Potencjały i bariery rozwoju małych i średnich miast na przykładzie Polskiej Krajowej Sieci Miast Cittaslow

Patrycja Szarek-Iwaniuk

Abstrakt

Małe i średnie miasta odgrywają istotną rolę w rozwoju lokalnym i stanowią ważny element sieci osadniczej. Pełnią funkcję ośrodków usługowych oraz stanowią miejsca koncentracji aktywności gospodarczej o zasięgu przede wszystkim lokalnym. W celu wzmocnienia potencjału, wsparcia aktywności gospodarczej, przeciwdziałania negatywnym zjawiskom społeczno-gospodarczym oraz aby realizować wspólne cele, zrzeszają się w stowarzyszenia i podejmują współpracę. Jednym z przykładów jest Cittaslow (wł. Cittàslow–powolne miasto) – międzynarodowa sieć miast wdrażających ideę Slow City, koncentrująca się na poprawie jakości życia, rozwoju gospodarczym, dbałości o środowisko i promocji produktów regionalnych, działająca zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Celem badań jest klasyfikacja miast należących do Polskiej Krajowej Sieci Miast Cittaslow pod względem poziomu ich rozwoju oraz wskazanie potencjałów i barier rozwojowych wybranych jednostek osadniczych. W badaniach uwzględniono szereg wskaźników, w tym demograficzne, społeczno-gospodarcze i przestrzenno-funkcjonalne. Badanie przeprowadzono za pomocą metod matematyczno-statystycznej oraz taksonomicznej. Rezultatem badań jest klasyfikacja miast sieci Cittaslow na grupy typologiczne o różnym poziomie rozwoju. Ponadto omówiono rolę miast sieci w rozwoju lokalnym i regionalnym oraz wskazano bariery i potencjały rozwojowe miast szczególnie wyróżniających się na tle Polskiej Krajowej Sieci Miast Cittaslow. Wyniki badań wskazują, że miasta sieci Cittaslow cechują się znacznym zróżnicowaniem pod względem poziomu rozwoju oraz istniejących potencjałów i barier rozwojowych.

Potential and barriers to the development of small and medium-sized towns on the example of Polish Cittaslow Network

Small and medium-sized towns play an essential role in local development and they are a vital element of the settlement network. They are service centers and places where local economic activity concentrates. In order to strengthen the potential, counteract negative social-economic phenomena,  increase economic activity and achieve common goals, the towns form associations and start co-operation. Cittaslow is one of the examples of such activities. It is an international network that implements the idea of Slow City which concentrates on the improvement in the quality of life, economic development, particular care of the environment and promotion of local products. It operates according to the sustainable development rules. The aim of the research is to classify towns which are members of Polish Cittaslow Network according to their level of development and indicate potential and barriers in the development of the selected settlement units. In the research, a range of factors such as demographic, socio-economic and spatial-functional factors were considered. The diversity research was conducted with the use of mathematical-statistical method and the taxonomy method. As a result, Cittaslow towns were classified into typological groups of various level of development. Moreover, the role of the Cittaslow network in local and regional development was discussed and barriers and potential in the development of towns which especially stand out among Polish Cittaslow Network were indicated. The results showed that Cittaslow towns are marked with a considerable diversification in the level of development and potentials and barriers to development. 

Słowa kluczowe: Cittaslow, małe i średnie miasta, slow life, rozwój lokalny, metody taksonomiczne , small and medium-sized towns, local development, taxonomic methods
References

Blazy R. (2016), Zagadnienia przestrzenne a postulaty i idee ruchu miast Cittaslow [w:] B. Bartosiewicz (red.), Tendencje w rozwoju gospodarczym i przestrzennym małych miast w Polsce. Trends in Economical and Spatial Development of Small Towns in Poland (s. 7–28) (Space–Society–Economy, 17), Institute of the Built Environment and Spatial Policy, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Cittaslow International (2018), http://www.cittaslow.org [dostęp: 8.01.2018].

Cittaslow List (2017), www.cittaslow.org/sites/default/files/content/page/files/241/cittaslow_list_november_2017.pdf [dostęp: 10.01.2018].

Florek K., Łukaszewicz J., Perkal J., Steinhaus H., Zubrzycki S. (1951), Taksonomia wrocławska, „Przegląd Antropologiczny”, 17, 193–211.

Frąckiewicz L., Zadęcki J. (1973), Zastosowanie taksonomii wrocławskiej do badań warunków bytu i życia ludności w regionach województwa katowickiego, „Wiadomości Statystyczne”, 9, 29–33.

Grabiński T. (1992), Metody taksonometrii, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków.

Gruszecka-Tieśluk A. (2013), Sieć Cittaslow – strategią rozwoju małych miast w Polsce?, „Studia Ekonomiczne”, 144(2), 383–393.

Grzelak-Kostulska E., Hołowiecka B. (2011), Kreowanie wizerunku miasta a rozwój funkcji turystycznej na przykładzie wybranych miast Polskiej Sieci Cittaslow [w:] A. Rapacz (red.), Gospodarka turystyczna w regionie. Przedsiębiorstwo. Samorząd. Współpraca (s. 652–666) (Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 157), Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Wrocław.

Grzelak-Kostulska E., Hołowiecka B., Kwiatkowski G. (2011), Cittaslow International Network: An Example of a Globalization Idea? [w:] In The Scale of Globalization: Think Globally, Act Locally, Change Individually in the 21st Century: Conference Proceedings, University of Ostrava (s. 186–192), University of Ostrava, Ostrava.

Honoré C. (2005), In Praise of Slowless: Challenging the Cult of Speed, Harpe One, New York.

Konecka-Szydłowska B. (2017), Zróżnicowanie polskiej sieci miast Cittaslow w aspekcie społeczno-gospodarczym [w:] E. Strzelecka (red.), Alternatywne modele rozwoju miast. Sieć miast Cittaslow (s. 61–73) (Monografie), Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.

Kwiatek-Sołtys A., Mainet H. (2015), Cittaslow, a Qualitative Approach to Small Towns’ Local Development [w:] M. Soja, A. Zborowski (red.), Miasto w badaniach geografów, t. 2 (s. 123–135), Uniwersytet Jagielloński, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Kraków.

Maćkiewicz B., Konecka-Szydłowska B. (2017), Green Tourism: Attractions and Initiatives of Polish Cittaslow Cities [w:] N. Bellini, C. Pasquinelli (eds.), Tourism in the City: Towards an Integrative Agenda on Urban Tourism (s. 297–309), Springer International Publishing Switzerland, [Cham].

Mayer H., Knox L.P. (2006), Slow Cities: Sustainable Places in a Fast World, „Journal of Urban Affairs”, 28(4), 321–334.

Męczyński M., Konecka-Szydłowska B., Gadziński J. (2010), Poziom rozwoju społeczno-gospodarczego i klasyfikacja małych miast Wielkopolski, Ekspertyza na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego w Poznaniu.

Nazarczuk J.M. (2013), Potencjał rozwojowy a aktywność inwestycyjna województw i podregionów Polski, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn.

Parysek J.J. (red.) (1995), Rozwój lokalny. Zagospodarowanie przestrzenne i nisze atrakcyjności gospodarczej (Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 104), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Pociecha J. (2008), Rozwój metod taksonomicznych i ich zastosowań w badaniach społeczno-ekonomicznych [w:] Statystyka społeczna. Dokonania – szanse – perspektywy, GUS, Kraków.

Poczobut J. (2010), Działania rewitalizacyjne w miasteczkach polskiej krajowej sieci miast Cittàslow, „Zarządzanie Publiczne. Zeszyty Naukowe Instytutu Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego”, 1–2(9–10), 105–119.

Radstrom S. (2011), A Place-Sustaining Framework for Local Urban Identity: An Introduction and History of Cittaslow, „Italian Journal of Planning Practice”, 1(44), 90–113.

Strzelecka E. (2017), Małe miasta a nowoczesne modele rozwoju miast [w:] E. Strzelecka (red.), Alternatywne modele rozwoju miast. Sieć miast Cittaslow (s. 13–40) (Monografie), Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.

Zadęcka E. (2017), Zrównoważony rozwój małych miast w świetle warunków i wymogów stowarzyszenia Cittaslow, „Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zarządzanie”, 25(2), 35–48.

Zawadzka A.K. (2017), Making Small Towns Visible in Europe: The Case of Cittaslow Network – The Strategy Based on Sustainable Development, „Transylvanian Review of Administrative Sciences” (Special Issue), 90–106.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.