Gustaw Herling-Grudziński i Sándor Márai u wrót plutonium. Rozważania emigranta-intelektualisty  o kondycji cywilizacji europejskiej

Daniel Warmuz

Abstrakt
Jelen tanulmány két író és gondolkodó, Gustaw Herling-Grudziński és Márai Sándor összehasonlító portréja, amelynek a célja az európai kultúrához, valamint az Óvilág zsidó-keresztény örökségéhez fűződő viszonyuk ismertetése. Kiindulópontnak a lengyel és a magyar szerző közeli szomszédsága szolgál, amikor mindketten Olaszországban éltek, bár személyesen soha nem találkoztak. Ennek az emigrációnak nyomait a Dziennik pisany nocą (Az éjszaka írt napló) és a Napló megfelelő jegyzetei tartalmazzák. A szerzők európai civilizáció állapotára vonatkozó megállapításai az emigráns-lét kontextusában jelennek meg, hiszen mindketten ilyen sorsban osztoztak. A cikk bevezető része Herling-Grudziński és Márai életrajzának közös, illetve eltérő elemeire fókuszál. A további részek az alkotói percepció módszerét, valamint a naplók hasabjain közölt valóság leírásait elemzik. A további alfejezetek két azonos téma és motívum elemzését tartalmazzák. A múzeumban című fejezet Michelangelo Pietà című szobrának 1972-ben történt megrongálásáról szól. A pokol bejáratánál című passzus viszont a Hadész kapujával hagyományilag azonosított Averno-tó szerzői leírásaira vonatkozik. Az Európa, Európa című befejezés a két entellektüelnek a kortárs európai kultúra alakjához, valamint annak zsidó-keresztény gyökereihez való viszonyát veti össze.
Słowa kluczowe: antyk, dziennik, emigrant, intelektualista, Herling-Grudziński, humanizm, Márai
References

BIBLIOGRAFIA

Źródła

Herling-Grudziński Gustaw, 1990a, Dziennik pisany nocą 19711972, Warszawa.

Herling-Grudziński Gustaw, 1990b, Dziennik pisany nocą 19731979, Warszawa.

Herling-Grudziński Gustaw, 1990c, Dziennik pisany nocą 19841988, t. 1–2, Warszawa.

Herling-Grudziński Gustaw, 1993a, Dziennik pisany nocą 19801983, Warszawa.

Herling-Grudziński Gustaw, 1993b, Dziennik pisany nocą 19891992, Warszawa.

Herling-Grudziński Gustaw, 1998, Dziennik pisany nocą 19931996, Warszawa.

Herling-Grudziński Gustaw, 2000a, Dziennik pisany nocą 19971999, Warszawa.

Herling-Grudziński Gustaw, 2000b, Najkrótszy przewodnik po sobie samym, oprac. Włodzimierz Bolecki, Kraków.

Márai Sándor, 2008, Dziennik, tłum., oprac. i posł. Teresa Worowska, Warszawa.

Opracowania

Bielska-Krawczyk Joanna, 2011, Świat w sąsiedztwie zaświatówGustaw Herling-GrudzińskiKrystyna Herling-GrudzińskaJan Lebenstein, Kraków.

Bolecki Włodzimierz, 2005, Ciemna miłośćSzkice do portretu Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Kraków.

Furnal Irena, 1997, Między kroniką a mitem, [w:] Herling-Grudziński i krytycyAntologia tekstów, wybór i oprac. Zdzisław Kudelski, Lublin, s. 145–161.

Herling-Grudziński Gustaw, Bolecki Włodzimierz, 1997, Rozmowy w Dragonei, oprac. Włodzimierz Bolecki, Warszawa.

Jeleński Konstanty A., 1997, Źródło światła w pisarskim podziemiu, [w:] Herling-Grudziński i krytycyAntologia tekstów, wybór i oprac. Zdzisław Kudelski, Lublin, s. 337–340.

Karpiński Wojciech, 1997, Proza Herlinga-Grudzińskiego, [w:] Herling-Grudziński i krytycyAntologia tekstów, wybór i oprac. Zdzisław Kudelski, Lublin, s. 22–28.

Kedves TiborMárai Sándor és Simányi Tibor levelezése 19691989, 2003, Budapest.

Kuisz Jarosław, 2009, Márai w krainie starożytnej mitologii, „Kultura Liberalna”, nr 24, http://kulturaliberalna.pl/2009/06/22/kuisz-sandor-marai-%E2%80%9Epokoj-na-itace%E2%80%9D-recenzja-%E2%80%93-extended-version/ (dostęp: 31.03.2015).

Lőrinczy Huba, 2005, Az emigráció jegyébenÉrtékezések Márai Sándorról, Szombathely.

Ludwicki Konrad, 2008, Sándor Márai – antropologemigranthumanista, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria”, t. 8, red. B. Faron, s. 130–138.

Pomian Krzysztof, 1997, Manicheizm na użytek naszych czasów, [w:] Herling-Grudziński i krytycyAntologia tekstów, wybór i oprac. Zdzisław Kudelski, Lublin, s. 48–54.

Rocznica zamachu na Pietę Watykańską, 2013, „Fronda”, http://www.fronda.pl/a/rocznica-zamachu-na-piete-watykanska,28303.html (dostęp: 31.03.2015).

Salvadori Roberto, 2010a, Gustaw Herling-Grudziński we Włoszech, tłum. Jarosław Mikołajewski, [w:] idemSylwetki i portrety, Warszawa, s. 83–90.

Salvadori Roberto, 2010b, Samotność Máraiego, tłum. Halina Kralowa, [w:] idemSylwetki i portrety, Warszawa, s. 129–132.

Sawicka Elżbieta, 1997, Widok z wieżyRozmowy z Gustawem Herlingiem-Grudzińskim, Warszawa.

Spengler Oswald, 2001, Zmierzch ZachoduZarys morfologii historii uniwersalnej, skrót Helmut Werner, tłum. i przedmowa Józef Marzęcki, Warszawa.

Stefanowska Zofia, 1997, Dziennik” Herlinga-Grudzińskiego, [w:] Herling-Grudziński i krytycyAntologia tekstów, wybór i oprac. Zdzisław Kudelski, Lublin, s. 330–336.

Szegedy-Maszák Mihály, 1991, Márai Sándor, Budapest.

Szekér Endre, 2010, Márai Sándor és világa, Budapest.

Worowska Teresa, 2005, Wielki nieznajomy, [w:] Sándor Márai, Wyznania patrycjusza, tłum. i posł. Teresa Worowska, Warszawa, s. 497–518.

Worowska Teresa, 2008, Świadek entropii, [w:] Sándor Márai, Dziennik, tłum., oprac. i posł. Teresa Worowska, Warszawa, s. 613–622.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.