Tęsknota, znak, dążenie jako momenty bycia w obliczu Boga Ukrytego w myśli Pseudo-Dionizego Areopagity i Blaise’a Pascala

Bartosz Piotr Bednarczyk

Abstrakt

Le présent article est une interprétation comparative de trois motifs fondamentaux qui forment la vision de la condition de l’homme dans la philosophie de Pseudo-Denys et Blaise Pascal. Les changements profonds dans ces motifs entre le Moyen Age et le seuil de la modernité entraînent une évolution générale dans la vision du sujet. Celui-ci est presenté ici comme un être existant en face de Dieu Caché. La signification de la notion de Deus Abscondicus est profondément liée à la vision du sujet présenté par ces deux penseurs. Le but de ce texte est donc d’analyser cette évolution de trois motfis du titre et, parallélement, d’indiquer la direction des changements dans la notion de Dieu Caché. Le modèle antropologique populaire au Moyen Age est basé sur un schéma néoplatonicien proodos-epistrophe, qui est lié ici aux idées typiques pour le christianisme. L’homme sort et revient au bon Dieu, le monde est une harmonie pleine des signes, une route menant vers le but absolu. Le monde post-cartesien entourant l’homme de la pensée de Blaise Pascal se taît, le vide de la nostalgie ne peut pas être comblé. Le schéma de la sortie-retour, plein de l’espoir et de la certitude, est cassé, la notion de Dieu Caché est plus radicale, le sujet se disitngue de l’harmonie de l’univers. Et cette situation paradoxalement crée la chance pour une rélation plus profonde avec l’Absolut. Le texte est couroné par l’idée spéculative de Deus Abscondens – Dieu qui ne s’est pas seulement caché, mais qui approfondit toujours cet état, en augmentant le fardeau de la responsabilité de l’homme solitaire.

Słowa kluczowe: nostalgia, znak, dążenie, Deus Absconditus, Pseudo-Dionizy Areopagita, Blaise Pascal, proodos-epistrophe, metafora drogi
References

BIBLIOGRAFIA

Arystoteles, 2009, Metafizyka, tłum. Kazimierz Leśniak, Warszawa.

Augustyn, 1953, Solilokwia, [w:] idemDialogi filozoficzne, tłum. Anna Świderkówna, 1953, s. 5–77.

Augustyn, 2007, Wyznania, tłum. Zygmunt Kubiak, Kraków.

Beierwaltes Werner, 2003, Platonizm w chrześcijaństwie, tłum. Piotr Domański, Kęty.

Bielik-Robson Agata, 2012, Posłowie, [w:] Drzewo poznaniaPostsekularyzm w przekładach i komentarzach, red. Piotr Bogalecki, Alina Mitek-Dziemba, Katowice, s. 346–364.

Bloch OscarWartburg Warther von1975Dictionnaire étymologique de la langue françaiseParis.

Carraud Vincent1992Pascal et la philosophieParis.

Copleston Frederick, 2000Historia filozofiit2tłumSylwester Zalewski, Warszawa.

Eco Umberto, 2006, Sztuka i piękno w średniowieczu, tłum. Magdalena Zabłocka, Mikołaj Olszewski, Kraków.

Gilson Étienne, 1987, Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, tłum. Sylwester ZalewskiWarszawa.

Goldmann Lucien1964The Hidden GodA Study of Tragic Vision in the ‘Pensées’ of Pascal and the Tragedies of Racinetransl. P. Thody, London.

Heinzmann Richard1999, Historia filozofii średniowiecza, tłum. Piotr Domański, Kęty.

Jaeger Werner, 2007, Teologia wczesnych filozofów greckich, tłum. Jerzy Wocial, Kraków.

Kirk Geoffrey, Raven John, Schofield Malcolm, 1999, Filozofia przedsokratejska, tłum. Jacek Lang, Warszawa – Poznań.

Kleczka Karol, 2009, Bógczłowiek i wolnośćRefleksja nad źródłami średniowiecznego woluntaryzmu, [w:] Homo ViatorTeksty i studia nad antropologią filozoficzną w średniowieczu, red. Marcin Karas, Kraków, s. 127–143.

Kowalski Jacek, 2005, Francja średniowieczna, [w:] Jacek Kowalski et al.Dzieje kultury francuskiej, Warszawa, s. 19–228.

Le Goff Jacques, 1994, Kultura średniowiecznej Europy, tłum. Hanna Szumańska-Grossowa, Warszawa.

Le Goff Jacques, 2008, Bóg średniowiecza, tłum. Krzysztof Kocjan, Warszawa.

Lewis Clive Staples, 2008, Odrzucony obrazWprowadzenie do literatury średniowiecznej i renesansowej, tłum. Witold Ostrowski, Kraków.

Michalski Krzysztof1998, Krótka historia apokalipsy i jej zeświecczenia, [w:] idemHeidegger i filozofia współczesna, Warszawa, s. 267–283.

Miłosz Czesław, 1994, Ziemia Ulro, Kraków.

Obirek Stanisław, 2011, Umysł wyzwolonyW poszukiwaniu dojrzałego katolicyzmu, Warszawa.

Ockham Wilhelm, 1971, Suma logiczna, tłum. Tadeusz Włodarczyk, Warszawa.

Orygenes, 1979, O zasadach, tłum. Stanisław Kalinkowski, Warszawa.

Pascal Blaise1896PenséesParis.

Pascal Blaise, 2012, Myśli, tłum. Tadeusz Boy-Żeleński, Warszawa.

Platon, Timajos, 1999, [w:] idemTimajos i Kritias, tłum. Władysław Witwicki, Warszawa.

Pleşu Andrei, 2010, O aniołach, przeł. Tomasz Klimkowski, Kraków.

Płużański Tadeusz, 1974, Pascal, Warszawa.

Proklos, 2002, Elementy teologii, tłum. Robert Sawa, Warszawa.

Pseudo-Dionizy Areopagita, 1997, Pisma teologiczne 1, tłum. Maria Dzielska, Kraków.

Pseudo-Dionizy Areopagita, 1999, Pisma teologiczne 2, tłum. Maria Dzielska, Kraków.

Quinzio Sergio, 2006, Hebrajskie korzenie nowożytności, tłum. Maciej Bielawski, Kraków.

Reale Giovanni, 1993, Historia filozofii starożytnej, t. 1, tłum. Iwo Zieliński, Lublin.

Reale Giovanni, 2001, Historia filozofii starożytnej, t. 2, tłum. Iwo Zieliński, Lublin.

Reale Giovanni, 2008, Historia filozofii starożytnej, t. 5, tłum. Iwo Zieliński, Lublin.

Rilke Rainer Maria, 1967, Bóg w średniowieczu, [w:] idemPoezje wybrane, tłum. Mieczysław Jastrun, Warszawa, s. 42.

Seńko Władysław, 2001, Jak rozumieć filozofię średniowieczną, Kęty.

Sęp-Szarzyński Mikołaj, 2012, Sonet I, [w:] Antologia poezji staropolskiej, oprac. Wojciech Rzehak, Kraków.

Snell Bruno, 2009, Odkrycie ducha, tłum. Agna Onysomow, Warszawa.

Stein Edyta, 2006, Drogi poznania BogaStudium o Dionizym Areopagicie i przekład jego dzieł, tłum. Grzegorz Sowiński, Kraków.

Stępień Tomasz, 2006, Pseudo-Dionizy Areopagita Chrześcijanin platonik, Warszawa.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.