Zdrowy/a? Chory/a? Kategoria zdrowia i choroby psychicznej w oczach osób z doświadczeniem kryzysu psychicznego oraz nowa rola eksperta przez doświadczenie (EX-IN) w systemie opieki zdrowotnej i pomocy społecznej

Zuzanna Neuve-Eglise

Abstrakt
Healthy or ill? The categories of mental health and mental illness in the perspective
of individuals with the experience of a mental health crisis and the new role of the expert by experience in the mental health and social welfare system
 
The article presents the results of qualitative research on ways of perception of the categories of mental health and illness by individuals with the experience of psychotic and psycho-affective disorders in the context of their recovery process. Moreover, the author puts an emphasis on describing one of the strategies of dealing with the stigma of mental disorder, which translates itself into a new social and professional role of the expert by experience (EX-IN).
Słowa kluczowe: mental health, mental illness, destigmatisation, recovery, expert by experience (EX-IN)
References

Antonovsky A. (1979). Health, Stress and Coping: New Perspectives on Mental and Physical Well-Being. Jossey-Bass Publishers, San Francisco.

Brodniak W.A. (2000). Choroba psychiczna w świadomości społecznej. Oficyna Naukowa, Warszawa.

Bronowski P., Chotkowska K. (2016). Nowe trendy w rehabilitacji osób chorujących psychicznie. „Niepełnosprawność – Zagadnienia, Problemy, Rozwiązania”, 3, 20: 11–20.

Czykwin E. (2008). Stygmat społeczny. PWN, Warszawa.

Dąbrowski K. (1975).Trud istnienia. Wiedza Powszechna, Warszawa.

Freidson E. (1970). Profession of Medicine. A Study of the Sociology of Applied Knowledge. London Harper and Row Publishers, New York–Hagerstown–San Francisco.

Fundacja Leonardo (2017–2019). Nowy zawód: ekspert przez doświadczenie (EX-IN); http://fundacja-leonardo.pl/nowy-zawod/ (dostęp: 20.02.2018).

Karaszewska A, Kożuszek A. (2014). EX-IN we Wrocławiu, http://otwartydialog.pl/wp-content/uploads/2014/08/EX-IN-Karaszewska-Ko%C5%BCuszek.pdf (dostęp: 20.02.2018).

Kiejna A., Piotrowski P., Adamowski T., Moskalewicz J., Wciórka J., Stokwiszewski J., Rabczenko D., Kessler R.C. (2015). Rozpowszechnienie wybranych zaburzeń psychicznych w populacji dorosłych Polaków z odniesieniem do płci i struktury wieku – badanie EZOP Polska. „Psychiatria Polska”, 49, 1: 15–27.

Link B.G., Phelan J.C. (2001). Conceptualizing stigma. „Annual Review of Sociology”, 27: 363–385.

Link B.G., Struening E., Cullen F.T., Shrout P.E., Dohrenwend B.P. (1989). A modified labeling theory approach to mental disorders: An empirical assessment. „American Sociological Review”, 54, 3: 400–423.

Piotrowicz M., Cianciara D. (2011). Teoria salutogenezy – nowe podejście do zdrowia i choroby. „Przegląd Epidemiologiczny”, 65: 521–527.

Podgórska-Jachnik D., Pietras T. (2014). Praca socjalna z osobami z zaburzeniami psychicznymi i ich rodzinami. Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich, Warszawa.

Skłodowski H. (2010). Psychologiczne wyzwania kryzysu, w: H. Skłodowski (red. nauk.), Przedsiębiorczość i zarządzanie. T. 11, Z. 1. Psychologiczne wyzwania kryzysu: Człowiek w kryzysie – psychospołeczne aspekty kryzysu. SWSPiZ, Łódź: 9–22.

Skrzypek M. (2013). Geneza, przedmiot i funkcje niemedykocentrycznej orientacji badawczej socjologii medycyny, w: W. Piątkowski (red. nauk.), Zdrowie i choroba w badaniach socjologicznych prowadzonych na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie 1995–2013. Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin: 39–59.

Strauss A.L., Glaser B.G. (1975). Chronic Illness and the Quality of Life. The C.V. Mosby Company, Saint Louis.

Szpunar M. (2009). Odgrodzeni od świata poprzez bariery mentalne. Społeczne stereotypy i dystanse wobec osób chorych psychicznie, w: W. Muszyński, E. Sikora (red.), Pod wielkim dachem nieba. Granice, migracje i przestrzeń we współczesnym społeczeństwie. Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń: 309–320.

Świętochowski W. (2010). Choroba przewlekła jako sytuacja kryzysowa w systemie rodzinnym, w: H. Skłodowski (red. nauk.), Przedsiębiorczość i zarządzanie. T. 11, Z. 1. Psychologiczne wyzwania kryzysu: Człowiek w kryzysie – psychospołeczne aspekty kryzysu. SWSPiZ, Łódź: 179–196.

Świtaj P. (2005). Piętno choroby psychicznej. „Postępy Psychiatrii i Neurologii”, 14, 2: 137–144.

Tobiasz-Adamczyk B. (2000). Wybrane elementy socjologii zdrowia i choroby. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Tobiasz-Adamczyk B. (2002). Relacje lekarz–pacjent w perspektywie socjologii medycyny. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Wciórka B., Wciórka J. (2008). Osoby chore psychicznie w społeczeństwie. Komunikat z badań. CBOS, Warszawa.

Williams C.C. (2008). Insight stigma, and post-diagnosis identities in schizophrenia. „Psychiatry”, 71, 3: 246–256.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.