Ocena prewencji urazów i promocji bezpieczeństwa dzieci i nastolatków w Polsce

Marta Malinowska-Cieślik,

Bartosz Balcerzak,

Anna Mokrzycka,

Anna Kowalska,

Monika Ścibor

Abstrakt

Injury is the leading cause of death and disability in children and adolescents in Poland. In 2009, 1220 children age 0-19 years died as a result of injury. If the rate of injury deaths in Poland could be reduced to the level of the Netherlands, it is estimated that 703 (58%) of these lives could have been saved.
The aim of this study was to assess child and adolescent unintentional injury prevention in Poland through national law and policy.
The study was based on an examination of law and policies existing and implemented or enforced in Poland which support child safety, including specific injury areas such as road safety, water safety, fall prevention, poisoning prevention, burn and scalds prevention, choking and strangulation prevention. The review of law and policy documents, as well as interviews by phone or e-mail with representatives of government departments was conducted. The questionnaire developed in the frame of the European Project TACTICS (Tools to Address Childhood Trauma, Injury and Children’s Safety) was applied. Each policy and law as a marker for specific injury areas was assessed on 3-points scale.
The following scores were obtained for each of the areas of child and adolescent injury prevention in Poland (out of possible 100%): 89% in moped and motor scooter safety, 86% in poisoning prevention, 75% in pedestrian safety, 75% in cycling safety, 75% in water safety and drowning prevention, 64% in burn and scalds prevention, 59% in passenger and driver safety, 59% in choking and strangulation prevention, 50% in fall safety.
Child home safety related to prevention of falls, burns and scalds, choking and strangulation has not received the adequate attention. The greatest gains in injury prevention have been made in road safety and poisoning prevention. It is important to both continue these efforts and give equal attention to injuries occurring in and around the home, sport and leisure environments. There is a need to support and fund good practices injury prevention measures based on community level targeting families with low socio-economic status.

Słowa kluczowe: dzieci, nastolatki, nierówności społeczno-ekonomiczne, polityka, Polska, prawo, prewencja urazów, urazy
References

Baker S.P., O’Neill B., Ginsburg M.J., Li G., The Injury Fact Book, 2nd ed. Oxford University Press, New York 1992.

Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych. Rewizja dziesiąta. ICD-10. Kategorie 3-znakowe. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, Kraków 1996: 70–82.

Peden M., Scurfield R., Sleet D. et al., World report on traffic injury prevention. World Health Organization, Geneva 2004.

Van Beek E., A New definition of drowning: towards documentation and prevention of a global public health problem. „Bulletin of the World Health Organization” 2005; 83: 853–856.

Guidelines for Safe Recreational Water. Vol. 1. Coastal and freshwater. Chapter 2. Drowning and Injury Prevention. World Health Organization, Geneva 2003.

Peden M., Oyegbite K., Ozanne-Smith J. et al. (red.), World report on child injury prevention. World Health Organization and United Nations Children’s Fund, Geneva 2008.

Sethi D., Towner E., Vincenten J., Segui-Gomez M., Racioppi F., European Report on Child Prevention, World Health Organization Regional Office for Europe, Copenhagen 2008.

Malinowska-Cieslik M., van den Borne B., Prevention of mushroom poisoning of children: effectiveness of a community-based school education programme. „Health Education Research” 1998; 1: 13–23.

Rocznik demograficzny 2011. Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2011.

MacKay M., Vincenten J., Child Safety Report Card-Poland. ECSA, Eurosafe, Birmingham 2012.

Mazur J., Malinowska-Cieślik M., Perspektywy dalszego obniżenia umieralności dzieci i młodzieży w Polsce. „Medycyna Wieku Rozwojowego” 2010; XIV, 2: 150–159.

Malinowska-Cieślik M., Kontrola i prewencja urazów. w: Czupryna A., Ryś A., Poździoch S., Włodarczyk W.C. (red.), Zdrowie publiczne. Wybrane zagadnienia. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, Kraków 2001: 395–405.

European Commission Working Party on Accidents and Injuries: Action on Accidents and Injuries. Priority Areas; Luxembourg 2005; http://www.actiononinjuries.org/csi/wpai.nsf/wwwVwContent/l2priorityareas.htm (dostęp 29.10.2012).

MacKay M., Vincenten J., Child Safety Report Card 2012: Europe Summary for 31 Countries, European Child Safety Alliance-Eurosafe, Birmingham 2012.

Cubbin C., Smith G., Socioeconomic inequalities in injuries: critical issues in design and analysis. „Annual Reviews of Public Health” 2002; 23: 347–375.

Laflamme L., Burrows S., Hasselberg M., Socioeconomic difference in injury risks. A review of findings and a discussion of potential countermeasures. WHO Regional Office for Europe, Copenhagen 2009.

Sethi D., Racioppi F., Baumgarten I., Vida P., Injury and Violence in Europe: why matter and what can be done. WHO Regional Office for Europe, Copenhagen 2006.

Towner E., Injury and inequalities: bridging the gap. „International Journal of Injury Control and Safety Promotion” 2005; 12: 79–84.

MacKay M, Vincenten J, Brussoni M, Towner L., Child Safety Good Practice Guide: Good investment in unintentional child injury prevention and safety promotion. European Child Safety Alliance, Eurosafe, Amsterdam 2006.

MacKay M., Vincenten J., Child Safety Report Card 2007 – Poland. European Child Safety Alliance, Eurosafe, Amsterdam 2007.

Narodowy Program Zdrowia na lata 2007–2015, Uchwała Nr 90/2007 Rady Ministrów z dnia 15 maja 2007 roku. Załącznik do Uchwały, Warszawa 2007.

Plan Dotyczący Zdrowia i Środowiska Dzieci 2011–2015, Uchwała Nr 79/2011 Rady Ministrów z dnia 24 maja 2011 roku. Załącznik do Uchwały, Warszawa 2011.

European Strategy for Child and Adolescent Health and Development, World Health Organization Regional Office for Europe, Copenhagen 2005; www.euro.who.int/_data/assets/pdf_file/0020/79400/E87710.pdf (dostęp 9.11.2012).

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie programu nauczania edukacji dla bezpieczeństwa z dnia 23 grudnia 2008 roku. Dz.U. z dnia 15 stycznia 2009 Nr 4 poz.

Krajowy Program Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego 2005–2007–2013-GAMBIT. Uchwała Nr 92/93 Rady Mini94 Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia. Zdrowie Publiczne i Zarządzanie zachowania zdrowotne strów z dnia 19 kwietnia 2005 roku. Załącznik do Uchwały, Warszawa 2005.

Program „Żyj Bezpiecznie”, Główna Komenda Policji http://www.zyjbezpiecznie.policja.pl/wai/zb/; http://www.policja.pl/portal/zb/909/ (dostęp 29.10.2012).

Ustawa prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 roku Dz. U. 2005 Nr 108 poz. 908.

Ustawa z dnia 22 lipca 2010 roku o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. 2010 Nr 152 poz. 1018.

Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia z dnia 31 grudnia 2002 roku. Dz.U. 2003 Nr 32 poz. 262.

Ustawa o kulturze fizycznej z dnia 18 stycznia1996 roku z późn. zm., Dz.U. 2001 Nr 81 poz. 889; Dz.U. 2002 Nr 102 poz. 1115; Dz.U. 2005 Nr 85 poz. 726.

Ustawa o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych z dnia 18 sierpnia 2011 roku, Dz.U. 2011 Nr 208 poz. 1240.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie określenia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne z dnia 6 maja 1997 roku Dz.U. 1997 Nr 57 poz. 358.

Programy prewencji Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej; http://www.straz.gov.pl/page/index.php?p=/pl/prewencja (dostęp 29.10.2012).

Krajowa kampania medialna „Już pływam”; http://www.wopr.pl/?option=com_content&view=article&id=625%3A2011&Itemid=75 (dostęp 9.11.2012).

Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej z dnia 22 października 2010 roku Dz.U. 4.11.2010 Nr 208 poz. 1376. Załącznik nr 3.

Polityka Konsumencka na lata 2010–2013. Uchwała Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2010 roku. Załącznik do Uchwały, Warszawa 2010.

Ustawa prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku, Dz.U. 2003 Nr 207 poz. 2016.

Ustawa o dozorze technicznym z dnia 21 grudnia 2000 roku Dz.U. 2000 Nr 122 poz. 1321.

Ustawa o normalizacji z dnia 12 września 2002 roku, Dz.U. Nr 169 poz. 1386.

Ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów z dnia 12 grudnia 2003 roku, Dz.U. 2003 Nr 229 poz. 2275.

Rządowy program wspierania w latach 2009–2014 organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w klasach I–III szkół podstawowych i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia – „Radosna Szkoła” (szkolne place zabaw). Uchwała Rady Ministrów Nr 112/2009 z dnia 07 lipca 2009 roku. Załącznik do Uchwały, Warszawa 2009.

Program „Bezpieczny Plac Zabaw”, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumenta i Główny Urząd Nadzoru Budowlanego; www.uokik.gov.pl; www.placezabaw.uokik.gov.pl (dostęp 9.11.2012).

Ustawa o substancjach i preparatach chemicznych z dnia 11 stycznia 2001 roku Dz.U. 2001 Nr 11 poz. 84.

Ustawa prawo farmaceutyczne, Dz.U. 2008 Nr 45 poz. 271.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie rodzajów substancji niebezpiecznych i programów niebezpiecznych, których opakowania zaopatruje się w zamknięcia utrudniające otwarcie przez dzieci i wyczuwalne dotykiem ostrzeżenie o niebezpieczeństwie z dnia 29 kwietnia 2010 roku Dz.U.2010 Nr 83 poz. 544.

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 roku Dz.U. 2003 Nr 52 poz. 452.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010 roku Dz.U. z dnia 22 czerwca 2010 Nr 109 poz. 719.

Ustawa o Inspekcji Handlowej z dnia 15 grudnia 2000 roku Dz.U. 2001 Nr 4 poz. 25.

Ustawa o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi z dnia 22 czerwca 2001 roku Dz.U. 2001 Nr 67 poz. 679.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zasadniczych wymagań dla zabawek z dnia 14 listopada 2003 roku Dz.U. 2003 Nr 210 poz. 2045.

Birken C.S., Macarthur C., Socioeconomic status and injury risk in children. „Paediatric Child Health” 2004; 9: 323–325.

Dowswell T., Towner E., Social deprivation and the prevention of unintentional injury in childhood: a systematic review. „Health Education Research” 2002; 17: 221–237.

Preventing Injuries and Violence. A Guide for Ministries of Health. World Health Organization, Geneva 2007.

Sethi D., Racioppi F., Baumgarten I., Bertoloni R., Reducing inequalities from injuries in Europe. „Lancet” 2006; 368: 224–250.

Klassen T.P., MacKay M., Moher D., Walker A., Jones A.L., Community – based injury prevention interventions. „Future Children” 2002; 10: 83–110.

Kenderick D., Coupland C., Mulvaney C., Home safety education and provision of safety equipment for injury prevention. Cochrane Database of Systematic Review 2007, Jan 24 (1): CD005014.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.