Archiwum miejscem pamięci o ludziach nauki i kultury

Bernadetta Wilk

Abstrakt

Based on the case study of the Archive of Science of the Polish Academy of Sciences (PAN) and the Polish Academy of Arts and Sciences (PAU) in Cracow, hereinafter referred to as the PAN and PAU Archive of Science, the paper deals with an archive as a place of remembrance about scholars and remembrance management. The article discusses the concept of remembrance in culture and the humanities as well as the concept of a remembrance site in the context of archival studies. The PAN and PAU Archive of Science is presented as a place of remembrance about the people of science and culture on the Cracow’s archival and cultural map. In addition, the paper touches upon the subject of scholar’s legacy as a means of cherishing their memory based on selected examples from the Archive of Science. The final section presents various forms of activities performed by archivists who manage the memory of the people of science and culture, using the employees of the Archive of Science as an example.

Słowa kluczowe: pamięć, miejsca pamięci, nośniki pamięci, archiwistyka, archiwum, archiwalia, archiwista, zarządzanie pamięcią
References

Opracowania:

Didier J., Słownik filozofii, Kraków 1992.

Goff J. Le, Historia pamięć, tłum. A. Gronowska, J. Stryjczyk, Warszawa 2007.

Halbwachs M., Społeczne ramy pamięci, tłum. M. Król, Warszawa 1969.

Hübner P., Od Towarzystwa Naukowego Krakowskiego do Polskiej Akademii Umiejętności. Refleksje jubileuszowe Mieczysława Offmańskiego, Tadeusza Sinki, Stanisława Wróblewskiego, 
Stanisława Kutrzeby
, Kraków 2002.

Kostro R., Wprowadzenie [w:] Węzły pamięci niepodległej Polski, red. Z. Najder, A. Machcewicz, M. Kopczyński in., Kraków–Warszawa 2014.

Majkowska R., Archiwum Nauki – idea rzeczywistość [w:] Archiwa polskie wobec wyzwań XXI wieku. Pamiętnik III Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, Toruń 2–4 września 1997, Warszawa 1998, t. II, s. 177–185.

Majkowska R., Archiwum osobiste, czy spuścizna? [w:] VI Konferencja Archiwów Instytucji 
Naukowych 
Polsce, Kraków 13–14 IX 2001, „prac Archiwum UJ”, seria F Varia, t. 3, 
Kraków 2002, s. 11–21.

Majkowska R., Ocalone od niepamięci, pokazane światu... [w:] Ocalone od niepamięci. Co kryją archiwa osobiste uczonych twórców? 10. rocznicę powołania Archiwum Nauki PAN PAU Krakowie, Kraków 2012, s. 7–14.

Pamięć dla przyszłości, Z. Stachowski (red.), Tyczyn 2002.

Pamięć zbiorowa kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, M. Saryusz-Wolska (red.), Kraków 2009.

Polski słownik archiwalny, W. Maciejewska (red.), Warszawa 1974.

Pomian K., Historia – nauka wobec pamięci, Lublin 2006.

Ricoeur P., Pamięć, historia, zapomnienie, tłum. J. Margański, Kraków 2007.

Rothberg M., Multidirectional memory. Remembering the Holocaust in the age of decolonization, Stanford 2009.

Skrzyński T., Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk Polskiej Akademii Umiejętności. przeszłości teraźniejszości, Kraków 2008, broszura.

Szacka B., Czas przeszły, pamięć, mit, Warszawa 2006.

Tomczak A., Archiwistyka zawód archiwisty. Kilka refleksji [w:] D. Nałęcz (red.), Archiwa polskie wobec wyzwań XXI wieku. Pamiętnik III Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, Toruń 2–4 września 1997, t. 1, Radom 1997, s. 23–30.

Wilk B., Kazimierza Nitscha pamiątka rodzinna [w:] Opowieści fotografią pisane. Fotografie spuściznach uczonych twórców, red. M. Włodek, Kraków 2013, s. 24–41.

Wiśniewski J., Archiwalia bibliotekach muzeach, Poznań 2000.

Wobec przeszłości. Pamięć przeszłości jako element kultury współczesnej, A. Szpociński (red.), Warszawa 2005.

Wyrozumski J., Przedmowa [w:] Opowieści fotografią pisane. Fotografie spuściznach uczonych twórców, M. Włodek (red.), Kraków 2013, s. 3–4.

Wyrozumski J., Słowo wstępne [w:] Ocalone od niepamięci. Co kryją archiwa osobiste uczonych twórców? 10. rocznicę powołania Archiwum Nauki PAN PAU Krakowie, Kraków 2012, s. 4–6.

Wyrozumski J., Słowo wstępne [w:] M. Maciuk, Ocean wszechrzeczy... spuściznach ludzi nauki kultury, Kraków 2014, s. 3–5.

Wyrozumski J., Słowo wstępne [w:] sercu Mongolii. Stulecie wyprawy Władysława Kotwicza 
do Mongolii 
1912 r. Katalog wystawy, Kraków 2012, s. 3–4.

Zatroskani ślady przeszłości. Archiwista kościelny we współczesnej rzeczywistości, J. Marecki, L. Rotter (red.), Kraków 2005.

 

Artykuły:

Bieńkowska E., Mała historia pamięci. Pamięć jednostkowa, pamięć zbiorowa, „Znak” 1995, R. 47, nr 480, s. 19–30.

Chorążyczewski W., Archiwa pamięć. Nowa interpretacja archiwistyki (na marginesie XV Kongresu Archiwów Wiedniu), „Archiwista Polski” 2004, R. 9, nr 4, s. 9–13.

Chorążyczewski W., Archiwa pamięć. dziejów polskich archiwów, „Archiwa – Kancelarie – Zbiory” 2005, t. 1, s. 13–28.

Dziurzyńska E., Powstanie Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk Polskiej Akademii Umiejętności Krakowie, „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2003, t. 9, s. 285–288.

Farge A., Gesty gromadzenia, „Tytuł Roboczy. Archiwum” 2009, nr 2, s. 13–15.

Gabryś A., badaniu pamięci, „Historyka. Studia metodologiczne” 2005, t. 35, s. 135–149.

Jerochina J.A., Pamięć wiedza przeszłości jako formy bytowania świadomości historycznej, „Sensus Historiae” 2013, vol. 11, nr 2, s. 63–70.

Kędziora A., Miejsca pamięci zarządzaniu pamięcią artyście, „Zarządzanie Kulturze” 2012, t. 13, nr 2, s. 101–111.

Kędziora A., Zarządzanie pamięcią artyście na przykładzie szlaku kulturowego, „Problemy 
Zarządzania” 2013, vol. 11, nr 4, s. 101–112.

Klaś J., Muzea historyczne – pomiędzy pamięcią zbiorową polityką pamięci historycznej, „Zarządzanie Kulturze” 2013, t. 14, z. 3, s. 197–215.

Korzeniowski B., sposobach obchodzenia się reliktami przeszłości, „Sensus Historiae” 2012, vol. 6, nr 1, s. 35–47.

Kurkowska M., Archiwa pamięci – oral history, „Historyka. Studia metodologiczne” 1998, t. 28, s. 67–76.

Majchrzak K., Od miejsc pamięci narodowej do miejsc żywej pamięci – implikacje dla andragogiki, „Rocznik Andragogiczny” 2013, R. 20, s. 301–311.

Majkowska R., Archiwum Polskiej Akademii Umiejętności – dzieje, zasób, stan opracowania, „Krakowski Rocznik Archiwalny” 1996, t. 2, s. 70–84.

Napiórkowski M., Prawda archiwów, „Kultura Współczesna” 2011, nr 4, s. 12–26.

Nora P., Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire, „Representations” 1989, nr 26, 
Special Issue: Memory and Counter-Memory, 
s. 7–24.

Nora P., Czas pamięci, „Res Publica Nowa” 2001, R. 14, nr 7, s. 37–43.

Nora P., Między pamięcią historią: Les lieux de Mémoire, „Tytuł Roboczy. Archiwum” 2009, 
nr 2, s. 4–12.

Polasik-Wrzosek K.Pamięć kulturowa historiografia jako zapis kultury. Konteksty do zbadania, „Historyka. Studia metodologiczne” 2011, t. 41, s. 137144.

Rosa A., Archiwa między historią pamięcią. Antropologizowanie archiwistyki, „Archiwa – Kancelarie – Zbiory” 2008, t. 2, s. 99–127.

Skrzyński T., Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk Polskiej Akademii Umiejętności. przeszłości teraźniejszości, „Archiwista Polski” 2004, R. 9, nr 1, s. 17–23.

Steedman C.Przestrzeń pamięci: archiwum, „Tytuł Roboczy. Archiwum” 2009, nr 2, s. 16–23.

Stępniak W., Archiwa – państwo – naród. Dwieście lat na straży pamięci narodowej, „Archiwista Polski” 2008, R. 13, nr 4, s. 21–25.

Szacka B.pamięci społecznej, „Znak” 1995, R. 47, nr 480, s. 6876.

Szpociński A., Miejsca pamięci (lieux de mémoire), „Teksty Drugie” 2008, nr 4, s. 11–-20.

Szpociński A., „Miejsca pamięci” ujęciu PierreNory, „Borussia. Kultura, Literatura, Historia” 2003, R. 13, nr 29, s. 16–27.

Szpociński A., Nośniki pamięci, miejsca pamięci, „Sensus Historiae” 2014, vol. 17, nr 4, s. 17–26.

Wilk B., Wizualny zapis przeszłości. Fotografie spuściznach jako źródło historyczne „Archiwista Polski” 2014, R. 19, nr 1, s. 29–44.

Wiśniewska M.Archiwum jako miejsce pamięci, „Archiwa – Kancelarie – Zbiory” 2013, nr 4, s. 137148.

Zagrożenie archiwów – skarbnicy pamięci państwa narodu, „Archeion” 1996, t. 96, s. 62–75.

 

Dokumenty elektroniczne:

 

Filip T., Od archiwum dwóch Akademii do Archiwum Nauki, http://archiwum.amu.edu.pl/publikacje/15.pdf [odczyt: 10.06.2015].

Filipowicz J., Pojęcie pamięci społecznej nauce polskiej, „Kultura Historia” 2002, nr 2, http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/145 [odczyt: 10.06.2015]

Hlebionek M., pamięci historycznej, http://wirtualnemuzeumtrzcianki.trz.pl/sites/default/files/Pamięć4.pdf [odczyt: 10.06.2015].

Kuryła M., Instytucie „Pamięci Narodowej”, czyli Polaków problemy pamięcią oraz historią, http://www.mojeopinie.pl/o_instytucie_pamieci_narodowej__czyli_polakow_problemy_z_pamiecia_oraz_historia,3,1397075661 [odczyt: 10.06.2015].

Model kompetencji zawodowych archiwistów zarządców dokumentacjiRekomendacja Zarządu Głównego Stowarzyszenia Archiwistów Polskich uchwalona 4 listopada 2010 roku, http://
sap.waw.pl/dzialalnosc_statutowa/model-kompetencji-zawodowych-archiwisty [odczyt: 10.06.
2015].

Mróz M.W., Archiwum jako instytucja kultury historycznej, http://archiwum.amu.edu.pl/publikacje/2.pdf [odczyt: 10.06.2015].

Pazderski F., Czemu przeszłość się pamięta – wokół dyskusji na temat kształtowania się pamięci zbiorowej, http://www.drumla.org.pl/czytelnia.html [odczyt: 10.06.2015].

Pojęcia dotyczące pamięci oraz miejsc pamięci, http://dipp.info.pl/index.php/2013-02-06-09-27-03/87-troche-teorii [odczyt: 10.06.2015].

Sontag Susan, fotografii, http://www.sendspace.pl/file/d5f625788597e0e2874b535/sontag-susan-o-fotografii [odczyt: 10.06.2015].

Szef archiwów Polsce: archiwiści to strażnicy pamięci. Rozmowa Norberta Nowotnika (PAP) Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych profesorem Władysławem Stępnia­kiem, http://dzieje.pl/aktualnosci/szef-archiwow-w-polsce-archiwisci-straznicy-pamieci [odczyt: 10.06.2015].

służbie nauki, http://www.archiwum-nauki.krakow.pl/pl/wystawy/lista-wystaw.html [odczyt: 10.06.2015].

Wóycicki K., Zagadnienie historiografii pamięci, https://kazwoy.wordpress.com/mojepublikacje/zagadnienie-historiografii-pamieci/ [odczyt: 10.06.2015].

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.