Koncesje na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych w świetle wolności konstytucyjnych

Lech Jaworski

Abstrakt

Licenses to broadcast radio and TV programmes in the light of constitutional freedoms

The right of every person to obtain information, guaranteed by Article 54 Section 1 of the Constitution of the Republic of Poland, is realized mainly through media. In order to carry out these tasks, the media need to have guaranteed, and not just confirmed by the above mentioned regulation, freedom of speech, but also the freedom to perform activities, through which they will be able to distribute information. Such guarantees can be found in Article 14 of the Constitution, whereas the ban on preventive censorship and press licensing, expressed in Article 54 Section 2 of the Constitution is a detailed guarantee of the freedom to conduct business by the media. This regulation, however, stipulates that an act of parliament may introduce an obligation to obtain a prior license to run a radio or TV station. Administrative decisions in this matter are included mainly in Chapter 5 of the Broadcasting Act, titled "Licences to broadcast programmes", (Art.33-40b). It is also necessary to point to the fact that radio and TV programme broadcast takes place within the frames of running a business activity. However, according to Article 46 Section 1 Point 5 of the Act on the Freedom to Perform a Business Activity, running a business activity in the area of broadcasting radio and TV programmes requires to obtain a license, while the detailed range and conditions of running a business activity subject to licensing are regulated by other acts of parliament. According to Article 22 of the Constitution, “limiting the freedom to run a business activity is only acceptable by means of an act of parliament and only due to an important public interest.”

Streszczenie

Gwarantowane w art. 54 ust. 1 Konstytucji prawo każdego człowieka do pozyskiwania informacji realizowane jest głównie poprzez środki społecznego przekazu. Aby to zadanie wykonać, środki owe muszą mieć zapewnioną nie tylko poświadczoną w tym samym przepisie wolność wypowiedzi, ale także swobodę podejmowania działalności, w ramach której będą mogły informacje rozpowszechniać. Gwarancje w tym zakresie odnajdujemy w art. 14 Konstytucji. Szczegółową gwarancją swobody prowadzenia działalności przez media jest natomiast wyrażony w art. 54 ust. 2 Konstytucji zakaz cenzury prewencyjnej oraz koncesjonowania prasy. Przepis ten przewiduje jednak, że ustawa może wprowadzić obowiązek uprzedniego uzyskania koncesji na prowadzenie stacji radiowej lub telewizyjnej. Rozstrzygnięcia w tym zakresie zawarte są przede wszystkim w rozdziale 5. ustawy o radiofonii i telewizji, zatytułowanym „Koncesje na rozpowszechnianie programów” (art. 33 – 40b). Należy jednocześnie zwrócić uwagę na fakt, że rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych odbywa się w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie zaś z art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych wymaga uzyskania koncesji, przy czym szczegółowy zakres i warunki wykonywania działalności gospodarczej podlegającej koncesjonowaniu określają przepisy odrębnych ustaw.  W myśl art. 22 Konstytucji „Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny”.

Słowa kluczowe: koncesja, wolność, swoboda, ograniczenie, gwarancja, Konstytucja, ustawa, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, KRRiT, u.r.t., u.s.d.g.
References

Chludziński B., Koncesja koncesjonowanie zakresie rozpowszechniania programów radiowych telewizyjnych Polsce, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2006.

Chruściak R., Krajowa Rada Radiofonii Telewizji systemie politycznym konstytucyjnym, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2007.

Dobosz I., Prawo prasowe. Podręcznik, Wolters Kluwer business, Warszawa 2006.

Dziki S., Prasa rozwoju historycznym [w:] Dziennikarstwo świat mediów, red. Z. Bauer, E. Chudziński, Universitas, Kraków 2000.

Garlicki L., Hofmański P., Wróbel A., Konwencja Ochronie Praw Człowieka Podstawowych Wolności, tom I: Komentarz do art. 1–18, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010.

Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne, zarys wykładu, wyd. 12, Liber, Warszawa 2008.

Jaworski L., Międzynarodowa konstytucyjna ochrona wolności słowa Polsce [w:] Media, biznes, kultura, red. J. Kreft, J. Majewski, Marpress, Gdańsk 2009.

Jaworski L., Prasa inne środki społecznego przekazu – analiza pojęciowa wynikające stąd konsekwencje na gruncie art. 14 Konstytucji RP, „Themis Polska Nova” 2013, nr 2 (5).

Jaworski L., Rejestracja dzienników czasopism świetle prawa prasowego, „Themis Polska Nova” 2013, nr 3 (6).

Jaworski L., Wolność wyrażania poglądów wolność środków społecznego przekazu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej [w:] Problemy prawa polskiego obcego ujęciu historycznym, praktycznym teoretycznym – część piąta, red. B. Bieńkowska, D. Szafrański, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014.

Kosikowski C., Prawo działalności gospodarczej. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2000.

Kosikowski C., Ustawa swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005.

Mrozowski M., Media masowe, władza, rozrywka biznes, Aspra-Jr, Warszawa 2001.

Nowińska E., Wolność wypowiedzi prasowej, Wolters Kluwer business, Warszawa 2007.

Piątek S., Ustawa radiofonii telewizji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014.

Sarnecki P. (red.), Prawo Konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004.

Sarnecki P., Regulacja problematyki środków społecznego przekazu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej [w:] Prawo Mediów, red. J. Barta, R. Markiewicz, A. Matlak, LexisNexis, Warszawa 2005.

Sobczak J., Radiofonia telewizja. Komentarz do ustawy, Zakamycze, Kraków 2001.

Sobczak J., Ustawa radiofonii telewizji. Komentarz, Ab Initio, Poznań 1994.

Szyndler B., Dzieje cenzury Polsce do 1918 roku, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1993.

Zięba-Załucka H., Organy kontroli państwowej ochrony prawa Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Wydawnictwo Oświatowe Fosze, Rzeszów 2000.

Wersją pierwotną jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie