Interpretacja funkcji w socjobiologicznych koncepcjach polityki

Jarosław Nocoń

Abstrakt

Artykuł uzasadnia twierdzenie, że wśród socjobiologicznych koncepcji polityki można wyodrębnić trzy węzłowe sposoby interpretacji funkcji i odpowiadające im sposoby wyjaśniania zachowań w politycznej sferze życia społecznego. Są to interpretacje teleologiczne, deterministyczne i dialektyczne. Teleologiczne interpretacje funkcji są charakterystyczne dla koncepcji postrzegających procesy ewolucji w perspektywie realizacji uniwersalnych praw przyrody, jakimi są zasady reprodukcji i przetrwania. Wiążą się one z konceptualizacją polityki jako sfery rywalizacji i współpracy, optymalizującej warunki przystosowania na poziomie populacyjnym. Z kolei deterministyczne interpretacje funkcji są charakterystyczne dla interpretacji polityki i polityczności jako rezultatu oddziaływania czynników deterministycznych, zwłaszcza genów i wzorców fenotypowych. Najbardziej złożone formy wyjaśniania zawierają dialektyczne interpretacje funkcji, które pozwalają konceptualizować sferę zachowań politycznych w złożonej perspektywie relacji między czynnikami determinującymi a faktycznymi skutkami mogącymi przyjmować zarówno eufunkcjonalny, jak i dysfunkcjonalny charakter w odniesieniu do różnych poziomów analizy polityki.

 

Sociobiological Interpretations of Function in Politics

The article contains the justifie of claims that among the sociobiological interpretations of politics, we can distinguish three nodal methods of interpreting functions and corresponding methods of explaining behavior in the political sphere of social life. These are teleological, deterministic and dialectical interpretations. Teleological interpretations of functions are characteristic for the perception of evolution processes as universal laws imlementation of nature which indicates the principles of reproduction and survival. They are associated with the concept of political coexist seem as cooperation for optimization of adaptation conditions at the population level. In turn, deterministic interpretations of functions are characteristic for politics as the result of actions dependent on deterministic, special genes and phenotypic patterns. The most complex formulated explanations include dialectical interpretations of functions that allow conceptualization of the sphere of social behavior in the perspective of the relationship between determinants and actual effects that may take different nature. They can be eufunctional as well as dysfunctional nature depending on different analysis results.

Słowa kluczowe: teoria polityczna, socjobiologia, funkcje polityczne / theory of politics, sociobiology, political functions
References

Alcock, J. (2001). The Triumph of Sociobiology. New York: Oxford University Press.

Peterson, S.B., Somit A. (eds.). (2011). Biology and Politics: The Cutting Edge. Bingley: Emerald Group Publishing Limited.

Eibl-Eibesfeldt, I. (2017). Human Ethology. New York: Routledge.

Ciechański, J. (2016). Czynnik biologiczny w stosunkach międzynarodowych. Warszawa: Scholar.

Dawkins R. (1994). Ślepy Zegarmistrz, przeł. A. Hoffman. Warszawa: PIW.

Dawkins, R. (2007). Samolubny gen, przeł. M. Skoneczny. Warszawa: Wydawnictwo Prószyński i S-ka.

De Waal, F. (1989). Peacemaking: Among Primates. Cambridge: Harvard University Press.

Gumplowicz, L. (2013). System socjologii. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Hatemi, P.K., McDermott, R. (eds.). (2011). Man Is by Nature a Political Animal: Evolution, Biology, and Politics. Chicago: University of Chicago Press.

Herrnstein, R.J., Murray, Ch. (1994). The Bell Curve: Intelligence and Class Structure in American Life. New York: Free Press.

Ksiazkiewicz, A., Friesen, A. (2017). „Genes and Politics”. W: S.A. Peterson, A. Somit (eds.). Handbook of Biology and Politics. Northampton: Edward Elgar Publishing.

Mahner, M., Bunge, M. (2001). „Function and Functionalism: A Synthetic Perspective”. Philosophy of Science, 68(1), s. 76–79.

Marshall, J.R. (2016). „What Is Inclusive Fitness Theory, and What Is It For”. Current Opinion in Behavioral Sciences, 12 (December), s. 103–108.

Masters, R.D. (1991). The Nature of Politics. New Haven–London: Yale University Press.

Peterson, S.A., Somit, A. (2017). „What Is Biopolitics”. W: S.A. Peterson, A. Somit (eds.). Handbook of Biology and Politics. Northampton: Edward Elgar Publishing.

Somit, A., Peterson, S.A. (1997). Darwinism, Dominance, and Democracy: The Biological Bases of Authoritarianism. Westport: Praeger.

Somit, A., Peterson, S.A. (2017). „The Crystal Ball, Biology, Political Science and Biopolitics”. W: S.A. Peterson, A. Somit (eds.). Handbook of Biology and Politics. Northampton: Edward Elgar Publishing.

Wilson, O.E. (2000). Socjobiologia, przeł. M. Siemiński. Poznań: Zysk i S-ka.

Wilson, O.E. (2012). Konsiliencja. Jedność wiedzy, przeł. J. Mikos. Poznań: Zysk i S-ka.