Etyczne i nieetyczne zachowania pracownika socjalnego z klientami pomocy społecznej

Magdalena Lubińska-Bogacka,

Elżbieta Mirewska

Abstrakt

Ethical and non-ethical behavior of a social worker towards their client

The transformation period which took place in the 80s’ in Poland resulted in a noticeable change of attitude towards the social care system perceived as an institution. A social worker has been given and made to take over new responsibilities which previously had belonged to educational, legal or health institutions. Narrow specialization of a social worker conduct has become the most recognizable feature of this change. Also professionals have become ‘hostages’ of bureaucratic activities. Multidimensional activities targeted towards those who are endangered with all sorts of marginalization have been imposed on them too. A social worker is obliged to work in all sorts of environments – with the homeless, the socially excluded, the unemployed, the terminally or seriously ill. Such professionals work also with those who are passive and discouraged from all kinds of activities. Motivating such groups is not only time consuming but may also bring little or no results. Imposing such duties on social workers, frequent job frustrations or sometimes the lack of proper preparation for the contacts with a client may lead to inappropriate conduct, non-ethical behavior or boundaries crossing. The article explores some problems of social workers which they are forced to face daily in the social welfare in contemporary Poland. 

Słowa kluczowe: social welfare, social worker, client, ethical conduct, skills, competence
References

Bańka A. (2019). Czynniki wypalania się zawodowego wśród pracowników zajmujących się  pomaganiem ludziom; https://www.researchgate.net/profile/Augustyn_Banka/publication/
309112775_Czynn
iki_wypalania_sie_zawodowego_wsrod_
pracownikow_zajmujacych_sie_pomaganiem_ludziom/links/
57ffa2b108ae
bab2012baf99/Czynniki-wypalania-sie-zawodowego-
ws
rod-pracownikow-zajmujacych-sie-pomaganiem-ludziom.pdf   (dostęp: 18.03.2019).

Barbier J.M. (2006). Dzianie w ksztceniu i pracy socjalnej, tłum. G. Karbowska. Wydawnictwo Śląsk, Katowice.

Bieńko M. (2012). Dylematy profesji i roli w refleksyjnym projekcie tożsamości pracownika socjalnego (na przyadzie pracowników powiatowych centrów pomocy rodzinie), w: M. Rymsza (red.), Pracownicy socjalni i praca socjalna w Polsce. Mdzy służbą speczną a urzędem. Wydawnictwo Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.

Brammer L.M. (1984). Kontakty służące pomaganiu. Procesy i umiejętności, tłum.J. Mieścicki, M. Żardecka. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa.

Brągiel J., Kurcz A. (2003). Pracownik socjalny. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.

Compton B., Galaway B., Cournoyer B. (2005). Social Work Processes. Wyd. 7. Brooks/Cole.

Czechowska-Bieluga M. (2013). Poczucie zadowolenia z życia pracowników socjalnych w socjo-pedagogicznej perspektywie uwarunkowań pnionej roli zawodowej. Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Davis M. (2001). Empatia, tłum. J. Kubiak. Gdskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdsk.

Dobkowski J. (2016). Pracownik socjalny w Polsce na tle porównawczym i europejskim, w: S. Dąbrowy, M. Czakowski (red.), Porządek prawno-speczny a problemy współczesnego świata. Kujawsko-Pomorska Szkoła Wyższa w Bydgoszczy, Bydgoszcz.

Dubois B., Krosgrud Miley K. (1999). Praca socjalna, zad, kry dodaje s, tłum. K. Czekaj. Wydawnictwo Śląsk, Katowice: 132−145.

Galarowicz J. (1993). Powani do odpowiedzialności. Elementarz etyczny. Oficyna Naukowa i Literacka, Kraków.

Globalna definicja pracy socjalnej (2014). Międzynarodowa Federacja Pracowników Socjalnych; https://www.ifsw.org/pl/what-is-social-work/global-definition-of-social-work/ (dostęp: 18.03.2019).

Jan Paw II (1997). Statio Orbis. Homilia w czasie mszy św. odprawionej na zakończenie Mdzynarodowego Kongresu Eucharystycznego, Wroaw 1 czerwca1997; http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,2611132.html.

Johner R. (2006). Dual relationship legitimization and client self-determination.Journal of Social Work Values and Ethics, 3 (1).

Johnson L.C. (1992). Social Work Practice. A Generalist Approach. Allyn and Bacon, Ohio.

Kamiński T. (2006). Etyczne aspekty pracy służb specznych: dylematy i drogowskazy, w: J. Kędzior, A. Ładyński (red.), Współczesne wyzwania pracy socjalnej. Wydawnictwo A. Marszałek, Toruń.

Kanios A. (2015). Praca socjalna. Zagadnienia teoretyczne i metodyczne. Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Kantowicz E. (2001). Elementy teorii i praktyki pracy socjalnej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn.

Kantowicz E. (2012). Pedagogika w pracy socjalnej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn.

Kaźmierczak T., Bąbska B., Poońska-Kowalska M., Rymsza M. (2013).Środowiskowe role zawodowe pracownika socjalnego, Warszawa; https://www.isp.org.pl/uploads/drive/oldfiles/
Program%20Polityki%20Spolecznej/Pomoc%20spoleczna/broszuraOSLwww.pdf(dostęp: 18.03.2019).

Kodeks Etyczny Polskiego Towarzystwa Pracowników Socjalnych; http://www.ptps.ops.pl/kodeks_etyczny.htm.Projekt z dnia 19 stycznia 2007 r. (dostęp: 18.03.2019).

Kodeks Etyczny Pracowników Socjalnych i Pracowników Pomocy Specznej;https://federacja-socjalnych.pl/images/PDF/kodeks_etyczny.pdf (dostęp: 18.03.2019).

Kotlarska-Michalska A. (1998). Trudności w pracy zawodowej pracowników socjalnych w świetle badań socjologicznych, w: J. Brągiel, I. Mudrecka (red.),Problemy ksztcenia i doskonalenia pracowników socjalnych. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.

Kotlarska-Michalska A. (2004). Nowe role pracownika socjalnego w nowych obszarach pracy socjalnej, w: J. Brągiel, P. Sikora (red.), Praca socjalna wielość perspektyw. Rodzina multikulturowość – edukacja. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.

Kottler J.A. (2003). Skuteczny terapeuta, tłum. E. Jusewicz-Kalter. Gdskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdsk: 58.

Kozielecki J. (2000). Koncepcje psychologiczne człowieka. Wydawnictwo Akademickie ŻAK, Warszawa.

Krzyszkowski J. (2005). Mdzy państwem opiekuńczym a opiekuńczym społeczeństwem. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Levinas E. (1991). Etyka i nieskończony, tłum. B. Opolska-Kokoszka. Wyd. Akademia Teologiczna w Krakowie, Kraków.

Lister L. (1987). Contemporary direct practice roles. ,,Social Work, 32, 5.

Majchrowska A. (2005). Pracownik socjalny w systemie pomocy specznej. Koncepcja roli zawodowej. „Roczniki Nauk Specznych, XXXIII, 1: 203−229.

Marzec-Holka K. (1994). Instytucja specznych kuratorów sądowych w świetle bad. Wydawnictwo Uczelniane WSP, Bydgoszcz.

Mudrecka I. (1997). Rodzinny kurator sądowy w percepcji nadzorowanych. Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.

Nocuń A., Szmagalski A. (1998). Podstawowe umiejętności w pracy socjalnej i ich kształcenie. Wydawnictwo Śląsk, Katowice.

Nowak S. (1973). Pojęcie postawy w teoriach i stosowanych badaniach społecznych, w: S. Nowak (red.), Teorie postaw. PWN, Warszawa: 22−37.

Okun B.(2002). Skuteczna pomoc psychologiczna. IPZ, PTP, Warszawa: 27.

Olubiński A. (2004). Praca socjalna. Aspekty humanistyczne i pedagogiczne. Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, Toruń.

Otrębska-Popiołek K. (1991). Człowiek w sytuacji pomocy : psychologiczna problematyka przyjmowania i udzielania pomocy. Uniwersytet Śląski, Katowice.

Reamer F.G. (1994). Dylematy etyczne w praktyce socjalnej, w: M. Bocheńska-Seweryn, K. Frysztacki, K. Kluzowa (red.), Wypisy z wybranych zagadni pracy socjalnej. Instytut Socjologii Uniwersytetu Jagiellskiego, Kraków: 54.

Reamer F.G. (2000). The social work ethics audit: A risk-management strategy. Social Work, 45 (4): 355−366.

Rogers C. (2002). Cechy relacji wspomagającej. O stawaniu się osobą, tłum. M.Karpiński. Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.

Sęk H. (2005). Wypalenie zawodowe. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Sokołowska M. (2013). Dylematy etyczne pracowników socjalnych. Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich, Warszawa.

Sutton C. (2004). Psychologia dla pracowników socjalnych, tłum. E. Józefowicz. Gdskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdsk.

Szmagalski J. (1994). Teoria pracy socjalnej a ideologia i polityka speczna: przyad amerykański. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Szmagalski J. (2009). Stres i wypalenie zawodowe pracowników socjalnych. Instytut Rozwoju Służb Specznych, Warszawa.

Trafiałek E. (2010). Pracownik socjalny wobec wyzwań aktywnej polityki społecznej, w: A. Kanios, M. Czechowska-Bieluga (red.), Praca socjalna. Ksztcenie –dzianie konteksty. Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków.

Trawkowska D. (2006). Portret współczesnego pracownika socjalnego. Studium socjologiczne. Wydawnictwo Śląsk, Katowice.

Turowski J. (1993). Socjologia. Małe struktury speczne. Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin.

Urbanek A. (2010). Realizacja zadań pracownika socjalnego w praktyce. Pstwowa Szkoła Zawodowa w Legnicy, Legnica.

Ustawa o pomocy specznej z dnia 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z2018 roku poz. 1508, 1693, 2192, 2245, 2354, 2529, z 2019 r. poz. 271).

Ustawa o zawodzie pracownika socjalnego. Projekt z dnia 20 lutego 2008 roku(dostęp: 18.03.2019).

Weissbrot-Koziarska A. (2014). Współczesne problemy speczne jako wyzwanie dla etyki zawodowej pracowników socjalnych, w: M. Czechowska-Bieluga, A.Kanios (red.), Współczesne oblicza pomocy specznej i pracy socjalnej. Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Workers in local government (1969). ,,Social Policy & Administration, 3, issue 1: 17−38.

Wódz K. (1996). Praca socjalna w środowisku zamieszkania. Wyd. Biblioteka Pracownika Socjalnego, Warszawa.

Zbyrad T. (2007). Pracownik socjalny – zad czy powanie? Praca Socjalna, 3.

Zbyrad T. (2009). Stres i wypalenie zawodowe pielęgniarek, pracowników socjalnych i policjantów.  Raport z badań, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Stalowa Wola: 110−115. 

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.