Milczenie i słowo w dialogu ekumenicznym

ks. Marcin Składanowski

Abstrakt

Analiza dokumentów dialogowych wskazuje na to, że istnieją ważne obszary tematyczne, które nie są w nich poruszane lub też, dość często, są poruszane w sposób fragmentaryczny, tak aby bardziej zaakcentować istniejące zbieżności niż skalę i konsekwencje rozbieżności. Dotyczy to zarówno pewnych kontrowersji dogmatycznych, jak też zagadnień etycznych. Milczenie w dialogu ekumenicznym jest zatem ambiwalentne: może być wyrazem oczekiwania na dalszy postęp tego dialogu i przezwyciężenie trudności, ale może również być próbą uchylenia się od kwestii najtrudniejszych i ich oceny. Tak zarysowany kontekst wyznacza cel tej krótkiej refleksji teologicznoekumenicznej, podejmującej kwestie milczenia i słowa w dialogu ekumenicznym. Najpierw warto przyjrzeć się milczeniu – temu, o czym i w jaki sposób milczy się w dialogu ekumenicznym. Następnie można przypatrzeć się charakterystyce ekumenicznego słowa.

Silence and Word in the Ecumenical Dialogue

An analysis of dialogue documents indicates that there are important thematic areas that are not addressed in them or, quite often, are addressed in a fragmented way, so as to more accentuate existing convergences than the scale and consequences of discrepancies. This applies to both certain dogmatic controversies and ethical issues. Silence in the ecumenical dialogue is therefore ambivalent. It can be an expression of expectations for further progress of this dialogue and overcoming difficulties, but it can also be an attempt to evade the most difficult issues and their assessment. It is the context which sets the goal of this brief theological-ecumenical reflection. The article addresses the issues of silence and word in the ecumenical dialogue. Firstly, it proposes some ways of interpreting „ecumenical silence”. Secondly, it presents the characteristics of the „ecumenical word”.

Słowa kluczowe: ekumenizm, dialog ekumeniczny, ruch ekumeniczny, dokumenty ekumeniczne , ecumenism, ecumenical dialogue, ecumenical movement, ecumenical statements
References

Anglican-Roman Catholic International Commission II, Life in Christ: Morals, Communion and the Church, w: J. Gros, H. Meyer, W. G. Rusch (red.), Growth in Agreement II. Reports and Agreed Statements of Ecumenical Conversations on a World Level, 1982-1998, Geneva 2000, s. 344-370.

Bercken W. van der, Zaócone relacje mdzy Rosyjskim Kościołem Prawoawnym a Kościołem rzymskokatolickim, „Roczniki Teologiczne 53-54 (2006-2007), z. 7, s. 107-125.

Centre dEtudes Œcuméniques (Strasbourg), Institut de Recherches Œcuméniques (Tübingen), Institut de Recherches Confessionnelles (Bensheim), Le partage eucharistique entre les Églises est possible. Thèses sur lhospitalité eucharistique, Fribourg (Suisse) 2006.

Cloutier D., Catholic Moral Theology: Piecing together a Discipline in PiecesModern Theology” 3(29) (2013), s. 381-390.

Enns F., Towards an Ecumenical Theology of Just Peace, w: F. Enns, A. Mosher (red.), Just Peace. Ecumenical, Intercultural, and Interdisciplinary Perspectives, Eugene (Oregon) 2013, s. 11-31.

Gardân G. V., The Changing Face of Christianity and New Outlines of Ecumenism in the 21st Century, w: D. Field, J. Koslowski (red.), Prospects and Challenges for the Ecumenical Movement in the 21st Century. Insights from the Global Ecumenical Theological Institute, Geneva 2016, s. 60-61.

Gruppo di lavoro ufficiale fra la Chiesa di Svezia e la Diocesi cattolica romana di Stoccolma, Lufficio episcopale, w: Enchiridion Oecumenicum. Documenti del dialogo teologico interconfessionale, t. 4: Dialoghi locali 1988-1994, Bologna 1999, nr 1986-2432.

Hewitt R. R., Re-Articulating Christian Mission and Evangelism, InternationaReview of Mission” 2(101) (2012), s. 284-298.

Hryniewicz W., Trudności i nadzieje. Przysość dialogu katolicko-prawoawnego, w: P. Jaskóła (red.), Ekumenizm na progu trzeciego tysclecia. Materiy sympozjum ekumenicznego inaugurującego dzialność Instytutu Ekumenizmu i Badań nad Integracją na Wydziale Teologicznym UO, Opole 2000, s. 21-38.

Jan Paweł II, Encyklika Evangelium vitae, Rzym 1995.

Jan Paweł II, List Magno cum gaudiona 400-lecie Unii Brzeskiej, Rzym 1995, w: S. C. Napiórkowski, K. Leśniewski, J. Leśniewska (red.), Ut unum. Dokumenty Kościa katolickiego na temat ekumenizmu 1982-1998, Lublin 2000, s. 345-347.

Jan Paw II, List apostolski na 400-lecie Unii Brzeskiej, Rzym 1995, w: S. C. Napiórkowski, K. Leśniewski, J. Leśniewska (red.), Ut unum. Dokumenty Kościa katolickiego na temat ekumenizmu 1982-1998, Lublin 2000, s. 321-329.

Joint Commission between the Roman Catholic Church and the World Methodist Council, Denver Report, w: H. Meyer, L. vischer (red.), Growth in Agreement. Reports and Agreed Statements of Ecumenical Conversations on a World Level, Geneva 1982, s. 308-339.

Kim K., Introducing the New Statement on Mission and Evangelism, International Review of Mission” 2(101) (2012), s. 316-321.

Komisja Wiara i Ustrój Światowej Rady Kościołów, Ku wspólnej wizji Kościoła, tłum. M. Składanowski, Studia Oecumenica” 14 (2014), s. 345-405.

Kopiec P., Wyzwania ponowoczesnego świata w perspektywie ekumenicznej, NurSvD” 2 (2018), s. 167-182.

Kosztowna jedność. Konsultacja Światowej Rady Kościów na tematKoinonia a sprawiedliwość, pokój i integralność stworzenia, Studia i Dokumenty Ekumeniczne” 1(10) (1994), s. 55-71.

Lunion des luthériens et des réformés dans lÉglise protestante unie de France, https://www.eglise-protestante-unie.fr/histoire/les-etapes-du-processus- d-union-2 (odczyt z dn. 30.04.2019 r.).

Międzynarodowa Komisja Mieszana do Dialogu Teologicznego między Kościołem rzymskokatolickim i Kościołem prawosławnym, Uniatyzm, metoda unijna przesości a obecne poszukiwanie pnej wspólnoty, Studia i Dokumenty Ekumeniczne” 2(10) (1994), s. 77-82.

Mission: a call to life-giving witness, http://wcc2013.info/en/news-media/all-news/mission-a-call-to-life-giving-witness (odczyt z dn. 30.04.2019 r.).

Senturias E. N., Introducing the 10th Assembly: An Interpretation, w: E. N. Senturias, Th. A. Gill (red.), Encountering the God of Life. Official Report of th10th Assembly, Geneva 2014, s. 3-33.

Składanowski M., Sukcesja apostolska w Kościele Szwecji z perspektywy katolickiej. Mdzy teologiczną precyzją a poszukiwaniem ekumenicznych sukcesów, „Roczniki Teologii Ekumenicznej” 5 (2013), s. 75-90.

Składanowski M., Współpraca duszpasterska parafii obrządku łacińskiego i wschodniego jako znak skuteczności Unii Brzeskiej. Przyad Bielska Podlaskiego, Drohiczyński Przegląd Naukowy” 6 (2014), s. 425-437.

Святейший Патриарх Кирилл призвал предстоятелей поместных Церквей возвысить голос в защиту православных христиан востока Украины, https://mospat.ru/ru/2014/08/14/news106782/ (odczyt z dn. 30.04.2019 r.).

Tveit O. F., Opening Address, International Review of Mission” 2(101) (2012), s. 281-283.

WCC Commission on World Mission and Evangelism, The Church as Mission in Its Very Life. Toward Common Witness to Christ and Visible UnityInternational Review of Mission” 1(101) (2012), s. 105-131.

WCC Commission on World Mission and Evangelism, Together towards Life: Mission and Evangelism in Changing Landscape, International Review of Mission” 2(101) (2012), s. 250-280.

Williams R., Making moral decisions, w: R. Gill (red.), The Cambridge Compan- ion to Christian Ethics, Cambridge 2012, s. 3-15.

World Council of Churches, The Other is My Neighbour. Developing aEcumenical Response to Migration, Geneva 2015.

World Council of Churches, The Unity of the Church as Koinonia: Gift and Calling, w: M. Kinnamon (red.), Signs of the Spirit: Official Report of the Seventh Assembly, Geneva and Grand Rapids (Michigan) 1991, s. 172-174.

Wspólna Grupa Robocza Światowej Rady Kościołów i Kościoła Rzymskokatolickiego, Dialog ekumeniczny na temat kwestii moralnych. Potencjalne źróa wspólnego świadectwa lub podziału. Dokument studyjny, Studia i Dokumenty Ekumeniczne” 2(12) (1996), s. 123-136.