Poszerzone metody. Siedem kwestii dla badań kultury zwiększających zakres naszej wolności

Waldemar Rapior

Abstrakt

Extended Methods: Seven Issues for Culture Studies That Increase Our Freedom

The author presents a model of the research approach that increases our freedom. What issues should a researcher consider if he/she wants to study culture in the 21st Century technological, social and economic circumstances? The author distinguishes seven issues that a researcher guided by the broader concept of culture, one that defines culture according to Raymond Williams as a “specific way of life” should consider. These issues are: (1) research is an interaction between scientists and study participants; (2) research can democratize the culture field; (3) research can be a cultural animation; (4) cooperation with artists, activists, educators, etc. is important; (5) there are many regulators of human behavior; (6) researcher has to answer a question what important social goals the study supports; (7) ethical aspects of social phenomena have to be taken into consideration. The article is a voice in a discussion of whether research methods only describe social reality or help to create it.

* Tekst powstał w ramach grantu Narodowego Centrum Nauki nr 2015/19/N/ HS6/01682.

Słowa kluczowe: poszerzona koncepcja kultury, uczestnictwo w kulturze, zwrot edukacyjny w kulturze, metodologia badań kultury, demokratyzacja pola kultury / culture, participation in culture, educational turn in culture, mix-methods, democratization, qualitative and quantitative research, freedom
References

Abend G. (2013), What the Science of Morality Doesn’t Say about Morality, „Philosophy of the Social Sciences”, Vol. 2, No. 43, s. 157–200.

Allard A. (2018), Non-replicable: The Methodological Crisis in Experimental Science, „Books & Ideas”, 28.05.2018, https://booksandideas.net/Non-replicable.html [odczyt: 1.06.2019].

Atkinson P., Sliverman D. (1997), Kundera’s Immortality: The Interview Society and the Invention of the Self, „Qualitative Inquiry”, Vol. 3, No. 3, s. 304–325.

Bachórz A., Ciechorska-Kulesza K., Czarnecki S., Grabowska M., Knera J., Michałowski L., Stachura K., Szultka S., Obracht-Prondzyński C., Zbieranek P. (2014), Punkty styczne. Między kulturą a praktyką (nie)uczestnictwa, Gdańsk: Instytut Kultury Miejskiej.

Baert P., Silva F.C. da (2013), Teorie społeczne w XX wieku i dzisiaj, tłum. S. Burdziej, Kraków: Nomos.

Bennett T. (2005), Culture, [w:] T. Bennett, L. Grossberg, M. Morris (red.), New Keywords: A Revised Vocabulary of Culture and Society, Hoboken, NJ– Oxford–Chichester: Wiley-Blackwell.

Blumer H. (2006), Implikacje socjologiczne myśli George’a Herberta Meada, tłum. D. Nikls, [w:] A. Jasińska-Kania, L.M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziółkowski (red.), Współczesne teorie socjologiczne, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 262–271.

Brinkmann S. (2016), Methodological Breaching Experiments: Steps Toward Theorizing the Qualitative Interview, „Culture & Psychology”, Vol. 22, No. 4, s. 520–533.

Brockman J. (2013), Thinking: The New Science of Decision Making, Problem-Solving, and Prediction, New York–London–Toronto et al.: Harper Perennia.

Chajbos K., Rapior W., Szymańska-Palaczyk A. (2014), Widz obrażony? O reakcjach na wybrane spektakle Malta Festival Poznań 2014, Poznań: Fundacja Malta.

Chambers Ch. (2017), The Seven Deadly Sins of Psychology: A Manifesto for Reforming the Culture of Scientific Practice, Princeton: Princeton University Press.

Collins H. (2018), Czy wszyscy jesteśmy ekspertami?, tłum. E. Bińczyk, J. Grygieńć, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Czapliński P. (2017), Dystynkcje i wiązania. Historia konfliktu dwóch kultur prawomocnych, [w:] C. Obracht-Prondzyński, P. Zbieranek (red.), Pomorskie poszerzenie pola kultury.

Dylematy, konteksty, działania, Gdańsk: Nadbałtyckie Centrum Kultury, s. 77–92.

Ćwikła M. (2016), Projekt to jest projekt. Specyfika zarządzania projektami kulturalnymi na przykładzie tworzenia koprodukcji teatralnych, Kraków: Attyka.

Descola P. (2013), In Praise of Social Sciences, „Books & Ideas”, 21.10.2013, https://booksandideas.net/In-Praise-of-Social-Sciences.html [odczyt: 1.06.2019].

Doliński D., Grzyb T. (2017), Posłuszni do bólu, Sopot: Smak Słowa.

Drozdowski R. et al. (2014), Praktyki kulturalne Polaków, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Goffman E. (2006), Rytuał interakcyjny, tłum. A. Szulżycka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Goffman E. (2008), Zachowanie w miejscach publicznych. O społecznej organizacji zgromadzeń, tłum. O. Siara, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Greene J., Haidt J. (2002), How (and Where) Does Moral Judgment Work?, „Trends in Cognitive Sciences”, Vol. 6, s. 517–523.

Haidt J. (2014), Prawy umysł. Dlaczego dobrych ludzi dzieli religia i polityka?, tłum. A. Nowak-Młynikowska, Sopot: Smak Słowa.

Haslam A.S., Reicher S.D. (2012), Contesting the „Nature” of Conformity: What Milgram and Zimbardo’s Studies Really Show, „PLOS Biology”, Vol. 10, No. 11, https://journals.plos.org/plosbiology/article?id=10.1371/journal.pbio.1001426 [odczyt: 1.06.2019].

Kaufmann J.-C. (2010), Wywiad rozumiejący, tłum. A. Kapciak, Warszawa: Oficyna Naukowa.

Keil M. (2017), Do kogo należy teatr? O tym, do czego może nam się dzisiaj przydać krytyka instytucjonalna, „Dialog”, nr 11, http://www.dialog-pismo.pl/w-numerach/do-kogo-nalezy-teatr-o-tym-do-czego-moze-nam-sie-dzisiaj-przydac-krytyka-instytucjonalna [odczyt: 1.06.2019].

Kołakowski L. (2006), Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Kraków: Znak.

Kosiński D., Rapior W. (2018), Wiedza z działania, wiedza w działaniu. O relacjach sztuki i nauki, „Czas Kultury” http://czaskultury.pl/artykuly/wiedza-z-dzialania-wiedza-w-dzialaniuo-relacjach-sztuki-i-nauki/ [odczyt: 1.06.2019].

Krajewski M. (2013), W kierunku relacyjnej koncepcji uczestnictwa w kulturze, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 1, s. 29–67.

Krajewski M. (2017), „Ja poszerzam”, „Ty poszerzasz”… Poszerzona koncepcja kultury i wynikające stąd nieporozumienia, [w:] C. Obracht-Prondzyński, P. Zbieranek (red.), Pomorskie poszerzenie pola kultury. Dylematy, konteksty, działania, Gdańsk: Nadbałtyckie Centrum Kultury, s. 29–42.

Kwaśniewska M. (2019), Między wolnością a manipulacją. Sytuacja aktorek i aktorów w „Factory 2”, „Didaskalia. Gazeta Teatralna”, nr 150, s. 2–9.

Law J. (2004), After Method: Mess in Social Science Research, New York: Routledge.

Lury C., Wakeford N. (2012), Inventive Methods: The Happening of the Social, New York: Routledge.

Mateja-Jaworska B. et al. (2013), Młodzi i teatr. Szanse i bariery na przykładzie Wielkopolski. Raport oraz opracowania powstałe na bazie projektu zrealizowanego w 2013 roku ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w programie „Obserwatorium kultury”, Poznań: Fundacja Malta.

Markovsky B., Dilks L.M. (2013), Nauka, pseudonauka i zdrowy rozsądek, tłum. K. Tomanek, K. Wysieńska, [w:] J. Heidtman, K. Wysieńska (red.), Procesy grupowe. Perspektywa socjologiczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 19–62.

O czym mówi Sean? (2019), Zapis panelu dyskusyjnego o sztuce, nauce i etyce, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 15, nr 2, s. 246–263, www.przegladsocjologiijakosciowej.org [odczyt: 1.06.2019].

Obracht-Prondzyński C., Zbieranek P. red. (2017), Pomorskie poszerzenie pola kultury. Dylematy, konteksty, działania, Gdańsk: Nadbałtyckie Centrum Kultury.

Perry G. (2013), Behind the Shock Machine: The Untold Story of the Notorious Milgram Psychology Experiments, New York: The New Press.

Pustoła W. et al. (2019), Kiedy teatr nie tylko gra i/ale bada, [w:] W. Rapior (red.), Bezkarnie. Etyka w teatrze, Poznań: Stowarzyszenie Scena Robocza, Stowarzyszenie Czasu Kultury, s. 169–182.

Rakowski T. red. (2015), Etnografia / Animacja / Sztuka. Nierozpoznane wymiary rozwoju kulturalnego, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Rapior W. (2016), Jak budowana jest przestrzeń prywatna we współczesnym mieście. Analiza dzienników wizualnych, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 2, s. 145–160.

Rapior W. red. (2019), Bezkarnie. Etyka w teatrze, Poznań: Stowarzyszenie Scena Robocza, Stowarzyszenie Czasu Kultury.

Rapior W., Skorupska P. (2015), „…żeby spektakl dawał do myślenia”? Podsumowanie spotkań z widzami w wieku 16–19 lat podczas Malta Festival Poznań 2015, Poznań: Fundacja Malta.

Sikora S. red. (2015), Oddolne tworzenie kultury. Perspektywa antropologiczna, Warszawa: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego.

Skórzyńska A. (2017), Miasto i praxis. Ćwiczenia z kulturowych badań angażujących, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.

Sormani P., Carbone G., Gisler P. red. (2018), Practicing Art / Science: Experiments in an Emerging Field, London–New York: Routledge.

Szlendak T., Olechnicki K. (2017), Nowe praktyki kulturowe Polaków. Megaceremoniały i subświaty, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Weber M. (2011), Racjonalność, władza, odczarowywanie, tłum. M. Holona, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Williams R. (1985), Keywords: A Vocabulary of Culture and Society, Revised edition, New York: Oxford University Press.

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.