Rola terenów zieleni miejskiej w zrównoważonym rozwoju miasta na przykładzie Nowej Huty

Karolina Anielska

Abstrakt

Głównym celem artykułu jest analiza roli, jaką mogą odgrywać tereny zieleni miejskiej w zrównoważonym rozwoju miasta. W artykule opisane zostały tereny zieleni miejskiej w Nowej Hucie, ich system oraz funkcje, co pozwoliło na diagnozę roli, jaką odgrywają obecnie oraz jaką mogą odegrać potencjalnie. Dzięki analizie aspektów dotyczących zieleni miejskiej w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego możliwe było również zaprezentowanie, w jaki sposób planowanie przestrzenne, jako jedno z narzędzi zarządzania rozwojem miejskim, może wpływać na rolę terenów zieleni miejskiej.

The role of urban green areas in the sustainable urban development–the case of Nowa Huta

The main purpose of the article is to analyse the role that urban green areas can play in the sustainable urban development. The article describes urban green areas in Nowa Huta, their system and functions, which allowed for the diagnosis of the role they fulfil today and which they can potentially fulfil. In addition, thanks to the analysis of aspects connected with urban green areas in the Study of the Conditions and Directions of the Spatial Management and Local Spatial Management Plans, it was possible to present how spatial planning, as one of the tools of urban development management, can influence the role of urban green areas.

Słowa kluczowe: tereny zieleni miejskiej, tereny rekreacyjne, zrównoważony rozwój miasta, Nowa Huta, Kraków , urban green areas, recreational areas, sustainable urban development, Cracow
References

Abkar M., Kamal M., Mariapan M., Maulan S., Sheybanic M. (2010), The Role of Urban Green Spaces in Mood Change, „Australian Journal of Basic and Applied Sciences”, 4(10), 5352–5361.

Binek T. (2009), Służby inwestycyjne Nowej Huty, Wydawnictwo i Drukarnia Towarzystwa Słowaków w Polsce, Kraków. 

Bolund P., Hunhammar S. (1999), Ecosystem Sservices in Urban Areas, „Ecological Economics”, 29(2), 293–301.

Bożętka B. (2008), Systemy zieleni miejskiej w Polsce – ewolucja i problemy kształtowania, „Problemy Ekologii Krajobrazu”, 22, 49–63.

Cellmer R. (2011), Spatial Analysis of the Effect of Noise on the Prices and Value of Residential Real Estate, „Geomatics and Environmental Engineering”, 5(4), 13–28.

Chmielewski J.M. (2010), Teoria urbanistyki w projektowaniu i planowaniu miast, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa.

Clark B. (2003), Ebenezer Howard and the Marriage of Town and Country, „Organization & Environment”, 16(1), 87–97.

Czarnecki W. (1961), Planowanie miast i osiedli, t. 3: Tereny zielone, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Poznań.

Dubiel E., Gawroński S., Walasz K. (2008), Walory przyrodnicze [w:] J. Salwiński, L.J. Sibilia (red.), Nowa Huta – przeszłość i wizja. Studium muzeum rozproszonego, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Kraków.

Gądecki J., I love NH. Gentryfikacja starej części Nowej Huty, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Giedych R. (2003), Problemy z identyfikacji systemu terenów rekreacyjnych miast na przykładzie terenów zieleni Warszawy, „Problemy Ekologii Krajobrazu”, 11, 203–213.

Giedych R. (2005), Zarys prawnych przemian konkretyzacji pojęcia „tereny zieleni” w II połowie XX wieku w Polsce [w:]: R. Giedych, M. Szumański (red.), Tereny zieleni jako przedmiot planowania miejscowego (wybó r tekstó w), Wydawnictwo SGGW, Warszawa.

Godzina P. (2015), Tereny zieleni publicznej w kontekście zrównoważonego rozwoju miasta, „Prace Geograficzne”, 141, 57–72.

Gołąb-Korzeniowska M. (2010), Zielona struktura Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego jako element strategicznej interwencji, „Czasopismo Techniczne” (Politechnika Krakowska), 10, 127–134.

Górka K. (2011), Kwestie terminologiczne w ewolucji polityki ekologicznej [w:] J. Famielec, M. Kożuch (red.), Rozwój polityki ekologicznej w Unii Europejskiej i w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków.

Hołuj A. (2017), Zmiany funkcjonalno-przestrzenne a działania miasta Krakowa wobec terenów zielonych, „Zarządzanie Publiczne. Zeszyty Naukowe Instytutu Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego”, 4(40), 415–425.

Hyła M. (1996), Miasto dla rowerów, nie dla samochodów, Wydawnictwo Zielone Brygady, Kraków.

Jabareen Y.R. (2006), Sustainable Urban Forms: Their Typologies, Models and Concepts, „Journal of Planning Education and Research”, 26, 38–52.

Juchnowicz S. (2003), Projekt koncepcyjny planu zagospodarowania użytku ekologicznego Łąki Nowohuckie wraz z ukształtowaniem przestrzennym zespołu przyrodniczo-krajobrazowego parku starorzecza Wisły w Nowej Hucie, Kraków.

Kijowska J. (2010), Krajobrazy rekreacyjne miasta na przykładzie Kurytyby [w:] A. Richling (red.), Krajobrazy rekreacyjne – kształtowanie, wykorzystanie, transformacja (Problemy Ekologii Krajobrazu, 27), Państwowa Szkoła Wyższa im. Papieża Jana Pawła II, Biała Podlaska; Polska Asocjacja Ekologii Krajobrazu, Warszawa.

Kolbe J., Wüstemann H. (2014), Estimating the Value of Urban Green Space: A Hedonic Pricing Analysis of the Housing Market in Cologne, Germany, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica”, 5(307), 45–61.

Kronenberg J. (2012), Usługi ekosystemów w miastach [w:] T. Begier, J. Kronenberg (red.), Przyroda w mieście. Usługi ekosystemów, niewykorzystany potencjał miast, (Zrównoważony Rozwój – Zastosowania 3), Fundacja Sendzimira, Kraków.

Kuhn I., Brandl R., Klotz S. (2004), The Flora of German Cities is Naturally Species Rich, „Evolutionary Ecology Research”, 6(5), 749–764.

Lewińska J. (2000), Klimat miasta: zasoby, zagrożenia, kształtowanie, Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej Oddział w Krakowie, Kraków.

Lyytimaki J., Petersen L.K., Normander B., Bezak P. (2008), Ecosystem Services and Disservices to Urban Lifestyle, „Environmental Sciences”, 5(3), 161–172.

Mahmoud A.H.A., El-Sayed M.A. (2011), Development of Sustainable Urban Green Areas in Egyptian New Cities: The Case of El-Sadat City, „Landscape and Urban Planning”, 101(2), 157–170.

Maksymiuk G. (2005), Rozwój terenów zieleni miejskiej – wspomaganie czy ograniczanie w przyrodniczej rewitalizacji miasta, „Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych Polskiej Akademii Nauk Odział w Lublinie”, 1, 149–156.

Nikolaos K., Dimitra V., Agapi X. (2011), A Case Study on the Effect of the Environment on Residential Real Estate Values, „International Journal of Academic Research”, 3(1), 861–868.

Payne L., Orsega-Smith E., Roy M., Godbey G.C. (2005), Local Park Use and Personal Health Among Older Adults: An Exploratory Study, „Journal of Park and Recreation Administration”, 23(2), 1–20.

Panduro T.E., Veie, K.L. (2013), Classification and Valuation of Urban Green Spaces – A Hedonic House Price Valuation, „Landscape and Urban Planning”, 120, 119–128. 

Szponar A. (2003), Fizjografia urbanistyczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. 

Szumacher I. (2011), Funkcje terenów zieleni miejskiej a świadczenia ekosystemów, „Prace i Studia Geograficzne”, 46, 169–176.

Szumański M., Niemirski A. (2005), Projekt klasyfikacji obiektów terenów zieleni [w:] R. Giedych, M. Szumański (red.), Tereny zieleni jako przedmiot planowania miejscowego (wybó r tekstó w), Wydawnictwo SGGW, Warszawa.

Tokarz-Kocik A. (2011), Usługi rekreacyjne [w:] A. Panasiuk (red.), Ekonomika turystyki i rekreacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Wagner A., Orlewicz-Musial M. (2015), The Role of Urban Green Areas in the Education for Sustainable Development: Focus on Krakow, Poland, „Universal Journal of Educational Research”, 3(8), 478–488.

Wolch J.R., Byrne J., Newell J.P. (2014), Urban Green Space, Public Health, and Environmental Justice: The Challenge of Making Cities “Just Green Enough”, „Landscape and Urban Planning”, 125, 234–244.

Wycichowska B. (2012), „Zielone Miasto” – idea a rzeczywistość. Przykład Łodzi [w:] M. Kosmala (red.), Zieleń a klimat społeczny miasta, Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych, Toruń.

Zachariasz A. (2006), Zieleń jako współczesny czynnik miastotwórczy ze szczególnym uwzględnieniem roli parków publicznych, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków.

Dokumenty

Kraków w liczbach 2016 (2017), Urząd Miasta Krakowa, Kraków [dostęp: 5.07.2018].

Studium (2003), Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa, Urząd Miasta Krakowa, Kraków, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=2414 [dostęp: 9.07.2018].

Uchwała nr CXVII/1235/06 Rady Miasta Krakowa z dnia 27 września 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Branice”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D16738%26typ%3Du [dostęp: 9.07.2018].

Uchwała nr XLIX/619/08 Rady Miasta Krakowa z dnia 27 sierpnia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Dolina Dłubni – Mogiła”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D17461% 26typ%3Du [dostęp: 9.07.2018]

Uchwała nr LXXIV/962/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 czerwca 2009 r. w sprawie opinii dotyczącej proponowanych nowych specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000: „Łąki Nowohuckie”, „Dębnicko – Tyniecki obszar łąkowy” i „Skawiński obszar łąkowy” w granicach Miasta Krakowa, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub_dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D17805%26typ%3Du [dostęp: 1.02.2018].

Uchwała nr LXXXI/1061/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 23 września 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Ruszcza”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D17935%26amp%3Btyp%3Du [dostęp: 9.07.2018].

Uchwała nr LXXXII/1075/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 7 października 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Wyciąże”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D17951%26typ%3DU [dostęp: 9.07.2018].

Uchwała nr LXXXII/1077/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 7 października 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Dolina Dłubni – Obszar sportu i rekreacji”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D17953%26typ%3DU [dostęp: 9.07.2018].

Uchwała nr LXXXVII/1133/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 2 grudnia 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Wróżenice”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D18021%26typ%3DU [dostęp: 9.07.2018]

Uchwała nr XCV/1271/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 17 marca 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Kościelniki”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D18167%26typ%3DU [dostęp: 9.07.2018].

Uchwała nr XCII/1362/13 Rady Miasta Krakowa z dnia 4 grudnia 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Centrum Nowej Huty” w Krakowie, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D19970%26typ%3Du [dostęp: 9.07.2018].

Uchwała nr LI/939/16 Rady Miasta Krakowa z dnia 31 sierpnia 2016 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Nowa Huta Przyszłości – Przylasek Rusiecki”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D21609%26typ%3Du [dostęp: 9.07.2018].

Uchwała nr LIX/1287/16 Rady Miasta Krakowa z dnia 7 grudnia 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Nowa Huta Przyszłości – Igołomska Południe”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D21964%26typ%3Du [dostęp: 9.07.2018].

Uchwała nr LXXXVIII/2146/17 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 listopada 2017 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru „Nowa Huta Przyszłości – Igołomska Północ”, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D22846%26typ%3Du [dostęp: 9.07.2018].

Zmiana Studium (2014), Zmiana Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa, Uchwała nr CXII/1700/14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 r., Urząd Miasta Krakowa, Kraków, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=62484 [dostęp: 1.02.2018]. 

Źródła internetowe

Biuletyn Informacji Publicznej, www.bip.krakow.pl [dostęp: 9.07.2018].

Historia Pałacu, Dom Monaru Kraków, dommonarukrakow.pl/dom-monaru/historia/ [dostęp: 12.07.2018].

Radłowska R. (2007), Fort Mogiła i kopiec Wandy, www.fortyck.pl/wiesci_107.htm [dostęp: 12.07.2018].

Radłowska R. (2017), Spotkajmy się na podwórku! Nowohucki projekt sąsiedzki, „Gazeta Wyborcza” online 11.05.2017, Kraków, www.krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,21792745,spotkajmy-sie-na-podworku-nowohucki-projekt-sasiedzki.html [dostęp: 12.07.2018].

Sanocka B. (2008), Dwór (tzw. lamus) w Branicach (Kraków), dnidziedzictwa.pl/dwor-tzw-lamus-w-branicach/ [dostęp: 12.07.2018].

Strona internetowa inwestycji Botanica, osiedlebotanika.pl [dostęp: 13.07.2018].

Strona internetowa inwestycji Modernity, modernity.pl [dostęp: 13.07.2018].

Strona internetowa inwestycji Bulevar Verde, www.bulevarverde.pl [dostęp: 13.07.2018].

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.