Przyszłość przeszłości w cyfrowej rzeczywistości – refleksje o cyfrowym dziedzictwie

Michał Murzyn,

Weronika Pokojska

Abstrakt

The future of the past in digital reality – reflections on the digital heritage

The paper discusses the concept of digital heritage, which is becoming increasingly popular in the scientific discourse, but still leaves many questions unanswered and problems unsolved. The first part of the article constitutes an introduction based on the authors’ own deliberations and the definition proposed in the UNESCO documents. On this basis, the paper outlines the risks associated with the lack of appropriate security tools and methods. The second part of the article describes the duality of digital heritage based on specific examples. The final part – the research – shows the results of the questionnaire conducted in Polish museums.

Słowa kluczowe: dziedzictwo cyfrowe, digitalizacja, dziedzictwo, muzeum, born digital , digital heritage, digitalization, heritage, museum
References

Archiwizacja internetu to realny problem, [dok. elektr.], dostęp online: http://wgospodarce.pl/informacje/44931-archiwizacja-internetu-to-realny-problem [odczyt: 12 lipca 2018].

Archiwum Internetu, strona internetowa, dostęp online: www.archiwuminternetu.nac.gov.pl [odczyt: 12 lipca 2018].

Arszyński M. (2007), Idea – pamięć – troska. Rola zabytków w przestrzeni społecznej i formy działań na rzecz ich zachowania od starożytności do połowy XX wieku, Malbork: Muzeum Zamkowe w Malborku.

Ashworth G. (2015), Planowanie dziedzictwa, tłum. M. Duda-Gryc et al., Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.

Benjamin W. (1975[1936]), Dzieło sztuki w dobie reprodukcji technicznej, tłum. J. Sikorski, [w:] H. Orłowski (red.), Twórca jako wytwórca, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 65–105; tekst oryginalny: Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit (1936).

Benjamin W. (2004 [1935]), The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction, [w:] J. Rivkin, M. Ryan (ed.), Literary Theory: An Anthology, Maiden–Oxford–Carlton: Blackwell Publishing, 1235–1241.

Bielińska-Kuniszewska K. (2009), Zachować cyfrowe dziedzictwo, „IT w administracji”, [dok. elektr.], dostęp online: www.itwadministracji.pl/numery/czerwiec-2009/zachowac-cyfrowe--dziedzictwo.html [odczyt: 12 lipca 2018].

Böhm A. (1994), Architektura krajobrazu, jej początki i rozwój, Kraków: Politechnika Krakowska.

Cyfrowe dziedzictwo kulturowe Jeleniej Góry, strona internetowa, dostęp online: http://biblioteka.jelenia-gora.pl/promowane/cyfrowe-dziedzictwo-kulturowe-jeleniej-gory [odczyt: 10 lipca 2018].

Dąbrowska E. (2017), Problem archiwizacji internetu w kontekście egzemplarza obowiązkowego: sytuacja w Polsce i wybranych krajach europejskich, „Biuletyn EBIB”, nr 2 , 1–11.

De Lusenet Y. (2002), Digital Heritage for the Future, „Cadernos Bad. Preservação digital: experiências e estratégias”, n. 2, 15–27.

Dziedzictwo Powiatu Limanowskiego i Dolnego Kubina, strona internetowa, dostęp online: www.pwt.euroregion-tatry.eu/cyfrowe-dziedzictwo-powiatu-limanowskiego-i-dolnego--kubina [odczyt: 10 lipca 2018].

Gmerek K. (2012), Archiwa internetowe po obu stronach Atlantyku – Internet Archive, Wayback Machine oraz UK Web Archive, „Biuletyn EBIB”, nr 1, 1–12.

Gutowska K. (2014), Wartości niematerialnego dziedzictwa kulturowego, [w:] J. Zubelewicz (red.), O niektórych wartościach podstawowych (w kręgu filozofii współczesnej), Warszawa:Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, 127–159.

Harrison R. (2013), Heritage. Critical Approaches, New York: Routledge.

Harvey D. (2008), The History of Heritage, [w:] B. Graham, P. Howard (ed.), The Ashgate Research Companion to Heritage and Identity, Aldershot: Ashgate, 19–36.

Howard P. (2003), Heritage. Management, Interpretation, Identity, London: Continuum. International Internet Preservation Consortium, strona internetowa, dostęp online: http://netpreserve.org/about-us/ [odczyt: 12 lipca 2018].

Jankiewicz P. (2007), Sztuka w cyfrowej przestrzeni publicznej, [dok. elektr.], dostęp online: www.racjonalista.pl/kk.php/s,5485 [odczyt: 12 lipca 2018].

Jędralska M. (2012), Serwis „Archiwum Internetu” na tle ogólnych problemów archiwizacji zasobów sieciowych, „Biuletyn EBIB”, nr 1, 1–9.

Karolak K. (2017), Łotr 1 – „cyfrowe dziedzictwo” stanie się powszechniejsze?, [dok. elektr.], dostęp online: https://moviesroom.pl/z-ostatniej-chwili/filmy/13387-lotr-1-cyfrowe-dziedzictwo-stanie-sie-powszechniejsze [odczyt: 12 lipca 2018].

Karta Ateńska 1931, [dok. elektr.], dostęp online: www.zabytki-tonz.pl/pliki/karta%20atenska.pdf [odczyt: 17 października 2016].

Karta w sprawie zachowania dziedzictwa cyfrowego, [dok. elektr.], dostęp online: https://www.archiwa.gov.pl/images/docs/Karta_UNESCO.pdf [odczyt: 15 marca 2018].

Karta Wenecka. Postanowienia i Uchwały Międzynarodowego Kongresu Architektów i Techników Zabytków w Wenecji w 1964 r., [dok. elektr.], dostęp online: www.nid.pl/upload/iblock/15f/15f3d8201c79013f37d81be7c64697f5.pdf [odczyt: 12 stycznia 2015].

Kębłowski J. (1999), Oryginał, replika, kopia, falsyfikat… Refleksje na temat kilku pojęć historii sztuki [w:] J. Miziołek, M. Morka (red.), Materiały międzynarodowej konferencji naukowej zorganizowanej 21–22 maja 1999 roku przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, Oddział Warszawski Stowarzyszenia Historyków Sztuki i Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa: Agencja Poligraficzno-Wydawnicza ARGRAF Sp. z o.o., 290–300.

Konkurs Digital Heritage, strona internetowa, dostęp online: www.mkidn.gov.pl/pages/posts/konkurs-digital-heritage-7331.php [odczyt: 12 lipca 2018].

Kulturarw3 – The Web Archive of the National Library of Sweden, strona internetowa, dostęp online: http://dig-hum-nord.eu/projects/kulturarw3-the-web-archive-of-the-national-library-of-sweden/ [odczyt: 10 lipca 2018].

Lipczak A. (2017), Prawda w ruinie, „Polityka”, [dok. elektr.], dostęp online: www.polityka.pl/tygodnikpolityka/swiat/1707426,1,w-jaki-sposob-architekci-tropia-zbrodnie-wojenne.read [odczyt: 4 marca 2018].

Majchrzyk Ł., Co się dzieje w ciągu minuty w internecie w 2017 roku? [dok. elektr.], dostęp online: https://mobirank.pl/2017/08/04/jedna-minuta-w-internecie-w-2017-roku/ [odczyt: 10 lipca 2018].

Murzyn M. (2016), Od pojęcia zabytku do koncepcji dziedzictwa kulturowego, [w:] Ł. Gaweł, W. Pokojska, A. Pudełko (red.), Ochrona i zarządzanie dziedzictwem kulturowym, Kraków: Attyka, 11–43.

Na progu cyfrowego średniowiecza USA (2018), „Angora”, nr 2, 14 stycznia, 70.

Nalewajska L. (2012), Archiwizowanie stron internetowych w krajach nordyckich, „Biuletyn EBIB”, nr 1, 1–12.

Netarchive, strona internetowa, dostęp online: netarchive.dk [odczyt: 12 lipca 2018].

„Niewidzialne dziedzictwo”. 6. Konferencja z cyklu „Cyfrowe spotkania z zabytkami” Łódź, 26–27 września 2014, strona internetowa, dostęp online: http://wnhip.uni.wroc.pl/Instytut-Historii-Sztuki/Badania-menu-dolne/Konferencje/Niewidzialne-dziedzictwo-6.-konferencja-z-cyklu-Cyfrowe-spotkania-z-zabytkami-Lodz-26–27-wrzesnia-2014 [odczyt: 12 lipca 2018].

Nishimura Y. (2007), Autentyczność architektury drewnianej a troska o przetrwanie sztuki jej tworzenia, [w:] M. Murzyn, J. Purchla (red.), Dziedzictwo kulturowe w XXI wieku. Szanse i wyzwania, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, 191–203.

Ostpreußens vergessene Schlösser, strona internetowa, dostęp online: www.br.de/mediathek/video/ostpreussens-vergessene-schloesser-unsere-geschichte-av:584f73293b4679001190f277 [odczyt: 20 lipca 2018].

Pandora, strona internetowa, dostęp online: http://pandora.nla.gov.au/about.html [odczyt: 10 lipca 2018].

Pokojska W. (2013), Albert, [dok. elektr.], dostęp online: www.mojedziedzictwo.kultura.uj.edu.pl/ludzie/-/journal_content/56_INSTANCE_9M9HBJrkOXqn/
36523360/37581053 [odczyt: 04 marca 2018].

Program Pamięć Świata, strona internetowa, dostęp online: www.unesco.pl/komunikacja-i- -informacja/pamiec-swiata/ [odczyt: 11 listopada 2018].

Pruszyński J. (1989), Ochrona zabytków w Polsce. Geneza, organizacja prawo, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Purchla J. (2013), Dziedzictwo kulturowe, [w:] J. Hausner, A. Karwińska, J. Purchla (red.), Kultura a rozwój, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 39–56.

Purchla J. (2018), Przyszłość przeszłości – wykład prof. J. Purchli, seminarium „Potencjał dziedzictwa” w Gdańsku, [dok. elektr.], dostęp online: www.youtube.com/watch?v=Nc91rs8–99E [odczyt: 11 listopada 2018].

Schreiber H. (2014), Niematerialne dziedzictwo kulturowe – brakujące ogniwo w systemie ochrony dziedzictwa kulturowego w Polsce. Między terra incognita a terra nullius, [w:] A. Rottermund (red.), Dlaczego i jak w nowoczesny sposób chronić dziedzictwo kulturowe. Materiały pokonferencyjne, Konferencja zorganizowana przez Polski Komitet do spraw UNESCO w Warszawie 25 lutego 2013 roku, Warszawa: Polski Komitet ds. UNESCO, 157–174.

Szmygin B. (2000), Kształtowanie koncepcji zabytku i doktryny konserwatorskiej w Polsce w XX wieku, Lublin: Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej.

Towards Knowledge Societies. UNESCO World Report (2005), Condé-sur-Noireau: UNESCO Publishing, [dok. elektr.], dostęp online: http://unesdoc.unesco.org/images/ 0014/001418/141843e.pdf [odczyt: 11 listopada 2018].

Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, [dok. elektr.], dostęp online: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970050024/U/D19970024Lj.pdf [odczyt: 10 lipca 2018].

Weizman E. (2012), Forensic Architecture: Notes from Fields and Forums, [dok. elektr.], dostęp online: http://archive.forensic-architecture.org/publications/784–2/ [odczyt: 17 lipca 2017].

Wijers G., Bosma H., Born Digital Cultural Heritage is Endangered Heritage, [dok. elektr.], dostęp online: www.den.nl/art/uploads/files/Born_Digital_Heritage_summary_ENG_web.pdf [odczyt: 20 lipca 2018].

Wilkowski M. (2017), Znikające strony, „Polityka”, nr 12, 22–28 marca, 72–73.

Zachowanie cyfrowego dziedzictwa archiwalnego, strona internetowa, dostęp online: www.nac.gov.pl/zachowanie-cyfrowego-dziedzictwa-archiwalnego-2/ [odczyt: 10 lipca 2018].

Zalecenie UNESCO w sprawie zachowania i dostępu do dziedzictwa dokumentacyjnego, w tym dziedzictwa cyfrowego (2015), [dok. elektr.], dostęp online: https://www.archiwa.gov.pl/files/broszura_B5_SRO_ZALECENIA7K_int.pdf [odczyt: 14 listopada 2018].

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.