Partycypacja publiczna w polskich miastach i miasteczkach na przykładzie województwa pomorskiego

Marta Jaskulska

Abstrakt

Miasta podbijają świat: coraz większy odsetek ludności zamieszkuje miasta, władze miast stają się skuteczniejsze niż władze państwowe. Czy w tych procesach jest miejsce na głos mieszkańców małych miast i miasteczek? Celem artykułu jest analiza możliwości udziału w procesach partycypacji publicznej mieszkańców małych i średnich miast na przykładzie województwa pomorskiego. Podstawą są badania własne autorki – wywiady i ankiety z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego, organizacji pozarządowych, analiza stron internetowych urzędów miast, uchwał, a także raporty i wnioski z prowadzonych konsultacji społecznych. Przeprowadzone badania wskazują na niedostatki w realizacji uprawnień mieszkańców do udziału w procesach partycypacji publicznej. Widoczne są one już na najniższym szczeblu procesu, czyli dostępie do informacji. W małych i średnich miastach województwa pomorskiego prowadzone są konsultacje społeczne, nie można jednak mówić o pełnej partycypacji publicznej.

Public participation in Polish towns and medium-sized cities in Pomeranian Voivodeship

We are living in the area of cities and mayors. Local authorities are more and more effective, sometimes it looks like they even take over the role of state governments. But it is about cities. Is there a place for towns and their residents in processes of global urbanization and public participation? The article is focused on participatory process in medium-sized cities and towns in Pomeranian Voivodeship in Poland. It is based on own research (interviews with local authorities and non-governmental organizations), analysis of websites of town halls and city offices, acts of local law, reports on public consultation. The research indicates shortcomings in the implementation of residents’ rights to take part in public participation processes. They are visible at the lowest level of the process, i.e. access to information. In the small and medium-sized cities of the Pomeranian Voivodship, social consultations are conducted, however, it is still far from public participation.

Słowa kluczowe: partycypacja publiczna, konsultacje społeczne, małe miasta, średnie miasta , public participation, public consultations, medium-sized cities, towns
References

Akty prawne

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 ze zm.

Krajowa Polityka Miejska 2023. Dokument przyjęty uchwałą nr 198 Rady Ministrów z dnia 20 października 2015 r., M.P. 2015, poz. 1235.

Projekt ustawy Kodeks urbanistyczno-budowlany, Rządowe Centrum Legislacji, https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12290463/katalog/12382112#12382112 [dostęp: 3.12. 2018].

Uchwała nr LIV/574/2006 Rady Miejskiej Rumi z dnia 28 września 2006 r. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami miasta Rumi.

Uchwała nr XI/143/2007 Rady Miasta Sopotu z dnia 30 listopada 2007 r. w sprawie: zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami Sopotu.

Uchwała nr IV/25/2011 Rady Miejskiej w Kępicach z dnia 27 stycznia 2011 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji społecznych, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2011, poz. 34.

Uchwała nr XX/148/11 Rady Miasta Kościerzyna z dnia 1 grudnia 2011 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Gminy Miejskiej Kościerzyna.

Uchwała nr 239 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030, M.P. 2012, poz. 252.

Uchwała nr XXIX/249/2013 Rady Miejskiej w Bytowie z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami gminy Bytów,  Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2013, poz. 2050.

Uchwała nr XXXVIII/390/2013 Rady Miejskiej w Żukowie z dnia 19 września 2013 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami Gminy Żukowo, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2013, poz. 3403.

Uchwała nr VII / 31 / 2015 Rady Miejskiej w Prabutach z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Miasta i Gminy Prabuty.

Uchwała nr X/81/2015 Rady Miejskiej Rumi z dnia 28 maja 2015 r. zmieniająca uchwałę Nr LIV/574/2006 Rady Miejskiej Rumi z dnia 28 września 2006 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami miasta Rumia, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2015, poz. 2564.

Uchwała nr 0007.30.2015 Rady Miejskiej w Czarnem z dnia 1 czerwca 2015 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Konsultacji Społecznych Miasta i Gminy Czarne, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2015, poz. 2001.

Uchwała nr 67.XVII.2015 Rady Miejskiej w Debrznie z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Konsultacji Społecznych Miasta i Gminy Debrzno, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2015, poz. 2564.

Uchwała nr 100/X/2015 Rady Miejskiej w Nowym Dworze Gdańskim z dnia 22 października 2015 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Konsultacji Społecznych Gminy Nowy Dwór Gdański, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2015, poz. 3488.

Uchwała nr XVI/123/2015 Rady Miejskiej w Miastku z dnia 23 października 2015 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Miastko, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2015, poz. 3383.

Uchwała nr XVI/173/2015 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie: określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Władysławowo, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2015, poz. 4390.

Uchwała nr XXI/238/16 Rady Miejskiej w Słupsku z dnia 27 stycznia 2016 r. Słupski Regulamin Konsultacji Społecznych.

Uchwała nr XV/188/2016 Rady Miejskiej w Łebie z dnia 8 lutego 2016 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Konsultacji Społecznych, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2016, poz. 774.

Uchwała nr XVII/137/2016 Rady Miejskiej w Tczewie z dnia 31 marca 2016 r. w sprawie określenia zasad przeprowadzenia konsultacji społecznych wśród mieszkańców miasta Tczewa oraz konsultacji projektów aktów prawa miejscowego z radami działalności pożytku publicznego, organizacjami pozarządowymi z innymi uprawnionymi podmiotami.

Uchwała nr XXI/197/2016 Rady Miejskiej w Redzie z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Miasto Reda.

Uchwała nr XXIV/237/2016 Rady Miasta Ustka z dnia 29 września 2016 r. w sprawie w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami Gminy Miasto Ustka, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2016, poz. 3856.

Uchwała nr 8 Rady Ministrów z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie przyjęcia Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.), M.P. 2017, poz. 260.

Uchwała nr XXVII/139/2017 Rady Miejskiej w Skórczu z dnia 27 kwietnia 2017 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2017, poz. 2066.

Uchwała nr 285/XXXIX/2017 Rady Miejskiej w Nowym Stawie z dnia 29 czerwca 2017 r. w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Nowy Staw.

Uchwała nr XXI/205/17 Rady Miejskiej w Brusach z dnia 4 sierpnia 2017 r. w sprawie przyjęcia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami gminy Brusy, Dz.Urz. Woj. Pomorskiego 2017, poz. 3133.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz.U. 2019, poz. 506 tekst jedn.

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, Dz.U. 2018, poz. 1457 tekst jedn. ze zm.

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym, Dz.U. 2019, poz. 741 tekst jedn.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, Dz.U. 2018, poz. 799 tekst jedn. ze zm.

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. 2018, poz. 1945 tekst jedn. ze zm.

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Dz.U. 2019, poz. 688 tekst jedn.

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Dz.U. 2018, poz. 2081 tekst jedn. ze zm.

Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, Dz.U. 2018, poz. 1263 tekst jedn. ze zm.

Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, Dz.U. 2018, poz. 1398 tekst jedn. ze zm.

Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, Dz.U. 2018, poz. 130.

Literatura

Arnstein S.R. (1969), A Ladder Of Citizen Participation, „Journal of the American Planning Association”, 4 (35).

Barber B. (2014), Gdyby burmistrzowie rządzili światem: dysfunkcyjne kraje, rozkwitające miasta, tłum. H. Jankowska, K. Makaruk, Muza, Warszawa.

Miessen M. (2013), Koszmar partycypacji, tłum. M. Choptiany, Bęc Zmiana, Warszawa.

Misztal W. (2008), Lokalny dialog obywatelski, Centrum Partnerstwa Społecznego „Dialog”, Warszawa.

Rybicki P. (1972), Społeczeństwo miejskie, PWN, Warszawa.

Schimanek T. (2015), Partycypacja obywatelska w społeczności lokalnej, Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, Warszawa.

Śleszyński P. (2016), Delimitacja miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa.

Śleszyński P., Bański J., Degórski M., Komornicki T. (2017), Delimitacja obszarów strategicznej interwencji państwa: obszarów wzrostu i obszarów problemowych, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa.

Raporty i opracowania statystyczne

Bank danych lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, www.stat.gov.pl [dostęp: 3.12.2018].

Jakość życia w Polsce. Edycja 2017 (2017), Główny Urząd Statystyczny, Warszawa.

Poczucie wpływu na sprawy publiczne (2018), CBOS, Warszawa.

Światła małego miasta. Jak się żyje w najmniejszych polskich miastach (2017), Narodowe Centrum Kultury, www.nck.pl [dostęp: 30 kwietnia 2018 roku]. 

Źródła internetowe

Brusy Miasto i Gmina, www.brusy.pl [dostęp: 3.12.2018].

Czarna Woda – Urząd Miejski – Oficjalny [s]erwis Urzędu Miejskiego, www.czarna-woda.pl [dostęp: 3.12.2018].

Człuchów, www.czluchow.eu [dostęp: 3.12.2018].

Debrzno: Urząd Miejski w Debrznie, www.debrzno.pl [dostęp: 3.12.2018].

Diagnoza społeczna – warunki i jakość życia Polaków (2015), www.diagnoza.com [dostęp: 3.12.2018].

Gdańsk – oficjalny portal miasta, www.gdansk.pl [dostęp: 3.12.2018].

Gdańsk – oficjalny portal miasta. [Panel obywatelski], www.gdansk.pl/panel-obywatelski [dostęp: 3.12.2018].

Gmina Kępice, www.kepice.pl [dostęp: 3.12.2018].

Gmina Miastko, www.miastko.pl [dostęp: 3.12.2018].

Gmina Pelplin, www.pelplin.pl [dostęp: 3.12.2018].

Gmina Żukowo, www.zukowo.pl [dostęp: 3.12.2018].

Hel – Początek Polski, www.gohel.pl [dostęp: 3.12.2018].

Jastarnia, www.jastarnia.pl [dostęp: 3.12.2018].

Kartuzy.pl, www.kartuzy.pl [dostęp: 3.12.2018].

Konsultacje społeczne. Miasto Stołeczne Warszawa, www.konsultacje.um.warszwa.pl [dostęp: 3.12.2018].

Kościerzyna, www.koscierzyna.gda.pl [dostęp: 3.12.2018].

Krynica Morska: noclegi, wczasy, urlop, wakacje, atrakcje, www.krynicamorska.pl [dostęp: 3.12.2018].

Kwidzyn: Miejski [s]erwis [i]nternetowy, www.kwidzyn.pl [dostęp: 3.12.2018].

Laboratorium Innowacji Społecznych, www.lis.gdynia.pl [dostęp: 3.12.2018].

Lębork – miasto z europejską klasą, www.lebork.pl [dostęp: 3.12.2018].

Łeba Miasto Żywiołów – strona miejska Łeby, www.leba.eu [dostęp: 3.12.2018].

Malbork, www.malbork.pl [dostęp: 3.12.2018].

Miasto i Gmina Gniew: Strona główna, www.gniew.pl [dostęp: 3.12.2018].

Miasto i Gmina Prabuty – serwis informacyjny Prabut, www.prabuty.pl [dostęp: 3.12.2018].

Miasto Puck, www.miastopuck.pl [dostęp: 3.12.2018].

Międzynarodowy statut miast „Cittaslow” (2014), Cittaslow Polska, www.cittaslow.pl [dostęp: 3.12.2018].

Nowy Dwór Gdański | Miasto i Gmina, www.miastonowydwor.pl [dostęp: 3.12.2018].

Nowy Staw, www.nowystaw.pl [dostęp: 3.12.2018].

Obszar Metropolitalny Gdańsk Gdynia Sopot, www.metropoliagdansk.pl [dostęp: 3.12.2018].

Państwowa Komisja Wyborcza – Strona główna (2015), www.pkw.gov.pl [dostęp: 3.12.2018].

Poznan.pl: Strona główna, www.poznan.pl [dostęp: 3.12.2018].

Reda – Urząd Miasta Redy – Serwis informacyjny miasta Redy, www.reda.pl [dostęp: 3.12.2018].

Regional Well-Being OECD (2016), https://www.oecdregionalwellbeing.org [dostęp: 3.12.2018].

Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność (RLKS), https://www.gov.pl/web/rolnictwo/rozwoj-lokalny-kierowany-przez-spolecznosc-rlks [dostęp: 27.05.2019].

Rumia – naturalnie pomysłowa, www.rumia.eu [dostęp: 3.12.2018].

„Sąd obywatelski” w sprawie ul. Umultowskiej, www.poznan.pl/mim/main/sad-obywatelski-w-sprawie-ul-umultowskiej,p,15574,21903.html [dostęp: 3.12.2018].

Skórcz, www.skorcz.pl [dostęp: 3.12.2018].

Słupsk, www.slupsk.pl [dostęp: 3.12.2018].

Sopocka Inicjatywa Rozwojowa, http://www.sopockainicjatywa.org [dostęp: 3.12.2018].

Sopot.pl – Witamy na stronie miejskiej…, www.sopot.pl [dostęp: 3.12.2018].

Starogard Gdański – Tu rodzą się gwiazdy – Informacje o Starogardzie Gdańskim, www.starogard.pl [dostęp: 3.12.2018].

Strona główna – Skarszewy – oficjalna strona miasta i gminy, www.skarszewy.pl [dostęp: 3.12.2018].

Sztum – oficjalny portal internetowy Miasta i Gminy Sztum, www.sztum.pl [dostęp: 3.12.2018].

Twoja Dąbrowa! – Dąbrowski Budżet Partycypacyjny 2020, https://www.twojadabrowa.pl [dostęp: 3.12.2018].

Urząd Miasta i Gminy Czarne – województwo pomorskie, www.czarne.pl [dostęp: 3.12.2018].

Urząd Miasta w Pruszczu Gdańskim, www.pruszcz-gdanski.pl [dostęp: 3.12.2018].

Urząd Miejski w Bytowie, www.bytow.com.pl [dostęp: 3.12.2018].

Urząd Miejski w Chojnicach – Oficjalny serwis Urzędu Miejskiego, www.miastochojnice.pl [dostęp: 3.12.2018].

Urząd Miejski w Czersku, www.czersk.pl [dostęp: 3.12.2018].

Urząd Miejski w Dzierzgoniu, www.dzierzgon.pl [dostęp: 3.12.2018].

Ustka – Oficjalna strona miasta, www.ustka.pl [dostęp: 3.12.2018].

Wejherowo.pl, www.wejherowo.pl [dostęp: 3.12.2018].

Władysławowo, www.wladyslawowo.pl [dostęp: 3.12.2018].

Wrota Tczewa – Miejski Serwis Internetowy, www.wrotatczewa.pl [dostęp: 3.12.2018].

Inne dokumenty i opracowania

Kanon lokalnych konsultacji społecznych (2015), Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, Warszawa.

Nowa Agenda Miejska. Habitat III (2016).

Urban Agenda for the EU. Pact of Amsterdam (2016).

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.