Przestroga Jana Latosza z 1595 roku. Prolegomena do edycji krytycznej na podstawie siedemnastowiecznego rękopisu z Biblioteki Narodowej w Warszawie

Michał Choptiany

Abstrakt

Jan Latosz’s Przestroga (A Warning) of 1595:  Prolegomena to a critical edition based on a seventeenth-century manuscript from the National Library in Warsaw

The aim of this paper is to draw attention to an understudied mid-seventeenth-century manuscript copy of Przestroga (A Warning) by Jan Latosz (Joannes Latosinus, ca. 1539–1608). All three copies of the printed version of Przestroga, published in Cracow in 1595, that were known before the World War II are now considered to be lost and the manuscript held at the National Library in Warsaw (MS 6631 III) appears to be the only extant witness to this text. In the article, the author gives a brief characteristics of the manuscript, provides an outline of its contents and makes an attempt to draw further research and editorial trajectories related to this document. He makes an argument that the future critical edition of the text of Przestroga should shed some new light on the astrological and chronological views of this controversial Cracow scholar, and that the further study of the manuscript as a material object can provide additional information about the possible reception and reinterpretation of Latosz’s text half-century after its publication.
 

Słowa kluczowe: Jan Latosz (Joannes Latosinus), astrology, chronology, Academy of Cracow, manuscript studies
References

Rękopisy
Warszawa, Biblioteka Narodowa:
6606 III
6623 III
6631 III
6633 III nr 1–4
6634 III
6635 IV
6692 III
6695 IV

Kraków, Biblioteka Jagiellońska:
59, k. 297r–304v
Stare druki
Dubowicz J., Kalendarz prawdziwy Cerkwi Chrystusowej, Wilno: Drukarnia OO. Bazylianów, 1644.
Kalendarium gregorianum perpetuum, Cracoviae: In officina Lazari, 1583.
Latos J., Przestroga przyszłego znacznego na świecie odmienienia…, Kraków: Jakub Siebeneicher, 1595.
Latos J., Przestroga rozmaitych przypadków z nauki gwiazd i obrotów niebieskich na rok Pański 1599, trzeci po przestępnym, a od stworzenia świata 5561, [Kraków 1598?].
Latos J., Przestroga rozmaitych przypadków z nauki gwiazd i obrotów niebieskich na rok Pański 1602 pospolity, a od początku świata 6182, [Ostróg 1601?].
Latosinus J., Prognosticon de regnorum ac imperiorum mutationibus…, [Cracoviae?] 1594.
Sakowicz K., Kalendarz stary, w którym jawny i oczywisty błąd okazuje się około święcenia Paschy…, Wilno: [b.dr.], 1640.
Żebrowski Sz., (scil. Łaszcz M.) Próby minucyj Latosowych, Kraków: Drukarnia Łazarzowa, 1598.
Opracowania
Evans R.J.W., Rudolf II and His World: A Atudy in Intellectual History, 1576–1612, Oxford 1973.
Gregorian Reform of the Calendar: Proceedings of the Vatican Conference to Commemorate Its 400 th Anniversary, 1582–1982, ed. by G.V. Coyne SJ, M.A. Hoskin SJ, O. Pedersen, Città del Vaticano 1983.
Hajdukiewicz L., Latos Jan, [w:] PSB, t. 16, Wrocław 1971, s. 569–572.
Katalog rękopisów Biblioteki Narodowej, tom VII: Rękopisy 6601–7000. Zbiory Morstinów, Radziwiłłów, Potockich i inne rękopisy XVI–XVIII w., red. K. Muszyńska, Warszawa 1969.
Kempa T., Konstanty Wasyl Ostrogski (ok. 1524/1525–1608). Wojewoda kijowski i marszałek ziemi wołyńskiej, Toruń 1997.
Newman W.R., Grafton A., Introduction: The Problematic Status of Astrology and Alchemy in Premodern Europe, [w:] Secrets of Nature: Astrology and Alchemy in Early Modern Europe, ed. by W.R. Newman, A. Grafton, Cambridge, MA–London 2006 („Transformations: Studies in the History of Science and Technology”), s. 1–37.
Przypkowski T., Udział polskich astronomów w reformie kalendarza, [w:] Historia astronomii w Polsce, red. T. Rybka, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1975, t. 1, s. 215–229.
Przypkowski T., Astronomia i astrologia w Krakowie w drugiej połowie XVI wieku,  [w:]idem, s. 185–202.
Shank M., Made to Order, „Isis” 2014, vol. 105, No. 1, s. 167–176.
Shank M., Rejoinder, „Isis” 2014, vol. 105, No. 1, s. 185–187.
Stephenson B., Kepler and Astrological World History, [w:] Johannes Kepler: From Tübingen to Żagań, ed. by R.L. Kremer, J. Włodarczyk, Warsaw 2009 („Studia Copernicana”, 42), s. 187–196.
Vermij R. [rec.], R.S. Westman, The Copernican Question, Berkeley 2011, „Early Science and Medicine” 2013, vol. 18, No. 3, s. 325–327.
Westman R.S., Reply to Michael Shank, „Isis” 2014, vol. 105, No. 1, s. 177–184.
Westman R.S., The Copernican Question: Prognostication, Scepticism, and Celestial Order, Berkeley 2011.
Włodarczyk J., Astrologia. Historia – mity – tajemnice, Warszawa 2008.
Yakubovych M., Jan Latosz (1539–1608) and His Natural Philosophy: Reception of Arabic science in early modern Poland, [w:] Cultures in Motion: Studies in Medieval and Early Modern Periods, ed. by A. Izdebski, D. Jasiński, Cracow 2014 („Byzantina et Slavica Cracoviensia”, 8), s. 235–254.
Кралюк П.М., Якубович М.М., Ян Лятос: ренесансна філософія та наука на українських землях, Острог 2011.
Шпізель Р., Лятош (Лятос) Ян, [w:] Острозька Академія XVІ-XVІІ ст. Енциклопедічне відання, Острог 2008, s. 189–190.
Якубович M., „Prognosticon” Яна Лятоса 1594 p.: суспільно-політичний контекст, „Наукові записки Національного університету ‘Острозька академія’. Історичні науки” 2011, Вип. 18, s. 165–174.
Якубович М., Щепанський В., Передмова до „Перестороги” Яна Лятоса 1599 року як джерело до вивчення ренесансної філософії в Острозькій академії, „Наукові записки Національного університету ‘Острозька академія’. Філософія” 2012, Вип. 11, s. 330–338.

 

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.
Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.