Organizacja i zarządzanie funduszami celowymi na kulturę – analiza polskich i holenderskich doświadczeń w zakresie finansowania

Tomasz Pietrucha

Abstrakt

Artykuł stanowi refleksję nad projektem zmian w zakresie celowego finansowania działalności kulturalnej w Polsce. W pierwszej części autor odnosi się do rodzimej tradycji funkcjonowania funduszy celowych i na przykładach Funduszu Rozwoju Kultury, Funduszu Promocji Twórczości oraz Funduszu Promocji Kultury dokonuje krytycznej analizy ich zorganizowania i zarządzania. Finalnie, aby wykrystalizować zestaw dobrych praktyk, polskie rozwiązania zostały skonfrontowane z rozwiniętym na szeroką skalę holenderskim modelem celowego wspierania kultury.

Organization and management of special culture funds – an analysis of Polish and Dutch experiences in financing cultural activities

This article is a reflection on a project related to changes in the special financing of cultural activities in Poland. In the first part, the author refers to the native tradition of the application of special funds and on the examples of The Cultural Development Fund, The Creativity Promotion Fund and The Culture Promotion Fund, makes a critical analysis of their organization and management. Finally, to crystallize the set of good practices, Polish solutions have been confronted with the widely developed Dutch model of special founds dedicated to the culture.

Słowa kluczowe: finansowanie publiczne, kultura, fundusz celowy, Polska, Holandia / public funding, culture, special fund, Poland, the Netherlands
References

Akty prawne

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 września 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków uzyskiwania dofinansowania realizacji zadań z zakresu kultury, trybu składania wniosków oraz przekazywania środków z Funduszu Promocji Kultury, Dz.U. 2017, poz. 1808 ze zm.

Ustawa z dnia 4 maja 1982 r. o Narodowej Radzie Kultury oraz Funduszu Rozwoju Kultury, Dz.U. 1982, nr 14, poz. 111 ze zm.

Ustawa z dnia 14 grudnia 1990 r. o zniesieniu i likwidacji niektórych funduszy, Dz.U. 1990, nr 89, poz. 517.

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Dz.U. 1994, nr 24, poz. 83 ze zm.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz.U. 2009, nr 157, poz. 1240 ze zm.

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, Dz.U. 2009, nr 201, poz. 1540 ze zm.

Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych, Dz.U. 2015, poz. 1639.

Literatura

Barański R. (2015), Finansowanie działalności kulturalnej, C.H. Beck, Warszawa.

Gordon-Nesbitt R. (2009), Gniew to siła, tłum. M. Nowicka [w:] K. Chmielewska, K. Szreder, T. Żukowski (red.), Czytanki dla robotników sztuki. Kultura nie dla zysku, z. 1, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa.

Górna K. i in. (red.) (2015), Czarna księga polskich artystów, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.

Hamersveld I. van, Woersem L. van, Oosterhuis R. (2015), Cultural Policy Profile: The Netherlands, http://www.culturalpolicies.net/web/netherlands.php?aid=812 [dostęp: 1.05.2015]. Ilczuk D. (2012), Ekonomika kultury, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Ilczuk D. (2017), Wsparcie dla twórców i artystów. Perspektywa międzynarodowa, http://www.nck.pl/ badania/rapor ty/rapor t-wsparcie-dla-tworcow-i-ar tystow-perspektywa-miedzynarodowa [dostęp: 15.04.2018].

Ilczuk D., Misiąg W. (2003), Finansowanie i organizowanie kultury w gospodarce rynkowej, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Warszawa.

Ilczuk D., Dudzik T., Gruszka E., Jeran A. (red.) (2015), Artyści na rynku pracy, Attyka, Kraków.

Kietlińska K. (1995), Finansowanie kultury dylematy teorii i praktyki, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Kopeć K.D. (2014), Finansowanie kultury w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu, Libron – Filip Lohner, Kraków.

Kunst B. (2016), Artysta w pracy. O pokrewieństwie sztuki i kapitalizmu, tłum. P. Sobaś-Mi- kołajczyk, D. Gajewska, J. Jopek, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego i in., WarszawaLublin.

Leden J. van der (2018), Cultural Policy Profile: The Netherlands, http://www.culturalpoli- cies.net/down/netherlands_112016.pdf [dostęp: 1.03.2018].

Lewandowska K. (2017), Sfera autonomii, sfera biurokracji. Relacje polskich teatw pub­ licznych i ich organizatorów w perspektywie międzynarodowej, Zarządzanie w Kulturze, 3 (18).

Loteria brytyjska (2018), https://www.national-lottery.co.uk [dostęp: 15.03.2018].

Ministry of Education Culture and Science (2013), The Dutch Cultural System, http://www. government.nl/documents-and-publications/leaflets/2013/06/17/the-dutch-cultural-sys- tem.html [dostęp: 1.03.2018].

Sprawozdanie z wykonania budżetu pstwa w części 24 i dziale 921 Kultura i Ochrona Dziedzictwa Narodowego (2012), Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa, http://www.mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/ministerstwo/budzet-ministerstwa.php [dostęp: 15.03.2018].

Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa w części 24 i dziale 921 Kultura i Ochrona Dziedzictwa Narodowego (2013), Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa http://www.mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/ministerstwo/budzet-ministerstwa.php [dostęp: 15.03.2018].

Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa w części 24 i dziale 921 Kultura i Ochrona Dziedzictwa Narodowego (2014), Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa, http://www.mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/ministerstwo/budzet-ministerstwa.php [dostęp: 15.03.2018].

Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa w części 24 i dziale 921 Kultura i Ochrona Dziedzictwa Narodowego (2015), Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa, Warszawa. Narodowego, http://www.mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/ministerstwo/budzet-ministerstwa.php [dostęp: 15.03.2018].

Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa w części 24 i dziale 921 Kultura i Ochrona Dziedzictwa Narodowego (2016), Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa, http://www.mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/ministerstwo/budzet-ministerstwa.php [dostęp: 15.03.2018].

Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa w części 24 i dziale 921 Kultura i Ochrona Dziedzictwa Narodowego (2017), Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa,  http://www.mkidn.gov.pl/media/docs/budzet/20180711Sprawozdanie_z_wykona- nia_budzetu_cz_24_i_dzialu_921_-_KiODN_za_2017r.pdf [dostęp: 20.02.2019].

Szołno-Koguc J. (2007), Funkcjonowanie funduszy celowych w Polsce w świetle zasad racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Szreder K. (2016), ABC projektariatu. O nędzy projektowego życia, Fundacja Bęc Zmiana Warszawa.

Szulborska-Łukaszewicz J. (2009), Polityka kulturalna w Krakowie, Attyka, Kraków. Szulborska-Łukaszewicz J. (2012), Instytucje kultury w Polsce specyfika ich organizacji i finansowania, Zarządzanie w Kulturze, 4 (13).

Szulborska-Łukaszewicz J. (2015), Artysto scen polskich, powiedz nam, z czego  żyjesz, ZASP – Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru, Filmu, Radia i Telewizji, Kraków.

Tezy  Funduszu  Promocji  Twórczości  poszukiwanie  alternatywnych  źródeł  finansowania (2013), Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa, http://www.prawo- autorskie.gov.pl/media/drugie_forum_/Tezy _Fundusz_Promocji_Tworczosci.pdf  (2018) [dostęp: 15.03.2018].

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.