Wsparcie społeczne a postrzeganie innych elementów środowiska szkolnego  przez uczniów zdrowych i z chorobami przewlekłymi

Agnieszka Małkowska-Szkutnik

Abstrakt
The aim of this paper is to explore the relationships between level of social support (from teachers and peers) and perception of school environment: general attitude toward school, academic achievement and level of school stress. The study was conducted in 2013 within the framework of the international HBSC study, on a group of 3346 students aged 11–15 years; 47.7% boys; 17.6% with chronic conditions. Four patterns of relations with teachers and peers were identified by the use of the cluster analysis methods (k-means methods). Analysis were done separately for the healthy students and students with chronic conditions. School functioning was associated with perceived of social support. Healthy students, compared with students with chronic conditions, more frequently were high level of social support from two sources simultaneously (from teachers and peers). Among students with chronic conditions more important was the support from peers rather than teachers. Interventions should be directed at the integration of healthy students and students with chronic conditions.
Słowa kluczowe: wsparcie społeczne, postrzeganie środowiska szkolnego, choroby przewlekłe, uczniowie z chorobami przewlekłymi
References

Piśmiennictwo

Cobb S., Social support as moderator of life stress, „Psychosomatic Medicine” 1976; 38, 5: 300–314.

Sęk H., Cieślak R., Wsparcie społeczne – sposoby definiowania, rodzaje źródła wsparcia, wybrane koncepcje teoretyczne, w: Sęk H., Cieślak R. (red.), Wsparcie społeczne, stres zdrowie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

Cieślak R., Wsparcie społeczne – problemy techniki pomiaru, w: Sęk H., Cieślak R. (red.). Wsparcie społeczne, stres zdrowie, Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2004.

Cauce A.M., Srebnik D.S., Returning to social support systems: morphological analysis of social networks, „American Journal of Community Psychology” 1990; 18(4): 609616.

Seginer R., Adolescents’ perception of relationship with older sibling in the context of other close relationshipsJournal of Research on Adolescence” 1998; 8(3): 287308.

Hartup W., Stevens N., Friendship and adaptation in the life course, Psychological Bulletin” 1997, 121: 355–370.

Gortmaker S.L., Walker D.K., Weitzman M., Sobol A.M., Chronic conditions, socioeconomic risk, and behavioral problems in children and adolescentsPediatrics” 1990; 85(3): 267–276.

Stevens S.E., Steele C.A, Jutai J.W. wsp., Adolescents with physical disabilities: some psychosocial aspects of healthSociety for Adolescent Medicine” 1996; 19: 157–164.

Perrin J.M., Gnanasekaran S., Delahaye J., Psychosocial aspects of chronic health conditionsPediatrics in Review” 2012; 33, 2: 99109.

Taylor R.M., Gibson F., Franck L., The experience of living with chronic illness during adolescence: critical review of the literatureJournal of Clinical Nursing” 2008; 17: 30833091.

Sawyer S.M., Drew S., Yeo M.S., Britto M.T., Adolescents with chronic condition: challenges living, challenges treating„The Lancet” 2007; 369: 1481–1489.

Van der Lee J.H., Mokkink L.B., Grootenhuis M.A i wsp., Definitions and measurement of chronic health conditions in childhood: systematic reviewJAMA” 2007; 297(24): 2741–2751.

Breidablik H.J., Meland E., Lydersen S., Self-rated health in adolescence: multifactorial compositeScandinavian Journal of Public Health” 2008; 36(1): 1220.

Wolman C., Resnick M.D., Harris L.J.wsp., Emotional well-being among adolescents with and without chronic conditionsJournal of Adolescents Health” 1994; 15(3): 199204.

Everett Jones S., Lollar D, Relationship between physical disabilities or long-term health problems and health risk behaviors or conditions among US high school studentsJournal of School Health” 2008; 78(5): 252–257.

Perrin E.C., Newacheck P., Pless I.B. wsp., Issues involved in the definition and classification of chronic health conditionsPediatrics” 1993; 91(4): 787–793.

Bethell C.D., Read D., Blumberg S.J. wsp., What is the prevalence of children with special health care needs? Toward an understanding of variations in findings and methods across three national surveysMaternal and Child Health Journal” 2008; 12(1): 1–14.

Stan zdrowia ludności Polski 2009 r. Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2011.

Sawyer S., Drew S., Duncan R., Adolescents with chronic disease: the double whammyAustralian Family Physician” 2007, 36(8): 622–627.

Christian B.J., D’Auria J.P., The Child’s Eys: Memories of Growing Up With Cystis FibrosisJournal of Pediatric Nursing” 1997; 12(1): 312.

Rhee H., Wenzel J., Steeves R.H., Adolescents’ Psychosocial Experiences Living with Asthma: Focus Group StudyJournal of Pediatric Health Care” 2007; 21: 99–107.

McEwan M.J., Espie C.A., Metcalfe J. wsp., Quality of life and psychosocial development in adolescents with epilepsy: qualitative investigation using focus group methodsSeizure” 2004; 13: 15–31.

Lightfoot J., Wright S., Sloper P., Supporting pupils in mainstream school with an illness or disability: young people’s viewsChild Care Health Development” 1999; 25(4): 267283.

Taylor R.M., Gibson F., Franc L.S., The experience of living with chronic illness during adolescence: critical review of the literatureJournal of Clinical Nursing” 2008; 17: 30833091.

Mazur J., Sentenac M., Brooks F. wsp., Burden of chronic health conditions in adolescence measured by school surveys, „Developmental Period Medicine” 2013; XVII(2): 157–164.

Nestmann, F., Hurrelmann, K., Social networks and social support in childhood and adolescence, Walter de Gruyter, Berlin, New York 1994.

Samdal O., Dür W., The school environment and the health of adolescentsw: Curie C., Hurrelmann K., Settertobulte W. wsp., Health and health behaviour among young people. Health Policy for Children and Adolescents (HEPCA), Series No 1., WHO, Copenhagen 2000.

Price R.H., Cioci M., Penner W. wsp., School and community support programs that enhance adolescent health and educationTeachers’ College Record” 1993; 94: 487–521.

Brophy J., Motywowanie uczniów do nauki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

Winiarski M., Wymiary znaczenie dialogu procesie współpracy rodzicónauczycieli, „Ruch Pedagogiczny” 2001; 3/4: 19–32.

Woynarowska B., Środowisko społeczne szkoły jego wpływ na zdrowie psychiczne uczniów nauczycieli, w: Woynarowska B. (red.), Zdrowie szkoła, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000.

Obuchowska I., Drogi dorastania. Psychologia rozwojowa okresu dorastania dla rodziców wychowawców, Wydawnictwa Szkolne Pedagogiczne, Warszawa 1996.

Kosińska E., Wychowawca szkole. Krótki poradnik psychologiczny, Rubikon, Kraków 1999.

Janke A.W., Kawula S., Stosunki rodziny szkoły. Integracja syntonia, w:  Kawula S., Brągiel J., Janke A.W., Pedagogika rodziny. Obszary panorama problematyki, Wydawnictwo Naukowe Adam Marszałek, Toruń 2006.

Maciarz A., Dziecko przewlekle chore roli ucznia, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 1998.

Kowalik S., Integracja uczniów niepełnosprawnych uczniami pełnosprawnymi w: Kowalik S. (red.), Psychologia ucznia nauczyciela, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.

Wilski M., Adaptacja uczniów do warunków szkoły, w: Kowalik S. (red.), Psychologia ucznia nauczyciela, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.

Pilecka W., Przewlekła choroba somatyczna życiu rozwoju dziecka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2002.

Bruce B.S., Chapman A., MacDonald A., School experiences of families of children with brain tumorsJournal of Pediatric Oncology Nursing” 2008; 25(6): 331339.

Sentenac M., Gavin A., Nic Gabhainn S. wsp., Peer victimization and subjective health among students reporting disability or chronic illness in 11 Western countriesThe European Journal of Public Health” 2012; 34: 120128.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.