Call for Papers 2020, tom 21 (4)

Nabór artykułów do zeszytu tematycznego
„Cień organizacyjny: Ukryte obszary zarządzania w kulturze”

Zespół redakcyjny:

prof. dr hab. Monika Kostera, Uniwersytet Jagielloński, Södertörn University
dr Marcin Laberschek, Uniwersytet Jagielloński

Zeszyt Zarządzania w Kulturze nr 4/2020 poświęcony będzie cieniowi organizacyjnemu, którego przejawów można się doszukiwać na różnych płaszczyznach działalności artystycznej. Jedną z perspektyw jest podejście Jungowskie, w którym, podobnie jak w przypadku człowieka, na występujący w organizacji cień składają się „niechciane, nieakceptowane cechy, skłonności, dążenia i upodobania odrzucone w procesie socjalizacji” (Kostera 2010, s. 68). Martin Bowles (1991), który naukowo zgłębił zjawisko cienia organizacyjnego podkreśla, że cień rozwija się w ukryciu, aż do momentu przełomu, czy raczej katastrofy, gdy przejmuje kontrolę lub eksploduje. Adrian Carr (2002) dodaje, że im bardziej rygorystyczna kontrola ze strony zarządzania, tym większej mocy nabiera mroczna strona, czyli cień w organizacji. Także kształtowaniu się tożsamości organizacyjnej towarzyszy proces generowania i narastania cienia (Kociatkiewicz i Kostera 2010). Cień – to jakby druga, ciemna i skrywana twarz organizacji, odmienna od oficjalnej, czy to zarządczej, czy pracowniczej kultury organizacji. Do cienia nikt się nie poczuwa, a jednak jego obecność bywa aż nadto widoczna, choć na ogół raczej dla zewnętrznych obserwatorów, niż dla uczestników.

Jeśli chodzi o działalność artystyczną, to elementami cienia mogą być choćby skłonności do sięgania po banalne, popularne rozwiązania artystyczne dla poklasku czy kariery, przykrywane etykietą kultury wysokiej. Może to też być organizacyjny narcyzm, czyli drugoplanowe traktowanie przez instytucję kultury mniej doświadczonych twórców przy jednoczesnym lansowaniu  demokratycznego obrazu siebie. Rodzaj takiego dysonansu w świecie teatru, choć bez odwoływania się do archetypu cienia, przedstawiła Magdalena Pałka (2019). Trzeba podkreślić, że cień nie pozostaje bez wpływu na funkcjonowanie organizacji, jest on bowiem potężną choć nieświadomą siłą (Bowles, 1991), „nieuświadomionym źródłem uciążliwości i nieporozumień” (Kostera 2010, s. 68).

Na cień można patrzeć też nieco inaczej, jako ton i tryb przestrzeni, np. jako na „zacienione miejsce”. W organizacjach kultury mogą występować miejsca zapomniane i rzadko odwiedzane, jednak o sporym ładunku symbolicznym. W miejscach takich mogą być przechowywane różne obiekty, np.  eksponaty, kostiumy, które rzadko „wychodzą z cienia”. Dlaczego? Jakie jest ich znaczenie? Na czym polega ich „bycie w cieniu”? Obok przedmiotów w „zacienionych miejscach”, mogą też pracować osoby pełniące drugoplanową rolę w organizacjach kultury, choćby pracownicy techniczni. O takich osobach można również mówić, iż „są w cieniu innych” – pracowników merytorycznych i artystów.

Wreszcie o cieniu można powiedzieć jako o pewnej sytuacji, w której znajduje się organizacja kultury. Chodzi tu o pewnego rodzaju „byciem cieniem” (Czarniawska, 2007). Sytuacja taka może być przejawem zainteresowania, dociekania, czy wręcz prowadzenia badań naukowych, jak w przywoływanej książce Czarniawskiej. Ale może się też realizować bardziej praktycznie, np. po pierwsze, w relacji „gorszej” i „lepszej” organizacji kultury, gdzie ta pierwsza jest cieniem drugiej, lub, gdy jedna drugą naśladuje, niejako podąża za nią (shadowing). Inspiruje się, wdrażając odpowiednie dla siebie rozwiązania.

Zakres tematyczny cienia organizacyjnego w sferze kultury oczywiście nie ogranicza się do powyższych obszarów, co więcej, wydaje się, iż wiele wątków dotyczących cienia w naukach o zarządzaniu i w działalności kulturalnej nie zostało jeszcze zidentyfikowanych i omówionych. Może to być impulsem dla wszystkich zainteresowanych do przygotowania artykułu do zeszytu tematycznego Zarządzania w Kulturze. Artykuły mogą mieć wymiar zarówno eksploracyjny, opisowy, refleksyjny, jak i krytyczny, a także przybrać formę namysłu teoretycznego, jak również opracowania badawczego. Możliwe jest holistyczne ujęcie problemowe albo analiza przypadku.

Tematyka prac może oscylować wokół poniższych zagadnień, choć nie jest to zamknięta lista:
- traumatyczne doświadczenia organizacji kultury;
- przejawy niepokoju w przestrzeni twórczej;
- kompleksy organizacji kultury;
- sekrety i tajemnice organizacji kultury oraz zarządzanie nimi;
- źródła cienia i mroku w organizacjach kultury;
- patologiczne organizacje kultury;
- mechanizmy unikania i oswajania cienia w organizacjach kultury;
- projekcje cienia w zarządzaniu w kulturze;
- „wymazywanie” problemów organizacji kultury;
- pozaartystyczne popędy organizacji kultury;
- miejsca-cienie w działalności twórczej;
- światło i cień jako aktorzy organizacyjni w instytucjach kultury, rola przestrzeni i liminalności w organizowaniu pracy twórczej;
- organizacje i ludzie w twórczym cieniu;
- artystyczna działalność w ukryciu;
- wykluczenie i marginalizacja w przestrzeni kultury.

Bibliografia

Bowles M. L. (1991) “The organizational shadow”, Organization Studies, 12/3, s.387-404.

Carr, Adrian (2002) “Jung, Archetypes and Mirroring in Organizational Change

Management: Lessons from a longitudinal case study”, Journal of Organizational Change Management 15/5, p. 477-489.

Czarniawska, B. (2007) Shadowing and other techniques for doing fieldwork in modern societies. Copenhagen: CBS Press.

Kociatkiewicz, J. i M. Kostera (2010) “Experiencing the Shadow: Organizational Exclision and Denial within Experience Economy”, Organization, 17/2, s 257-282.

Kostera, M. (2010) Organizacje i archetypy. Warszawa: Wolters Kluwer.

Pałka, M. (2019) „Teatr jest instytucją feudalną«. Kryzysy wizerunkowe w polskich teatrach instytucjonalnych”, Zarządzanie w Kulturze, 20/ 2, s. 297-310.

Termin nadsyłania napisanych po polsku bądź po angielsku artykułów zgodnych ze
standardem publikacji w „Zarządzaniu w Kulturze”: 05.07.2020.

Adres do korespondencji:
czasopismo.zwk@uj.edu.pl
http://www.ejournals.eu/Zarzadzanie-w-Kulturze/

Monika Kostera jest profesorem zwyczajmy na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego i profesorem na Södertörn University w Szwecji. Jest autorką, współautorką i redaktorem naukowym ponad 40 książek w języku polskim i angielskim oraz licznych artykułów naukowych. Jej aktualne zainteresowania badawcze obejmują wyobraźnię organizacyjną, dezalienizację pracy i etnografię organizacyjną. Publikuje również poezję.

Marcin Laberschek pracuje w Instytucie Kultury Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest wykładowcą, badaczem i autorem opracowań naukowych z zakresu zarządzania i marketingu w obszarze kultury. Jego zainteresowania koncentrują się wokół zagadnień związanych z zarządzaniem i organizowaniem aktywności kulturalnej, symbolicznego i kulturowego znaczenia procesów zarządczych oraz zarządzania w kontekście postmodernizmu..

Informacje dla autorów: http://www.ejournals.eu/Zarzadzanie-w-Kulturze/menu/69/

Kwartalnik "Zarządzanie w Kulturze" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.