Milczenie wobec tajemnicy Boga i teologia

Ks. Janusz Królikowski

Abstrakt

Tradycja chrześcijańska, czerpiąc inspirację z Biblii, podkreśla, że milczenie stanowi jeden z kluczowych elementów duchowości oraz procesu poznawczego w teologii. Zarówno więc tradycja, jak i dzisiejsze zmaganie się z „dyktaturą hałasu”, domagają się, aby na nowo uzasadnić potrzebę milczenia. W artykule zwracamy uwagę przede wszystkim na potrzebę powrotu do milczenia w teologii, ponieważ pozwala ona uchwycić wymiar tajemnicy zawarty w objawieniu Bożym oraz otworzyć się na mówienie Boga i na jego właściwe rozumienie, aby mogło dojrzeć do miłości, kontemplacji i adoracji. Chodzi więc o najbardziej właściwe postawy człowieka w stosunku do Boga.

Theology and the silence in the face of the mystery of God

Christian tradition, drawing its inspiration from the Bible, emphasises that silence constitutes one of the key elements of spirituality and the cognitive process in theology. Therefore, not only tradition but also today’s struggle with the „dictatorship of noise” call for a renewed justification of the need for silence. In this article we highlight the need for the return to silence in theology, since it provides the opportunity to grasp the dimension of the mystery included in God’s revelation and it helps us to open our ears to God’s voice and to get the correct understanding of it so that it would grow to love, contemplation and adoration. Thus, it is all concentrated around the most appropriate attitudes of man towards God.

Słowa kluczowe: milczenie, tajemnica, objawienie, poznanie, miłość, kontemplacja, adoracja , silence, mystery, revelation, cognition, love, contemplation, adoration
References

 Abbagnano N., Dizionario di Filosofia, Torino 1971.

Anzelm z Canterbury, Monologion: PL 158, 142-224.

Augustyn, Homilie na Ewangelie i Pierwszy List św. Jana, tłum. W. Szołdrski, W. Kania, Warszawa 1977, Pisma Starochrześcijskich Pisarzy” 15.

Augustyn, Objaśnienia Psalmów. Ps 1-36, tłum. J. Sulowski, Warszawa 1986, Pisma Starochrześcijskich Pisarzy” 37.

Augustyn, Sermo 117: PL 38, 661-671. Augustyn, Sermo 120: PL 38, 676-678.

Augustyn, Sermo 288: PL 38, 1302-1308.

Augustyn, Wyznania, tłum. Z. Kubiak, Warszawa 1992.

Balthasar H. U. von, Chwała. Estetyka teologiczna, t. 2: Modele teologiczne, cz. 2: Od Dantego do Peguy, tłum. E. Marszał, J. Zakrzewski, Kraków 2008.

Balthasar H. U. von, Verbum caro. Skizzen zur Theologie I, Einsiedeln 1960.

Benedykt XvI, Adhortacja apostolska Verbum Domini, Rzym 2010.

Bober A., Antologia patrystyczna, Kraków 1965.

Dante, Boska komedia, tłum. E. Porębowicz, Warszawa 1990.

Doherty C. de Hueck, Milczenie. Doświadczanie milczenia Boga, tłum. K. Dudek, Kraków 2011. 

Gabara P., Pojęcie milczenia i jego funkcja w relacji mdzy Bogiem a człowiekiem w homiliach Jana Pawła II, Kraków 2013.

Grzegorz Wielki, Moralia in Job 2, 12, 20: PL 75, 713.

Grzegorz z Nyssy, Contra Eunomium: PG 45, 175-1122.

Grzegorz z Nyssy, Życie Mojżesza, tłum. S. Kalinkowski, Kraków 2009, Źródła Myśli Teologicznej” 50.

Gusdorf G., La parole, Paris 1971.

Jan od Krzyża, Dzieła, tłum. B. Smyrak, Kraków 1986.

Jan Paweł II, Encyklika Fides et ratio, Rzym 1988.

Kartuz, Mość i milczenie, tłum. A. Żelechowska, Kraków 1987.

Leon Wielki, Sermo 29: PL 54, 226-229.

Lilla S., La teologia negativa dal pensiero classico a quello patristico e bizantinoHelikon 22-27 (1982-1987), s. 211-279, 28 (1988), s. 203-279, 29-30 (1989-1990), s. 97-186, 31-32 (1991-1992), s. 3-72.

Loyola Ignacy, Ćwiczenia duchowne, tłum. J. Ożóg, Kraków 1997.

Lubac H. de, Aspekty buddyzmu, tłum. I. Kania, Kraków 1995.

Lubac H. de, Mistica e mistero cristiano, Milano 1979.

Lubac H. de, Na drogach Bożych, tłum. A. Turowiczowa, Paris 1970.

Maritain J., On Knowledge through Connaturality, „Review of Metaphysics” 4 (1950) s. 473-481.

Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich, tłum. A. Świderkówna, Krakó1998.

Pseudo-Dionizy Areopagita, Pisma teologiczne, tłum. M. Dzielska, Kraków 2005.

Rassam J., Le silence comme introduction à la taphysique, Toulouse 1980.

Sarah R., Diat N., Moc milczenia. Przeciw dyktaturze hałasu, tłum. A. Kuryś, Warszawa 2017.

II Sobór Watykski, Konstytucja o liturgii śwtej Sacrosanctum Concilium, Rzym 1965.

Św. Bonawentury „Droga duszy do Boga, wstęp, przekład i objaśnienia S. C. Napiórkowski, w: Mistyka w życiu człowieka, red. W. omka, Lublin 1980, s. 127-157.