W., Prawo własne instytutu życia konsekrowanego jako funkcja charyzmatycznego obdarowania Kościoła, Poznań 2006.
Pikus T., O władzy w Kościele, Warszawa 2003.
Rahner K., Vorgrimler H., Władza Kościoła, w: Mały słownik teologiczny, Warszawa 1987, s. 546.
Sobański R., Kościół jako podmiot prawa, Warszawa 1983.
Syryjczyk J., Sankcje w Kościele. Część ogólna, Warszawa 2008.
Szewczul B., Troska Kościoła o zachowanie patrimonium przez instytuty życia konsekrowanego, Warszawa 2002.
Wroceński J., Potestà amministrativa ordinaria propria e vicaria, w: J. Wroceński, M. Stokłosa (red.), La funzione amministrativa nell’ordinamento canonico.
Administrative function in canon law. Administracja w prawie kanonicznym.
XIV Congresso Internazionale di Diritto Canonico. International Congress of Canon Law. Międzynarodowy Kongres Prawa Kanonicznego. Varsavia, 14-18 settembre 2011, Warszawa 2012, s. 418-423.
Wroceński J., Współczesne wyzwania i oczekiwania wobec życia konsekrowanego, „Sympozjum” 1(32) (2017), s. 195-221.
Ziemann E., Duchowe aspekty wiary w życiu osoby konsekrowanej, w: J. Wełna (red.), Wierzę w jednego Pana Jezusa Chrystusa. Program formacji ciągłej na 2013 rok, Kraków 2013, s. 24-36.
Żurowski M., Problem władzy i powierzania urzędów w Kościele katolickim, Kraków 1984.