Alby tradycyjne i dworskie. Wybór pieśni romańskich w przekładzie Magdaleny Pabisiak

Magdalena Pabisiak,

Grażyna Urban-Godziek

Abstrakt

Traditional and Courtly Alba. A Selection of Romance Songs Translated by Magdalena Pabisiak

Dopełniający dwa artykuły zamieszczone w tym samym zeszycie „Terminusa”, wybór średniowiecznych pieśni romańskich prezentuje pierwsze polskie przekłady szeregu utworów zaklasyfikowanych jako alby tradycyjne i dworskie. Przekładów dokonano z pięciu średniowiecznych języków romańskich oraz łaciny. Utwory, których autorzy są znani, opatrzone zostały notą biograficzną, ponadto zarysowano perspektywę historycznoliteracką dla prezentowanego zbioru, omówiono też niektóre trudne do przełożenia terminy poezji kręgu fin’amor. Obszerny wstęp informuje również o zamyśle autorek zbioru, wypracowanej tu technice translatorskiej oraz specyfice przekładu artystycznego liryki romańskiej na język polski. Na przykładzie trzech alb trubadurów (Rimbaut de Vaqueiras, Cadenet, Uc de Bacalaria) pokazano opracowane przez Magdalenę Pabisiak strategie translacyjne, przedstawiając również rożne warianty i kryteria ostatecznego wyboru wersji przekładu. Omówiono trudności związane z odwzorowaniem układu metrycznego liryki romańskiej w języku o odmiennej prozodii, strukturach składniowych, długości słów i frekwencji samogłosek, w którym też bardzo trudna do osiągnięcia jest charakterystyczna dla tej liryki powtarzalność rymów.

The article is supported by the Polish “National Centre of Science” (NCN), grant number: 2012/07/B/HS2/01297, title: “Od paraklausithyronu do serenady”.
Słowa kluczowe: techniki translacyjne, przekład artystyczny, liryka romańska – translacja, prozodia romańska, prozodia polska
References

Brewiarz miłości. Antologia liryki staroprowansalskiej, przeł. i oprac. Z. Romanowiczowa, Wrocław 1963.

Brunel-Lobrichon G., Duhamel Amado C., Życie codzienne w czasach trubadurów, przeł. A. Loba, przekład poezji J. Kowalski, Poznań 2000.

Chaguinian Ch., Alba et Gayta. Deux définitions a probleme de la Doctrina de compondre dictats et leur possible solution, „Romania” 125 (2007), no 497–498, s. 46–68.

Cropp G.M., Le Vocabulaire courtois des troubadours de l’époque classique, Geneve 1975.

Curtius E.R., Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, przeł. i oprac. A. Borowski, Krakow 1997.

Dronke P., Medieval Latin and the Rise of European Love-lyric, vol. 2, Oxford 1999.

Eos. An Enquiry into the Theme of Lovers’ Meetings and Partings at Dawn in Poetry, ed. By A.T. Hatto, The Hague 1965.

Falvy Z., La cour d’Alphonse le Sage et la musique européenne, „Studia Musicologica Academiae Scientiarum Hungaricae” 25 (1983), fasc. 1/4, s. 159–170.

Fuente Cornejo T., La Canción de Alba en la lírica románica medieval. Contribucíon a un estudio tipológico, Oviedo 1999.

A Handbook of Troubadours, ed. by F.R.P. Akehurst, J.M. Davis, Los Angeles 1995.

Les albas occitanes, etude et edition par Ch. Chaguinian, transcription musicale et etude des melodies par J. Haines, Paris 2008.

Linskill J., The Poems of the Troubadour Raimbaut de Vaqueiras, The Hague 1964.

Nelli R., Życie codzienne katarów w Langwedocji w XIII w., przeł. M. Ochab, Warszawa 1979.

The Razos de trobar of Raimon Vidal and Associated Texts (Raimon Vidal, Razos de trobar; Terramagino da Pisa, Doctrina d’ Acort; Jofre de Foixa, Regles de trobar; Doctrina de compondre dictas; Two anonymous treaties from MS. Ripoli 129), ed. by J.H. Marshall, London 1972.

Shapiro M., The Figure of the Watchman in the Provençal Erotic Alba, „Modern Language Notes” 91 (May, 1976), no 4, French Issue, s. 607–639.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.
Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.