Familienmigration – die Herausforderungen für Sozialhilfe und Schule

Magdalena Ślusarczyk

Abstrakt

Parent and Child Migration – Challenges and Solutions for Social Support System

According to the most recent demographic data, Poland remains a country of net emigration, with population outflows significantly higher than the numbers for the incoming flows. A high ratio of 75% of the temporary migrants has remained abroad for 12 months and longer becoming residents of immigration countries. Intensive international movements of Poles lead to changes in social relations and in family functioning and often to it temporary or permanent restructuring. They generate the full range of problems which in many cases require not just the extemporary reactions of social care institutions but the design of entire social security system to help and support families and children themselves. This article is focused on two significant challenges. First one is the situation of children whose parents (one or both) migrate and which are colloquially and stigmatizingly called Euro-orphans. The second one – connected mostly with education system – is the help for children returning to Poland and to the Polish school after a period of staying abroad.

Słowa kluczowe: migration, families, migrant children, school system
References

Becker-Pestka D. (2012). Rodzina obliczu migracji zarobkowej, „Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych Społecznych”, 1(5): 9–26.

„Biuletyn Informacyjny” Rzecznika Praw Dziecka 1–2(2008). In: Informacje dla rodziców podejmujących prace poza granicami kraju, Warszawa 2008.

Boćwińska-Kiluk B., Bielecka E. (2008). Migracja psychospołeczny rozwój dziecka, „Pedagogika Społeczna”, 3: 47–60.

Czykwin E. (2009). Odmienne konsekwencje emigracji matek ojców dla rodzin pozostających kraju. Prezentacja wstępnych wyników badań. In: J. Nikitorowicz, D. Misiejuk (Hrsg.). Procesy migracji społeczeństwie otwartym. Perspektywa edukacji międzykulturowej. Trans Humana, Białystok, 324–336.

Danilewicz W. (2012). Migracje jako źródło refleksji dylematów rodzin rozłączonych przestrzennie, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”, 1, 75–95.

Danilewicz W. (2010). Rodzina ponad granicami. Transnarodowe doświadczenia wspólnoty rodzinnej. Trans Humana, Białystok.

Danilewicz W. (2006). Sytuacja życiowa dzieci rodzinach migracyjnych. Trans Humana, Białystok.

Domagalski M. (2011). Eurosieroty potrzebują patronów kraju, „Rzeczpospolita”, 7.03.2011; http://prawo.rp.pl/artykul/757946,622572-Eurosieroty-potrzebuja-opieki.html?referer=redpol (Zugriff am: 8.09.2014).

Domaszuk A. (2004). Psychologiczna analiza systemów rodzinnych mężczyzn czasowo nieobecnych. In: A. Dakowicz (Hrsg.). Rodzina podlaska wobec różnych wyzwań egzystencjalnych. Trans Humana, Białystok, 100–128.

Dzięgiel A. (2009). Uczniowie powracający zagranicy. Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny „Metis” Katowicach, 20.08.2009; http://www.metis.pl/content/view/777/27/ (Zugriff am: 18.03.2014).

Eurosieroty Opolszczyzny (2012). „Rzeczpopospolita”, 8.04.2012; http://www.rp.pl/artykul/857065.html (Zugriff am: 8.09.2014).

Fundacja Prawo Europejskie (2008). Eurosieroctwo, Warszawa, Instytut Europejski; http://www.uniaeuropejska.net.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=538&Itemid=227(Zugriff am: 18 10.2013).

Gabryś A. (2009). Rodzice od święta, „Style Charaktery”, 1 (8): 57.

Gendt R. van (1977)Return Migration and Reintegration Services, OECD, Paryż.

Giza-Poleszczuk A. (2007). Rodzina system społeczny. In: M. Marody (Hrsg.). Wymiary życia społecznego. Polska na przełomie XX XXI wieku. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, 272–301.

Gromadzka K. (2008). Postrzeganie sytuacji rodzinnej przez migrantów przebywających Stanach Zjednoczonych. In: D. Lalak (Hrsg.). Dom ojczyzna. Dylematy wielokulturowości. Inicjatywa Wspólnotowa EQUAL, Międzykulturowe Centrum Adaptacji Zawodowej, Instytut Profilaktyki Społecznej Resocjalizacji UW, Warszawa, 326–333.

Iglicka K. (2008). Survey Research on Legal Job Migrations from Poland to Great Britain after 1st May, 2004. Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa.

Kawczyńska-Butrym Z. (2009). Migracje. Wybrane zagadnienia. Wydawnictwo UMCS, Lublin.

King R. (2000). Generalizations from the History of Return Migration. In: B. Ghosh (Hrsg.). Return Migration. Journey of Hope or Despair?, IOM/UN, Geneva .

Klimek-Michno K. (2012). Dzieci płacą za emigrację rodziców. 24.12.2012; http://www.polskie
radio.pl/ 130/2788/Artykul/1147455 (Zugriff am: 3.09.2014).

Klinger K. (2012). Nauczyciele nie są przygotowani do pracy dziećmi reemigrantów, „Gazeta Prawna”, 31.05. 2012; http://serwisy.gazetaprawna.pl/edukacja/artykuly/ 621635,nauczyciele_nie_sa_przygotowani_do_pracy_z_dziecmi_reemigrantow.html (Zugriff am:: 3.09.2014).

Klinger K. (2009). Szkoły nie są gotowe na powrót Polaków Wysp, „Dziennik.pl”, 9.01.2009; http://www.dziennik.pl/wydarzenia/article295224/Szkoly_nie_sa_gotowe_na_powrot_Polakow_z_Wysp.html (Zugriff am: 18.03.2014).

Kolankiewicz M. (2008). Dziecko sytuacji rozłąki rodzicami, „Pedagogika Społeczna”, 3, 81–86.

Korczyńska J. (2000). Indywidualne motywy okresowych wyjazdów zarobkowych za granicę świetle funkcjonowania rodziny, „Polityka Społeczna”, 5–6, 22–24.

Kostrubiec B. (2009). Sytuacja psychologiczna dziecka wobec migracji zarobkowej rodziców. In: M. Janukowicz (Hrsg.). Smak emigracji. Dramaty dzieci. Scriptum, Kraków, 23–36.

Kozak S. (2010). Patologia eurosieroctwa Polsce. Skutki migracji zarobkowej dla dzieci ich rodzin. Wydawnictwo Difin, Warszawa.

Kozdrowicz E., Walczak B. (2008a). Postawy wychowawcze rodziców-migrantów wobec dzieci. „Pedagogika Społeczna”, 3: 163–181.

Kozdrowicz E., Walczak B. (2008b). Szkoła wobec mobilności zawodowej rodziców opiekunów. Niezbędnik nauczyciela. Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej, Warszawa.

Kozerawska A. (2008). Eurosieroty: co dziesiąty ojciec wyjechał, „Gazeta Wyborcza”, 10. 06.2008.

Krasnodębska A. (2008). Migracja zarobkowa życie rodzinne kobiet Opolszczyzny, „Pedagogika Społeczna”, 3: 61–80.

Krok D. (2011). Migracja zarobkowa aspekcie duszpasterskim. In: D. Krok, P. Landwójtowicz, B. Balicka-Błagitka (Hrsg.). Razem, ale osobno. Poradnik dla osób doświadczających problemów spowodowanych migracją zarobkową. Diecezjalna Fundacja Ochrony Życia Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Opolu, Opole, 55–66.

Miłkowska G. (2009). Wychowawcze społeczne skutki emigracji zarobkowej dla rozwoju dzieci (na przykładzie regionu częstochowskiego). In: M. Janukowicz (Hrsg.). Smak emigracji. Dramaty dzieci. Scriptum, Kraków, 91–106.

Mizera-Nowicka, A. (2013). Pomorze: Kuratorium Oświaty chce, aby szkoły policzyły „eurosieroty”. „Dziennik Bałtycki”, 20.03.2013; http://www.dziennikbaltycki.pl/artykul/786868, pomorze-kuratorium-oswiaty-chce-aby-szkoly-policzyly-eurosieroty,id,t.html (Zugriff an: 3.09.2014).

Młyński J.M., Szewczyk W. (2012). Rodzina wobec dylematów migracji zarobkowej. Badania analizy. Instytut Papieża Jana Pawła II, Warszawa.

Okólski M. (2006). Najnowsze migracje Polski – mity fakty. In: Migracja zarobkowa Polski do krajów Unii Europejskiej – wyzwania dla państwa. Materiały konferencji zorganizowanej przez Komisję Spraw Emigracji Łączności Polakami za Granicą pod patronatem Marszałka Senatu Bogdana Borusewicza. Kancelaria Senatu RP, Warszawa, 12–22.

Piekut-Burzyńska S. (2013). Długotrwałe wyjazdy rodziców celach zarobkowych ich konsekwencje odniesieniu do dzieci, „Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej Bydgoszczy Nauki Edukacji”, 6: 137–152.

Pikuła N. (2009). Emigracja zarobkowa rodziców przesłanką odchodzenia młodzieży do sekt. In: M. Janukowicz (Hrsg.). Smak emigracji. Dramaty dzieci. Scriptum, Kraków, 107–124.

Radochoński M. (2000). Osobowość antyspołeczna. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów.

Raport wyników. Narodowy Spis Powszechny Ludności Mieszkań 2011 (2012). Główny Urząd Statystyczny,Warszawa; http://www.stat.gov.pl/gus/5840_13164_PLK_HTML.htm (Zugriff am: 22.05.2014).

Raport. Szkoła opiekunowie wobec eurosieroctwa województwie kujawsko-pomorskim (2010). Wydawnictwo Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej Bydgoszczy, Bydgoszcz.

Rodzice za granicą, Marysia babci (2012); http://www.usc.pl/aktualnosci;298; Rodzice_za_granicą_Marysia_u_babci (Zugriff am: 3.09.2014).

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej dnia 30 kwietnia 2013 r. sprawie zasad udzielania organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej publicznych przedszkolach, szkołach placówkach, Dz.U. 2013 poz. 532.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej dnia 31 sierpnia 2010 późn. zmianami sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą, Dz.U. Nr 170, poz. 1143.

Slany K., Solga B. in. (2013). Społeczne skutki poakcesyjnych migracji ludności Polski. Raport Komitetu Badań nad Migracjami PAN; http://www.kbnm.pan.pl/images/ Raport_KBnM_PAN_Społeczne_skutki_poakcesyjnych_migracji_ludności_Polski.pdf (Zugriff am: 3.09.2014).

Slany K., Ślusarczyk M. (2013). Migracje zagraniczne Polaków świetle NSP 2011. Trendy charakterystyki socjo-demograficzne; http://www.euroemigranci.pl/dokumenty/ pokonferencyjna/Slany_Slusarczyk.pdf (Zugriff am 10.09.2014).

Sołtysiak W. (2009). Problem eurosieroctwa najmłodszym pokoleniu polskiej emigracji. In: M. Janukowicz (Hrsg.). Smak emigracji. Dramaty dzieci, Scriptum, Kraków, 7–21.

Szczygielska I. (2013). Migracje zarobkowe kobiet ich wpływ na funkcjonowanie rodzin. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Ślusarczyk M. (2010). Demograficzne społeczne aspekty migracji Polaków na początku XXI wieku. In: H. Grzymała-Moszczyńska, A. Kwiatkowska, J. Roszak (Hrsg.). Drogi rozdroża. Migracje Polaków po 1 maja 2004 roku. Analiza psychologiczno-socjologiczna. Nomos, Kraków, 15–32.

Urbańska S. (2009). Matka migrantka. Perspektywa transnarodowości badaniu przemian ról rodzicielskich, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”, 1: 61–84.

Ustawa zawodzie lekarza lekarza dentysty dnia 5 grudnia 1996, Dz.U. 2011 Nr 277 poz. 1634, art. 32, ust. 2, 3, 8, art. 34, ust. 3.

Ustawa dnia 7 września 1991 roku systemie oświaty, Dz.U. 2004 roku Nr 256, poz. 2572 późn. zm.

Walczak B. (2010). Społeczne, edukacyjne wychowawcze konsekwencje migracji rodziców opiekunów prawnych uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych ponadgimnazjalnych. Pedagogium Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej Warszawie, Warszawa; http://www.brpd.gov.pl/eurosieroctwo/ raport_eurmigracje.pdf (Zugriff am: 18.10.2013).

Walczak B. (2008a). Migracje rodzicielskie – skala zjawiska oraz jego wychowawcze edukacyjne implikacje, „Pedagogika Społeczna, 3: 143–162.

Walczak B. (2008b). Szkoła uczeń wobec migracji poakcesyjnych. Wstępna diagnoza społecznych pedagogicznych skutków „euro-migracji” rodziców. Biuro Rzecznika Praw Dziecka, Pedagogium Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej Warszawie, Warszawa; http://www.brpd.gov.pl/eurosieroctwo/Pedagogium.pdf (Zugriff am: 21.09.2013).

Założenia do projektu ustawy zmianie ustaw – Kodeks cywilny, Kodeks postepowania cywilnego, Kodeks rodzinny opiekuńczy, wspieraniu rodziny pieczy zastępczej oraz innych ustaw. Biuletyn Informacji Publicznej Rady Ministrów, projekt nr ZD79; http://bip.kprm.gov.pl/kpr/form/r838,Zalozenia-do-projektu-ustawy-o-zmianie-ustaw-Kodeks-cywilny-Kodeks-postepowania-.html (Zugriff am: 10.09.2014).

Zielińska A. (2008). Pedagogiczno-prawne aspekty opieki nad dzieckiem sytuacji wyjazdu rodziców do pracy za granicę, „Pedagogika Społeczna”, 3: 87–104.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.