Praktyka tłumaczenia w języku łacińskim a polskie tłumaczenie A Christmas Carol Charlesa Dickensa z 1908 roku

Dagmara Hadyna

Abstrakt

This article explores the antique roots of translation theory and practice which are reflected in the approach of a more recent translator of Charles Dickens’s short story A Christmas Carol into Polish in 1908. European translation theory stems from ancient Rome; Roman translators such as Livius Andronicus, Plautus, Terence and Horace employed domestication and sometimes excessive adaptation while translating Greek poets and playwrights, in sharp contrast to the translators of the Greek translation of the Bible, the Septuagint, who spared no effort to translate with utmost fidelity. Marcus Tullius Cicero, on the other hand, made sure to translate faithfully while translating more academic texts, and translated freely when handling artistic texts. Tadeusz Żuk-Skarszewski, who translated A Christmas Carol by Charles Dickens into Polish in 1908, consistently utilised domesticating methods. He changed English character names into Polish ones, transferred the place from London to Kraków, amended background details and adjusted most Christmas customs so that they corresponded to the realities in Poland. The article points to the similarities of the practices between this early-twentieth-century translation and antique techniques, and ends with an indication that the prevalent approach to translation in our time should also be investigated.

Słowa kluczowe: tłumaczenie, translatologia, tłumacze rzymscy, udomowienie, Karol Dickens
References

BIBLIOGRAFIA

Źródła

Dickens Karol, 1908, Noc wigilijnaStraszliwa historya o duchach i upiorach, tłum. Wierzbięta, Kraków.

Dickens Charles, 1994, The Christmas Books, London et al., s. 1–76.

Opracowania

Bobulska Bożena, 1979, Zagadnienia bibliotekarskie i wydawnicze w działalności Towarzystwa Oświaty Ludowej w latach 18821917, Kraków.

Copeland Rita, 1991, RhetoricHermeneuticsand Translation in the Middle AgesAcademic Traditions and Vernacular Texts, Cambridge – New York – Melbourne.

Cyceron Marek Tulliusz, 2006, O najlepszym rodzaju mówców, tłum. Władysław Seńko, [w:] O poprawnym przekładaniu, Kęty, s. 92–109.

Domański Juliusz, 2006, O teorii i praktyce przekładania w łacińskim obszarze językowym, [w:] O poprawnym przekładaniu, Kęty, s. 5–90.

Hadyna Dagmara, 2013, „A Controversial Translation Justified by the Context: Janina, the First Polish Version of Charlotte Brontë’s Jane Eyre”, Kraków [niepublikowana praca magisterska].

Nida Eugene, 2000, The Principles of Correspondence, [in:] The Translation Studies Reader, oprac. Lawrence Venuti, London.

Nietzsche Friedrich2012TranslationstranslWalter Kaufmann, [in:] The Translation Studies ReaderedLawrence VenutiLondon.

Nikoulin Dmitri, 2014, ComedySeriouslyA Philosophical Study, New York.

Pękala Alicja, 1979, Zarys działalności Krakowskiego Towarzystwa Oświaty Ludowej w latach 18821917, Kraków.

Routledge Encyclopedia of Translation Studies, 1998, ed. Mona Baker, London – New York.

Septuagint, 2015, Encyclopædia Britannica Online, http: //www.britannica.com/EBchecked/topic/535154/Septuagint (dostęp: 1.03.2015).

Venuti Lawrence, 1995, The Translators Invisibility, London, New York.

Vermeer Hans Josef2000Skopos and Commission in Translation TheorytranslAndrew Chesterman, [in:] The Translation Studies ReaderedLawrence VenutiLondons221232.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.