La synaxis liturgica nella coscienza della Chiesa primitiva sulla base della rilettura di Ioannis Zizioulas

Ks. Adam Pastorczyk

Abstrakt

Przedmiot naszej pracy stanowi zbadanie pojęcia liturgicznej synaksy w świadomości pierwotnego Kościoła na podstawie relektury Pisma i Tradycji dokonanej przez Ioannisa Zizioulasa. W odniesieniu do Pisma, nasze badanie będzie opierało się przede wszystkim na relekturze Pierwszego Listu św. Pawła do Koryntian. Interpretacja biblijnych treści w optyce naszego autora pozwoli nam na wyróżnienie dwóch podstawowych aspektów starożytnej wspólnoty eucharystycznej (geograficznego i eschatologicznego), kształtujących eklezjologiczno-eucharystyczne pojęcie liturgicznej synaksy pierwszych wieków chrześcijaństwa. W patrystyce, zgodnie ze wskazówkami Zizioulasa, wymiarów liturgicznej synaksy Kościoła pierwotnego poszukiwać będziemy u Ignacego z Antiochii w jego zbudowanym na osobie biskupa eucharystycznym modelu Kościoła, u Justyna Męczennika, naocznego świadka eucharystycznej wspólnoty drugiego wieku, a także u Maksyma Wyznawcy, prezentującego ikoniczną perspektywę życia wspólnoty liturgicznej.

The liturgical syntax in the consciousness of early Church based on the relecture of Ioannis Zizioulas

The subject of our work is to examine the concept of liturgical syntax in the consciousness of early Church based on the relecture of the Scripture and Tradition by Ioannis Zizioulas. With regard to the Scriptures, our study will be based primarily on the relecture of the First Letter of Saint Paul to the Corinthians. The interpretation of biblical content in the author’s optics will allow us to distinguish two basic aspects of the ancient Eucharistic community (geographical and eschatological), shaping the ecclesiological-eucharistic concept of the liturgical syntax in the first centuries of Christianity. In the patristic, according to Zizioulas’research, the liturgical dimensions of the syntax of early Church will be sought by Ignatius of Antioch in his Episcopal Bishop model of the Church, with Justin Martyr, an eyewitness of the Eucharistic community of the second century, and Maximus the Confessor, presenting the iconic perspective of living liturgical community.

Słowa kluczowe: Ioannis Zizioulas, liturgiczna synaksa, teologia prawosławna, Kościół pierwotny , liturgical syntax, Orthodox theology, early Church
References

Aristoteles, De interpretatione, in: F. Didot (ed.), Opera omnia. Graece et latine cum indice nominum et rorum absolutissimo, I, Parisiis 1927, 24-38.

Basilio di Cesarea, Lo Spirito Santo, Roma 1993 (Testi Patristici 106).

Brancozzi E., Chiesa locale, Firmana” 2 (2010), 27-47.

Clancy F., Trinity and Ecclesiology. Need for a Patristic Ressourcement, in: D. Marmion, G.Thiessen (ed.), Trinity and Salvation. Theological, Spiritual and Aesthetic Perspectives, Bern 2009, 11-64.

Didachè, in: A. Quacquarelli (ed.), I Padri apostolici, Roma 19989, 23-39 (Testi Patristici 5).

Giustino Martire, Prima Apologia, in: C. Burini (ed.), Gli apologeti greci, Roma 1986, 83-150 (Testi Patristici 59).

Ignazio di Antiochia, Lettera agli Efesini, in: A. Quacquarelli (ed.), I Padri apostolici, Roma 19989, 99-107 (Testi Patristici 5).

Ignazio di Antiochia, Lettera agli Smirnesi, in: A. Quacquarelli (ed.), I Padri apostolici, Roma 19989, 133-138 (Testi Patristici 5).

Ignazio di Antiochia, Lettera ai Filadelfiesi, in: A. Quacquarelli (ed.), I Padri apostolici, Roma 19989, 127-132 (Testi Patristici 5).

Ignazio di Antiochia, Lettera ai Magnesii, in: A. Quacquarelli (ed.), I Padri apostolici, Roma 19989, 109-114 (Testi Patristici 5).

La sacra Bibbia della Conferenza Episcopale Italiana, Città del Vaticano 2008.

Maffeis A., La Chiesa locale e leucaristia. Lecclesiologia eucaristica nella teologia ortodossa contemporanea, in: G. Canobbio, F. Dalla vecchia, G. Montini (ed.), La parrocchia come Chiesa locale, Brescia 1993, 149-180.

Μöhler J. A., L’unità nella Chiesa. Il principio del cattolicesimo nello spirito dei Padri della Chiesa dei primi tre secoli, Roma 1969.

Papanikolaou A., Being with God. Trinity, Apophaticism and Divine-Human Communion, Notre Dame (IN) 2006.

Schnackenburg R. Cristologia del Nuovo Testamento, in: F. v. Joannes (ed.), MysteriumSalutis. Nuovo corso di dogmatica come teologia della storia della salvezza, III/I, Brescia 1971, 289-491.

Schnackenburg R., Die Sittliche Botschaft des Neuen Testaments. Von Jesus zur Kirche, I, Freiburg 1986.

Spiteris Y., Ecclesiologia ortodossa. Temi a confronto tra Oriente e Occidente, Bologna2003.

Zizioulas I., Being as Communion. Studies in Personhood and the Church, London 1985.

Zizioulas I., Eucaristia e regno di Dio, Magnano 1996.

Zizioulas I., Eucharist, Bishop, Church. The Unity of the Church in the Divine Eucharist andthe Bishop During the First Three Centuries, Brookline 2001.

Zizioulas I., L’essere ecclesiale, Magnano 2007.

Zizioulas I., The Early Christian Community, in: B. McGinn, J. Meyendorff, J. Leclercq (ed.), Christian Spirituality. Origins to the Twelfth Century, New York 1986, 23-43.

Zizioulas I., The Ecclesiological Presuppositions of the Holy Eucharist, „Nicolaus” 10 (1982), 333-349.

Zizioulas I., The Local Church in a Eucharistic Perspective. An Orthodox Contribution, „Mid-stream” 33 (1994), 421-434.