Migracje rodziców, migracje dzieci – wyzwania dla instytucji opiekuńczych, pomocowych oraz edukacyjnych

Magdalena Ślusarczyk

Abstrakt

Parent and Child Migration – Challenges and Solutions for Social Support System

According to the most recent demographic data, Poland remains a country of net emigration, with population outflows significantly higher than the numbers for the incoming flows. A high ratio of 75% of the temporary migrants has remained abroad for 12 months and longer becoming residents of immigration countries. Intensive international movements of Poles lead to changes in social relations and in family functioning and often to it temporary or permanent restructuring. They generate the full range of problems which in many cases require not just the extemporary reactions of social care institutions but the design of entire social security system to help and support families and children themselves. This article is focused on two significant challenges. First one is the situation of children whose parents (one or both) migrate and which are colloquially and stigmatizingly called Euro-orphans. The second one – connected mostly with education system – is the help for children returning to Poland and to the Polish school after a period of staying abroad.

Słowa kluczowe: migracje, rodziny, dzieci migrantów, system oświaty
References

Becker-Pestka D., Rodzina w obliczu migracji zarobkowej. „Colloquium Wydziału Nauk Hu­manistycznych i Społecznych” 2012, 1(5): 9–26.

Biuletyn Informacyjny Rzecznika Praw Dziecka 2008, 1–2; http://www.brpd.gov.pl/uploadfi­les/publikacje/Biuletyn_1-2_2009.pdf (dostęp: 18.03.2014).

Boćwińska-Kiluk B., Bielecka E., Migracja a psychospołeczny rozwój dziecka. „Pedagogika Społeczna” 2008, 3: 47–60.

Czykwin E., Odmienne konsekwencje emigracji matek i ojców dla rodzin pozostających w kra­ju. Prezentacja wstępnych wyników badań. W: J. Nikitorowicz, D. Misiejuk (red.), Proce­sy migracji w społeczeństwie otwartym. Perspektywa edukacji międzykulturowej. Trans Humana, Białystok 2009: 324–336.

Danilewicz W., Migracje jako źródło refleksji i dylematów rodzin rozłączonych przestrzennie. „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 2012, 1: 75–95.

Danilewicz W., Rodzina ponad granicami. Transnarodowe doświadczenia wspólnoty rodzinnej. Trans Humana, Białystok 2010.

Danilewicz W., Sytuacja życiowa dzieci w rodzinach migracyjnych. Trans Humana, Białystok 2006.

Domagalski, M., Eurosieroty potrzebują patronów w kraju. „Rzeczpospolita”, 7.03.2011; http://prawo.rp.pl/artykul/757946,622572-Eurosieroty-potrzebuja-opieki.html?referer=redpol(dostęp: 8.09.2014).

Domaszuk A., Psychologiczna analiza systemów rodzinnych mężczyzn czasowo nieobecnych. W: A. Dakowicz (red.), Rodzina podlaska wobec różnych wyzwań egzystencjalnych. Trans Humana, Białystok 2004: 100–128.

Dzięgiel A., Uczniowie powracający z zagranicy. Regionalny Ośrodek Metodyczno-Eduka­cyjny „Metis” w Katowicach, z dn. 20.08.2009; http://www.metis.pl/content/view/777/27/(dostęp: 18.03.2014).

Eurosieroty z Opolszczyzny. „Rzeczpospolita”, 8.04.2012; http://www.rp.pl/artykul/857065.html (dostęp: 8.09.2014).

Fundacja Prawo Europejskie, Eurosieroctwo. Warszawa, Instytut Europejski, 2008; http://www.uniaeuropejska.net.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=538&Itemid=227 (dostęp: 18 10.2013).

Gabryś A., Rodzice od święta. „Style i Charaktery” 2009, 1(8): 57.

Gendt R. van, Return migration and reintegration services. OECD, Paryż 1977.

Giza-Poleszczuk A., Rodzina a system społeczny. W: M. Marody (red.), Wymiary życia spo­łecznego. Polska na przełomie XX i XXI wieku. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warsza­wa 2007: 272–301.

Gromadzka K., Postrzeganie sytuacji rodzinnej przez migrantów przebywających w Stanach Zjednoczonych. W: D. Lalak (red.), Dom i ojczyzna. Dylematy wielokulturowości. Inicja­tywa Wspólnotowa EQUAL, Międzykulturowe Centrum Adaptacji Zawodowej, Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW, Warszawa 2008: 326–333.

Iglicka K., Survey Research on Legal Job Migrations from Poland to Great Britain after 1st May, 2004. Centrum Stosunków Międzynarodowych, Warszawa 2008.

Kawczyńska-Butrym Z., Migracje. Wybrane zagadnienia. Wydawnictwo UMCS, Lublin 2009.

King R., Generalizations from the history of return migration. W: B. Ghosh (red.), Return Mi­gration. Journey of Hope or Despair? IOM/UN, Geneva 2000.

Klimek-Michno K., Dzieci płaca za emigrację rodziców. 24.12.2012; http://www.polskieradio. pl/130/2788/Artykul/1147455 (dostęp: 3.09.2014).

Klinger K., Nauczyciele nie są przygotowani do pracy z dziećmi reemigrantów. „Gazeta Praw­ na”, 31.05.2012; http://serwisy.gazetaprawna.pl/edukacja/artykuly/621635,nauczyciele_ nie_sa_przygotowani_do_pracy_z_dziecmi_reemigrantow.html (dostęp: 3.09.2014).

Klinger K., Szkoły nie są gotowe na powrót Polaków z Wysp. „Dziennik.pl”, 9.01.2009; http://www.dziennik.pl/wydarzenia/article295224/Szkoly_nie_sa_gotowe_na_powrot_ Polakow_z_Wysp.html (18.03.2014).

Kolankiewicz M., Dziecko w sytuacji rozłąki z rodzicami. „Pedagogika Społeczna” 2008, 3: 81–86. Korczyńska J., Indywidualne motywy okresowych wyjazdów zarobkowych za granicę w Świetle funkcjonowania rodziny. „Polityka Społeczna” 2000, 5–6: 22–24.

Kostrubiec B., Sytuacja psychologiczna dziecka wobec migracji zarobkowej rodziców. W: M. Ja­nukowicz (red.), Smak emigracji. Dramaty dzieci. Scriptum, Kraków 2009: 23–36.

Kozak S., Patologia eurosieroctwa w Polsce. Skutki migracji zarobkowej dla dzieci i ich rodzin. Wydawnictwo Difin, Warszawa 2010.

Kozdrowicz E., Walczak B., Postawy wychowawcze rodziców-migrantów wobec dzieci. „Peda­gogika Społeczna” 2008a, 3: 163–181.

Kozdrowicz E., Walczak B., Szkoła wobec mobilności zawodowej rodziców i opiekunów. Nie­ zbędnik nauczyciela. Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej, War­szawa 2008b.

Kozerawska A., Eurosieroty: co dziesiąty ojciec wyjechał. „Gazeta Wyborcza”, 10.06.2008.

Krasnodębska A., Migracja zarobkowa a życie rodzinne kobiet z Opolszczyzny. „Pedagogika Społeczna” 2008, 3: 61–80.

Krok, D., Migracja zarobkowa w aspekcie duszpasterskim. W: D. Krok, P. Landwójtowicz, B. Balicka-Błagitka (red.), Razem, ale osobno. Poradnik dla osób doświadczających proble­mów spowodowanych migracją zarobkową. Diecezjalna Fundacja Ochrony Życia i Regio­nalny Ośrodek Polityki Społecznej w Opolu, Opole 2011: 55–66.

Miłkowska G., Wychowawcze i społeczne skutki emigracji zarobkowej dla rozwoju dzieci (na przykładzie regionu częstochowskiego). W: M. Janukowicz (red.), Smak emigracji. Dramaty dzieci. Scriptum, Kraków 2009: 91–106.

Mizera-Nowicka A., Pomorze: Kuratorium Oświaty chce, aby szkoły policzy­ły „eurosieroty”. „Dziennik Bałtycki”, 20.03.2013; http://www.dziennikbaltycki.pl/artykul/786868,pomorze-kuratorium-oswiaty-chce-aby-szkoly-policzyly-eurosieroty,id,t.html (dostęp: 3.09.2014).

Młyński J.M., Szewczyk W., Rodzina wobec dylematów migracji zarobkowej. Badania i analizy. Instytut Papieża Jana Pawła II, Warszawa 2012.

Okólski Marek, Najnowsze migracje z Polski – mity i fakty. W: Migracja zarobkowa z Polski do krajów Unii Europejskiej – wyzwania dla państwa. Materiały konferencji zorganizowanej przez Komisję Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą pod patronatem Marszał­ ka Senatu Bogdana Borusewicza. Kancelaria Senatu RP, Warszawa 2006: 12–22.

Piekut-Burzyńska S., Długotrwałe wyjazdy rodziców w celach zarobkowych i ich konsekwencje w odniesieniu do dzieci. „Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Byd­goszczy Nauki o Edukacji” 2013, 6: 137–152.

Pikuła N., Emigracja zarobkowa rodziców przesłanką odchodzenia młodzieży do sekt. W: M. Ja­nukowicz (red.), Smak emigracji. Dramaty dzieci. Scriptum, Kraków 2009: 107–124.

Radochoński M. Osobowość antyspołeczna. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 2000.

Raport z wyników. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Główny Urząd Staty­ styczny, Warszawa 2012; http://www.stat.gov.pl/gus/5840_13164_PLK_HTML.htm (do­ stęp: 22.05.2014).

Raport. Szkoła i opiekunowie wobec eurosieroctwa w województwie kujawsko-pomorskim. Wydawnictwo Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2010.

Rodzice za granicą, Marysia u babci, 2012; http://www.usc.pl/aktualnosci; 298; Rodzice_za_granicą_Marysia_u_babci (dostęp: 3.09.2014).

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przed­ szkolach, szkołach i placówkach, Dz.U. 2013 poz. 532.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 z późn. zmianami w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą, Dz.U. Nr 170, poz. 1143.

Slany K., Solga B. i in., Społeczne skutki poakcesyjnych migracji ludności Polski. Raport Ko­mitetu Badań nad Migracjami PAN, 2013; http://www.kbnm.pan.pl/images/ Raport_KBnM_PAN_Społeczne_skutki_poakcesyjnych_migracji_ludności_Polski.pdf (dostęp: 3.09.2014).

Slany K., Ślusarczyk M., Migracje zagraniczne Polaków w świetle NSP 2011. Trendy i charakte­rystyki socjo-demograficzne, 2013; http://www.euroemigranci.pl/dokumenty/pokonferen­cyjna/Slany_Slusarczyk.pdf (dostęp: 10.09.2014).

Sołtysiak W., Problem eurosieroctwa w najmłodszym pokoleniu polskiej emigracji. W: M. Janu­kowicz (red.), Smak emigracji. Dramaty dzieci. Scriptum, Kraków 2009: 7–21.

Szczygielska I., Migracje zarobkowe kobiet i ich wpływ na funkcjonowanie rodzin, Wydawni­ctwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2013.

Ślusarczyk M., Demograficzne i społeczne aspekty migracji Polaków na początku XXI wieku. W: H. Grzymała-Moszczyńska, A. Kwiatkowska, J. Roszak (red.), Drogi i rozdroża. Mi­gracje Polaków po 1 maja 2004 roku. Analiza psychologiczno-socjologiczna. Nomos, Kra­ków 2010: 15–32.

Urbańska S., Matka migrantka. Perspektywa transnarodowości w badaniu przemian ról rodzi­cielskich. „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 2009, 1: 61–84.

Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty z dnia 5 grudnia 1996, Dz.U. z 2011 Nr 277 poz. 1634, art. 32, ust. 2, 3, 8, art. 34, ust. 3.

Ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty, Dz.U. z 2004 roku Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.

Walczak B., Społeczne, edukacyjne i wychowawcze konsekwencje migracji rodziców i opieku­nów prawnych uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Peda­gogium Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej w Warszawie, Warszawa 2010; http://www.brpd.gov.pl/eurosieroctwo/raport_eurmigracje.pdf (dostęp: 18.10.2013).

Walczak B., Migracje rodzicielskie – skala zjawiska oraz jego wychowawcze i edukacyjne impli­kacje. „Pedagogika Społeczna” 2008a, 3: 143–162.

Walczak B., Szkoła i uczeń wobec migracji poakcesyjnych. Wstępna diagnoza społecznych i pe­dagogicznych skutków „euromigracji” rodziców. Biuro Rzecznika Praw Dziecka, Pedago­gium Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej w Warszawie, Warszawa 2008b; http://www.brpd.gov.pl/eurosieroctwo/Pedagogium.pdf (dostęp: 21.09.2013).

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.