Wpływ systemu zmianowego pracy pielęgniarek na ich sposób odżywiania i aktywność fizyczną

Beata Sińska,

Alicja Kucharska,

Zofia Sienkiewicz,

Grażyna Dykowska

Abstrakt

Nurses’ work in inpatient care often involves shift work. The shift system, especially working nights, disrupts habits and natural biological rhythms, is a hindrance to home and social life and has a detrimental effect on diet and physical activity. The aim of the study was to assess the influence of shift work on nurses’ dietary intake and physical activity. Using a diagnostic survey, the behaviours of nurses in one- and two-shift systems were compared. The results were processed using the Microsoft Excel and Statistica 10.0 software. The dietary habits and types of exercise did not differ significantly between nurses in the one-shift and two-shift systems. However, a slightly healthier lifestyle in terms of nutrition and exercise was exhibited by nurses in the one-shift system. It seems necessary to introduce health education among professionally active nurses in order to minimise potential problems arising from the style of work.

Słowa kluczowe: pielęgniarki, praca zmianowa, sposób żywienia, aktywność fizyczna , nurses, shift system, dietary intake, physical activity
References

1. Gaweł G., Zalecenia ergonomiczne optymalizujące organizację pracy zmianowej pielęgniarek, w: Kosińska M., Niebrój L. (red.), Eukrasia, t. 4: Ergonomia w opiece zdrowotnej, Wydawnictwo Śląskiej Akademii Medycznej, Katowice 2003: 44–45.

2. Gaweł G., Zespół nietolerancji pracy zawodowej, w: Kosińska M., Niebrój L. (red.), Eukrasia, t. 4: Ergonomia w opiece zdrowotnej, Wydawnictwo Śląskiej Akademii Medycznej, Katowice 2003: 33.

3. Gaweł G., Czas pracy. Praca zmianowa, w: Ksykiewicz-Dorota A. (red.), Podstawy organizacji pracy pielęgniarskiej. Podręcznik dla studentów studiów licencjackich wydziałów pielęgniarstwa oraz wydziałów nauki o zdrowiu, Wydawnictwo Czelej Sp. z o.o., Lublin 2004: 121, 123.

4. Kułagowska E., Ergonomiczne aspekty uciążliwości pracy w placówkach służby zdrowia, w: Kosińska M., Niebrój L. (red.), Eukrasia, t. 4: Ergonomia w opiece zdrowotnej,  Wydawnictwo Śląskiej Akademii Medycznej, Katowice 2003: 16–17, 19.

5. Karczewski J.K., Środowisko pracy, w: Karczewski J.K. (red.), Higiena. Podręcznik dla studentów pielęgniarstwa, Wydawnictwo Czelej Sp. z o.o., Lublin 2002: 238–239, 251–253.

6. Lenartowicz H., Zagadnienia organizacji pracy pielęgniarskiej, w: Zahradniczek K. (red.), Pielęgniarstwo. Podręcznik dla studiów medycznych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004: 203, 205.

7. Bilski B., Wpływ pracy zmianowej na sposób odżywiania się i patologię przewodu pokarmowego, „Medycyna Pracy” 2006; LVII, 57 (1): 15.

8. Buss J., Associations between obesity and stress and shift work among nurses, „Workplace Health Saf.” 2012; LX (10): 453.

9. Ferguson S.A., Darwent D., Sargent C., The effect of sleep restriction on snacking behaviour during a week of simulated shiftwork, „Accident Analysis & Prevention” 2012; 45: 62.

10. Wong H., Wong M., Wong S., Lee A., The association between shift duty and abnormal eating behavior among nurses working in a major hospital: A cross-sectional study, „International Journal of Nursing Studies” 2010; XLVII (8): 1021.

11. Filipczuk A., Wrońska I., Promocja zdrowia wśród pracowników ochrony zdrowia, „Annales Universitas M. Curie- -Skłodowska ” 2003; XIII (5): 319.

12. Sokołowska B., Samoszuk T., Piaszczyk D., Styl życia a odżywianie pielęgniarek jako jeden z wyznaczników programu promocji zdrowia, „Annales Universitas M. Curie-Skłodowska” 2003; LVIII (13): 152.

13. Jarosz M., Respondek W., Wolnicka W., Zalecenia dotyczące żywienia i aktywności fizycznej, w: Jarosz M. (red.), Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012: 154.

14. Bielak J., Krzyszycha R., Szponar B., Dietary habits of nurses and midwives from Lublin and its region, „Annales Universitas M. Curie-Skłodowska, Sectio D Medicina” 2006; LXI (2): 868.

15. Piórecka B., Markielowska A., Schlegel-Zawadzka M., Zwyczaje i wiedza żywieniowa pielęgniarek z województwa małopolskiego, „Bromatologia i Chemia Toksykologiczna” 2004; 37 (supl.): 101.

16. Sochocka L., Wojtyłko A., Grad I., Kiliś-Pstrusińska K., Sposób odżywiania pracowników ochrony zdrowia na 

przykładzie studentów niestacjonarnych PMWSZ w Opolu,„Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne” 2012; II (2): 109. 

17. Zacharewicz K., Kucharska A., Sińska B., Ocena sposobu żywienia osób pracujących w systemie zmianowym, „Zdrowie Publiczne” 2012; CXII (1): 24. 18. Warchoł-Sławińska E., Włoch K., Zachowania zdrowotne pielęgniarek, „Zdrowie Publiczne” 2003; CXIII (1–2): 156.

19. Geliebter A., Gluck M.E., Tanowitz M., Aronoff N.J., Zammit G.K., Work-shift period and weight change, „Nutrition” 2000; XVI (1): 27.

20. Marquez E.C., Lemos L.C., Soares N., Lorenzi-Filho G., Moreno K.R.C., Weight gain in relation to night work among nurses, „Work” 2012; 41: 2043. 

21. Zhao I., Bogossian F., Turner C., A cross-sectional analysis of the association between night-only or rotating shift work and overweight/obesity among female nurses and midwives, „Journal Occupational Environmental Medicine” 2012; 54 (7): 834.

22. Woynarowska B., Aktywność fizyczna, w: Śnieciński J.M. (red.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, Wydawnictwo Naukowe „Żak”, Warszawa 2003: 69–70.

23. Janiszewska R., Mucha D., Ćwiczenia aerobowe jako forma aktywności fizycznej kobiet i ich wpływ na składniki tkankowe ciała, w: Dencikowska A., Drozd S., Czarny W. (red.), Aktywność fizyczna jako czynnik wspomagający rozwój i zdrowie, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2008: 74.

24. Kuczek G., ABC zdrowego stylu życia, Wydawnictwo Fundacja Źródła Życia, Mszczonów 2006.

25. CBOS, Komunikat o aktywności fizycznej Polaków, Warszawa styczeń 2003.

26. Nawotny J. (red.), Edukacja i reedukacja ruchowa, Wydawnictwo Kasper, Kraków 2003.

27. Duda B., Description of physical activity in adults, „Medycyna Sportowa” 2006; 6: 330.

28. Lipscombe S. (red.), Wielka encyklopedia zdrowia dla całej rodziny, Firma Księgarska Jacek Olesiejuk, Warszawa 2006.

29. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/zdrowie-i-ochrona-zdrowia-w-2016-r-,1,7.html (dostęp:30.04.2018).

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.