Dlaczego (neo)gnostycyzm i (neo)pelagianizm to błąd? Najnowsze dokumenty Kościoła katolickiego (Gaudete et exultate, Placuit Deo) wobec zagrożeń dotyczących łaski i świętości

Bartłomiej K. Krzych

Abstrakt

Współcześni chrześcijanie są narażeni na wiele duchowych niebezpieczeństw, które dotykają nie tylko treści wiary, ale mają również wpływ na praktykę i życie codzienne. Przekłada się to na złe pojmowanie łaski i świętości, a w konsekwencji zbawienia, którego nie poszukuje się w Bogu, ale w człowieku lub (tajemnej) wiedzy. Papież Franciszek zagrożenia te nazywa (neo)gnostycyzmem i (neo)pelagianizmem. W artykule omówione są najnowsze dokumenty Kościoła, zwłaszcza adhortacja apostolska Gaudete et exultate (kwiecień 2018) oraz list Kongregacji Nauki Wiary Placuit Deo (luty 2018). Analizy są umieszczone w szerszym, filozoficznym kontekście (posthumanizm i postnowoczesność), który pozwala przedstawiane zjawiska – w odniesieniu do Magisterium Kościoła – należycie rozumieć i interpretować.

 

Abstract

Why (neo)gnosticism and (neo)pelagianism is a mistake? Recent documents of the Catholic Church (Gaudete et exultate, Placuit Deo) towards the dangers regarding grace and sanctity

Modern Christians are exposed to many spiritual dangers that touch not only the content of faith, but also affect practice and daily life. It transfers into a misunderstanding of grace and sanctity and consequently of salvation, which is not sought in God, but in man or (secret) knowledge. Pope Francis calls these threats (neo)gnosticism and (neo)pelagianism. This article aims to discuss the latest documents of the Church, especially the apostolic exhortation Gaudete et exultate (April 2018) and the letter of the Congregation for the Doctrine of Faith Placuit Deo (February 2018). Analyzes are placed in a wider, philosophical context (posthumanism and postmodernity), which allows to properly understood and interpreted the presented phenomena – in respect to the magisterium of the Church.
Słowa kluczowe: Franciszek, gnostycyzm, łaska, pelagianizm, posthumanizm, zagrożenia duchowe, zbawienie , Francis, gnosticism, grace, pelagianism, posthumanism, spiritual threat, salvation
References
Adamiak S., Bergoglio – uczeń Augustyna, „Więź”, http://wiez.com.pl/2016/08/27/bergoglio-uczenaugustyna (odczyt z dn. 22.09.2018 r.).
Cichosz W., Koncepcja osoby ludzkiej w filozofii św. Tomasza z Akwinu, „Studia Gdańskie” 12 (2000), s. 175-186.
„Ethos” (Transhumanizm) 3(111) (2015).
Ferrara Ch. A., Narodziny „bergoglianizmu”, tłum. T. Maszczyk, „Zawsze Wierni” 1(176) (2015), http://www.bibula.com/?p=79068 (odczyt z dn. 22.09.2018 r.).
Fontana S., Chiesa gnostica e secolarizzazione. L’antica eresia e la disgregazione della fede, Verona 2018.
Franciszek, Adhortacja Gaudete et exultate, Rzym 2018.
Franciszek, Adhortacja Evangelii gaudium, Rzym 2013.
Franciszek, Encyklika Lumen fidei, Rzym 2013.
Gervais M., Nature et grâce chez saint Thomas d’Aquin, „Laval théologique et philosophique” 3(30) (1974), s. 333-348.
Guja J. (red.), Mistrzowie podejrzeń – afirmacja, negacja czy przezwyciężenie?, Kraków 2016.
Guzowska B., Duchowość ponowoczesna. Idee, perspektywy, prognozy, Rzeszów 2011.
Jakubisiak A., Nowe Przymierze. Z zagadnień etyki, Paryż 1948.
Kaszowski M., Łaska, w: M. Kaszowski (red.), Słownik zagadnień omawianych w „Katechizmie Kościoła Katolickiego”, http://www.teologia.pl/m_k/kkk1ly01.htm#1a (odczyt z dn. 21.09.2018 r.).
Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1994.
Kijas Z. J., Traktat o Duchu Świętym i łasce, w: E. Adamiak, A. Czaja, J. Majewski (red.), Dogmatyka, t. 4, Warszawa 2007, s. 321-656.
Kongregacja Nauki Wiary, List Placuit Deo do biskupów Kościoła katolickiego o pewnych aspektach zbawienia chrześcijańskiego, Rzym 2018.
Kraus G., Nauka o łasce – zbawienie jako łaska, tłum. W. Szymona, Kraków 1999.
Krusejder [pseudonim], Biskup Jerzy Bergoglio opuścił Kościół katolicki, https://przedsoborowy.blogspot.com/2017/12/biskup-jerzy-bergoglio-opuscikoscio.html (odczyt z dn. 22.09.2018 r.).
Mahon B. Z., Caramazza A., A critical look at the embodied cognition hypothesis and a new proposal for grounding conceptual content, „Journal of Physiology – Paris” 102 (2008), s. 59-70.
Mjend [pseudonim], Katolicki publicysta odpowiada na zarzuty wobec tradycjonalistów: to progresiści są pelagianami!, http://www.pch24.pl/katolickipublicysta-odpowiada-na-zarzuty-wobec-tradycjonalistow-to-progresiscisa-pelagianami--,45546,i.html (odczyt z dn. 22.09.2018 r.).
Moore E., Gnosticism, w: Internet Encyclopedia of Philosophy, http://www.iep.utm.edu/gnostic (odczyt z dn. 21.09.2018 r.).
Myszor W., Gnostycyzm, w: Powszechna encyklopedia filozofii, http://www.ptta.pl/pef/pdf/g/gnostycyzm.pdf (odczyt z dn. 21.09.2018 r.).
Myszor W., Gnoza, w: Powszechna encyklopedia filozofii, http://www.ptta.pl/pef/pdf/g/gnoza.pdf (odczyt z dn. 21.09.2018 r.).
Myszor W., Gnostycyzm – przegląd publikacji, „Studia Theologica Varsaviensia” 1(9) (1971), s. 367-424.
Papieska Rada ds. Kultury, Papieska Rada ds. Dialogu Międzyreligijnego, Jezus Chrystus dawcą wody żywej. Refleksja chrześcijańska na temat New Age, Poznań 2003.
Płociński M., Coaching: zawodowcy i hochsztaplerzy, „Plus Minus” – „Rzeczpospolita”, 16.03.2017, http://www.rp.pl/Plus-Minus/303169912-Coaching--zawodowcy-i-hochsztaplerzy.html (odczyt z dn. 21.09.2018 r.).
Ramirez S., Autorytet doktrynalny św. Tomasza z Akwinu, tłum. M. Beściak, Warszawa 2014.
Rorty R., Vattimo G., Przyszłość religii, tłum. S. Królak, Kraków 2010.
Shapiro L. (red.), The Routledge Handbook of Embodied Cognition, New York 2014.
Tomasz z Akwinu, De veritate, http://www.corpusthomisticum.org/ (odczyt z dn. 22.09.2018 r.).
Tomasz z Akwinu, Summa Theologiae, http://www.corpusthomisticum.org/ (odczyt z dn. 22.09.2018 r.).
Trzcińska I., O duchowości inaczej. Coaching w perspektywie przemian kultury współczesnej, Kraków 2013.
Waszyńska K., Zielona-Jenek M., Zjawisko seksualizacji jako wyzwanie dla współczesnej edukacji, „Studia Edukacyjne” 39 (2016), s. 351-375.
Zwoliński A., Transhumanizm, Warszawa 2018.