Kultura partycypacji a nowe media: między dobrostanem a stanem złobycia

Mariusz Baranowski

Abstrakt

Participatory Culture and New Media: Between Well-being and Ill-being

This paper addresses the issue of participatory culture from the perspective of new media, which are typically associated with the advancement of information and communications technologies (ICTs) and information technology (IT). These technologies (co-)create the foundation of the network society, also referred to as the information society, and influence the economy and, naturally, the realm of culture. The fundamental research question raised in this paper concerns the reflection upon the participation patterns mediated by new media in the context of mental well-being and its opposite – the state of ill-being. This task requires a redefinition of the concepts of participatory culture and new media, and also the adoption of certain determinants of well-being and ill- -being, which – unlike the psychology of happiness – will be specified through the category of redistribution and recognition.

Słowa kluczowe: kultura uczestnictwa, nowe media, dobrostan psychiczny, stan złobycia, redystrybucja, uznanie , participatory culture, new media, mental well-being, state of ill-being, redistribution, recognition
References

Andò S. (2015), Nowa ekonomia cyfrowa? Aby wszystko pozostało tak jak jest, należy wszystko zmienić, „Media – Kultura – Komunikacja Społeczna”, nr 11/3, s. 23–36.

Archer M.S. (2001), Being Human: The Problem of Agency, Cambridge: Cambridge University Press.

Baranowski M. (2009), Apropriacja szans życiowych w kapitalizmie informacyjnym, [w:] K. Podemski (red.), Spór o społeczne znaczenie społecznych nierówności, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, s.  135–148.

Baranowski M. (2012), Przyczynek do krytyki społeczeństwa sieciowego: od sieci społecznych do sieci wszystkich sieci, [w:] M. Baranowski, B. Mika (red.), Społeczeństwo sieciowe – między wolnością a zniewoleniem, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Nauk Humanistycznej i  Dziennikarstwa, s. 15–31.

Baranowski M. (2017), Welfare Sociology in our Times. How Social, Political, and Economic Uncertainties Shape Contemporary Societies, „Przegląd Socjologiczny”, nr 66(4), s. 9–26.

Baranowski M. (2019), Dobrobyt społeczny w usieciowionej technologicznie gospodarce: przykład sharing economy, „Miscellanea Anthropologica et Sociologica”, w druku. 

Baranowski M., Luczys P. (2015), Nadzorować i kształtować. Wymiary społeczeństwa sieciowego, „Człowiek i Społeczeństwo”, nr XL, s. 13–27.

Bendyk E. (2009), Fałszywa alternatywa, [w:] M. Castells, P. Himanen, Społeczeństwo informacyjne  i państwo dobrobytu, przeł. M. Penkala, M. Sutowski, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s.  5–15.

Benkler Y. (2008), Bogactwo sieci. Jak produkcja społeczna zmieni rynki i wolność, przeł. R. Próchniak, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne.

Błachnio A. (2007), Przegląd wybranych badań nad wpływem Internetu na dobrostan psychiczny i kontakty społeczne użytkowników, „Psychologia Społeczna”, t. 2, 3–4(5), s. 225–233.

Boellstorff T. (2012), Dojrzewanie w Second Life. Antropologia człowieka wirtualnego, przeł. A. Sadza, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Brynjolfsson E., McAfee A. (2015), Drugi wiek maszyny. Praca, postęp i dobrobyt w czasach genialnych technologii, przeł. B. Sałbut, Warszawa: MT Biznes.

Castells M. (2006), Nowe indywidualne mass-media, „Le Monde diplomatique. Edycja polska”, nr 7, https://monde-diplomatique.pl/LMD7/index.php?id=3 [odczyt: 10.06.2018].

Castells M. (2007), Społeczeństwo sieci, przeł. M. Marody et al., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Castells M., Himanen P. (2009), Społeczeństwo informacyjne i państwo dobrobytu, przeł. M. Penkala, M. Sutowski, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Chang H.-J. (2016), 23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie, przeł. B. Szelewa, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Chollet M. (2013), Tyrania rzeczywistości, przeł. A. Dwulit, Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.

Crary J. (2015), Późny kapitalizm i koniec snu, „Le Monde diplomatique.  Edycja polska”, nr 8(114), s. 38–40.

Crosbie V. (1998), What is New Media?, http://www.sociology.org.uk/as4mm3a.pdf [odczyt: 5.06.2003].

Diener E., Ryan K. (2009), Subjective Well-Being: A General Overview, „South African Journal of Psychology”, vol. 39, issue 4, s. 391–406.

Dziadzia B. (2012), Dylematy tzw. kultury uczestnictwa, „Media i Społeczeństwo”, nr 2, s. 101–113.

Eagleton T. (2012), Po co nam kultura?, przeł. A. Górny, Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA.

Fraser N. (2005), Sprawiedliwość społeczna w epoce polityki tożsamości: redystrybucja, uzna nie, uczestnictwo, [w:] N. Fraser, A. Honneth (red.), Redystrybucja czy uznanie? Debata polityczno-filozoficzna, przeł. M. Bobako, T. Dominiak, Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP we Wrocławiu, s. 27–110.

Fraser N., Honneth A. (2005), Redystrybucja czy uznanie? Debata polityczno-filozoficzna, przeł. M. Bobako, T. Dominiak, Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP we Wrocławiu.

Frenken K., Schor J. (2017), Putting the Sharing Economy into Perspective, „Environmental Innovation and Societal Transitions”, vol. 23, s. 3–10.

Ghareeb E. (2000), New Media and the Information Revolution in the Arab World: An Assessment, „Middle East Journal”, vol. 54, no. 3, s. 395–418.

Gilmore E. (2012), Democratisation and New Media, „Irish Studies in International Affairs”, vol. 23, s. 5–12.

GUS (2010), Społeczeństwo informacyjne w Polsce. Wyniki badań statystycznych z lat 2006–2010, Warszawa: Informacje i Opracowania Statystyczne, https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/nts_spolecz_inform_w_polsce_2006–2010.pdf [odczyt: 5.06.2003].

Hardt M., Negri A. (2005), Imperium, przeł. S. Ślusarski, A. Kołbaniuk, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.

Hardt M., Negri A. (2012), Rzeczpospolita. Poza własność prywatną i dobro publiczne, przeł. „Praktyka Teoretyczna” [P. Juskowiak et al.], Kraków: Korporacja Ha!art.

Horkheimer M., Adorno T.W. (2010), Dialektyka oświecenia. Fragmenty filozoficzne, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Illouz E. (2010), Uczucia w dobie kapitalizmu, przeł. Z. Simbierowicz, Warszawa: Oficyna Naukowa. 

Jaskowska B. (2008), O kulturze konwergencji słów kilka, „Biuletyn EBIB”, nr 1(92), http://www.ebib.pl/2008/92/a.php?jaskowska [odczyt: 5.06.2018].

Jenkins H. (2007), Kultura konwergencji. Zderzenie starych i nowych mediów, przeł. M. Bernatowicz, M. Filiciak, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne. 

Juza M. (2006), Elitarne i masowe formy komunikacyjnego wykorzystania internetu, [w:] Ł. Jonak, P. Mazurek, M. Olcoń, A. Przybylska, A. Tarkowski, J.M. Zając (red.), Re: internet – społeczne aspekty medium. Polskie konteksty i interpretacje, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, s. 43–76.

Juza M. (2011), Perspektywy rozwoju kultury popularnej w obliczu nowych mediów, [w:] A. Ogonowska (red.), Oblicza nowych mediów, Kraków: Oficyna Wydawnicza, s. 11–30.

Kanasz T. (2015), Uwarunkowania szczęścia. Socjologiczna analiza wyobrażeń młodzieży akademickiej o szczęściu i udanym życiu, Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Kazimierczuk A., Kowalczyk M. (2018), „The Guardian”: Duda wygrał dzięki narzędziom Facebooka?, „Rzeczpospolita”, 20.03.2018, https://www.rp.pl/Polityka/180329992-The-Guardian-Duda-wygral-dzieki-narzedziom-Facebooka.html [odczyt: 10.07.2018].

Krajewski M. (2013), W kierunku relacyjnej koncepcji uczestnictwa w kulturze, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 57, nr 1, s. 29–67.

Krzysztofek K. (2006), Społeczeństwo w dobie internetu: refleksyjne czy algorytmiczne?, [w:] Ł. Jonak, P. Mazurek, M. Olcoń, A. Przybylska, A. Tarkowski, J.M. Zając (red.), Re: internet – społeczne aspekty medium. Polskie konteksty i interpretacje, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, s. 19–41.

Lapham L.H. (2004), Wieczna teraźniejszość, [w:] M. McLuhan, Zrozumieć media. Przedłużenie człowieka, przeł. N. Szczucka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, s. 13–27.

Manovich L. (2003), New Media from Borges to HTML, [w:] N. Wardrip-Fruin, N. Montfort (eds.), The New Media Reader, Cambridge, Massachusetts, London, England: The MIT Press, s. 13–25.

Mierzejewska B., Aluchna M. (2007), Attention economy – koncepcja zarządzania uwagą, cz. I, „E-mentor”, nr 2(19), http://www.e-mentor.edu.pl/artykul/index/numer/19/id/404 [odczyt: 10 lipca 2018].

Mulgan G. (1991), Communication and Control: Networks and the New Economies of Communication, New York: Guilford Press.

Nichols B. (2003), The Work of Culture in the Age of Cybernetic Systems, [w:] N. Wardrip-Fruin, N.  Montfort (eds.), The New Media Reader, Cambridge, Massachusetts – London, England: The MIT Press,  s. 625–641.

Putnam R.D. (2008), Samotna gra w kręgle. Upadek i odrodzenie wspólnot lokalnych w Stanach Zjednoczonych, przeł. P. Sadura, S. Szymański, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Rist G. (2015), Urojenia ekonomii, przeł. Ś.F. Nowicki, Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.

Stunża G.D. (2017), Edukacja wersja beta. Pokolenie Z i pokolenie Alfa a kompetencje uczestnictwa w kulturze, „Kultura Popularna”, nr 1(50), s. 86–94.

Światowy G., Kuźniak K. (2017), Miejsce kultury w budowaniu społeczeństwa dobrobytu, „Handel Wewnętrzny”, nr 4(369), s. 425–434.

The Economist (2017), Are Digital Distractions Harming Labour Productivity?, Dec 7th, dostęp  online: https://www.economist.com/finance-and-economics/2017/12/07/are-digital-distractions-harming-labour-productivity [odczyt: 10.07.2018].

Tittenbrun J. (2014), Kolonizacja nauki i świata przez kapitał. Teoria światów równoległych w wydaniu socjologii wiedzy, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.

Tocqueville A. de (1996), O demokracji w Ameryce, t. 1–2, przeł. B. Janicka, Kraków–Warszawa:  Wydawnictwo Znak.

Urry J. (2009), Socjologia mobilności, przeł. J. Stawiński, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Zadarko-Domaradzka M., Zadarko E. (2017), Nowe media jako narzędzie edukacji zdrowotnej i modelowania zachowań współczesnego społeczeństwa, „Edukacja – Technika – Informatyka”, nr 1(19), s. 266–272.

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.