Zagadnienie zgorszenia w kontekście poszanowania życia. Prawo a moralność

Ks. Krzysztof Gryz

Abstrakt

Jan Paweł II, mówiąc o wielorakich zagrożeniach dla życia człowieka, wprowadził do swojego magisterium wyrażenie „kultura śmierci” lub „cywilizacja śmierci”. Wyraża się ona nie tylko poprzez określone działania zagrażające bezpośrednio życiu człowieka, ale ma swoje głębsze korzenie w duchowej sferze człowieka i jego sumieniu, której przyczyną może być zgorszenie. I odwrotnie, niemoralne działanie, naruszające podstawowe zasady etyczne, może owocować zgorszeniem innych. Artykuł analizuje moralną naukę na temat zgorszenia zawartą w Katechizmie Kościoła katolickiego, który sytuuje je w ramach piątego przykazania jako to, co powoduje śmierć duchową. Szczególną uwagę koncentruje na niesprawiedliwym i niemoralnym prawie jako możliwej przyczynie zgorszenia. 

The problem of scandal in the context of respect for life. Law and morality

John Paul II, speaking about the multiple threats to the human life, introduced to his teaching the expression of the „culture of death” or „civilization of death”. It is expressed not only through the specific actions threatening directly human life, but has its deeper roots in the spiritual sphere of man and his conscience, which may be caused by scandal. And vice versa, an immoral action that violates basic ethical principles can cause in the scandal of others. The article analyzes the moral teaching on the topic of scandal contained in the Catechism of the Catholic Church, which places it in the section of the fifth commandment as that which causes the spiritual death. Particular attention is focused on the unjust and immoral law as a possible cause of scandal.

Słowa kluczowe: prawo moralne, prawo stanowione, cywilizacja śmierci, sumienie, zgorszenie / moral law, civil law, civilization of the death, conscience, scandal
References

Augustyn św., De liberum arbitrio, PL 32, 1219-1310.

Compagnoni F., Piana G., Privitera S. (red.), Nuevo diccionario de teologia moral, Madrid 1992.

Czachorowski M., Nowy imperializm, czyli o tzw. edukacji seksualnej, Warszawa 1995.

Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Reconciliatio et paenitentia, Rzym 1984.

Jan Paweł II, Encyklika Centesimus annus, Rzym 1991.

Jan Paweł II, Encyklika Dominum et Vivificantem, Rzym 1986.

Jan Paweł II, Encyklika Evangelium vitae, Rzym 1995.

Jan Paweł II, Encyklika Sollicitudo rei socialis, Rzym 1987.

Jan XXIII, Encyklika Pacem in terris, Rzym 1963.

Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1992.

Kongregacja Nauki Wiary, Deklaracja o przerywaniu ciąży Quaestio de abortu, Rzym 1974.

Marcol A. (red.), Korupcja. Problem speczno-moralny, Opole 1992.

Olejnik S., Teologia moralna, t. 3, Wartościowanie moralne, Warszawa 1988.

Olejnik S., Teologia moralna, t. 6, Życie osobiste i współżycie mdzyludzkie, Warszawa 1990.

Pryszmont J., Struktury speczne a spaczone postawy moralne, w: A. Marcol (red.), Korupcja. Problem speczno-moralny, Opole 1992, s. 59-73.

Ratzinger J., Wolność, prawda i dobro, w: Prawda, wartości, adza, Kraków 1999, s. 9-21.

Ratzinger J., Znaczenie wartości religijnych i etycznych w speczstwie pluralistycznym, Kolekcja Communio” 9 (1994), s. 183-197.

Royo Marin A., Teología moral para seglares, t. 1-2, Madrid 1986.

Tomasz z Akwinu św., Summa theologiae, wyd. polskie: Suma teologiczna, Londyn 1960.

Voltaire, Filozof niewiedzy, tłum. J. Guranowski, B. Baczko, w: B. Baczko (red.), Filozofia francuskiego Oświecenia. Wybrane teksty z historii filozofii, Warszawa 1961, s. 92-99.