Pokemon to demon? Analiza dyskursu strachu przed grą „Pokemon GO” w polskim Internecie

Kamil Łuczaj,

Magdalena Hoły-Łuczaj

Abstrakt

Pokemon the demon? Analysis of online fear discourse related to “Pokemon GO” on the Polish Internet

This article presents an analysis of the discourse on “Pokemon GO” that gained unprecedented popularity in the second half of 2016. Thanks to the use of augmented reality, players began to travel the world in search of Pokemon, or pocket-monsters, known from Japanese anime movies. As the popularity of the game increased, in spite of enthusiastic opinions, critical voices appeared from various sides, ranging from rather liberal portals concerned mainly for the security of personal data, to the websites of Christian fundamentalists. The game was accused of corrupting youth and promoting magic, as well as exposing people to danger. We analyze the most popular arguments against the game, including security threats, the risk of inadequate behavior in places of remembrance and worship, as well as the health risks. The critical analysis allows us to demonstrate that the criticism of the game is rooted in strong metaphysical fear of the liminal sphere, as the game impairs the boundary between real and virtual. The “hate” expressed on analyzed websites is treated as an example of moral panic – a social phenomenon diagnosed by Jock Young in the 1970s.
Słowa kluczowe: Pokemon, media discourse, CDA, technoscepticism
References

Ang S. (2013). The Complete History of Pokémon. Mashable.com [http://mashable.com/2013/10/08/pokemon-history/#gallery; 21.09.2016].

Bielecki A. (2001). Harry Potter i Kieszonkowy Potwór. Miłujcie się!, nr 11–12.

Bliskopolski [brak autora] (bdw). Gra planszowa „303”. Bliskopolski.pl [http://www.bliskopolski.pl/gry/303/; 20.10.2016].

Brown D. (bdw.). Problem z Pokemonen. Czytelnia Chrześcijanin [http://czytelnia.chrzescijanin.pl/problem-z-pokemonem/; 20.10.2016].

Cejrowski, W. (2016). Gra pokemony – trzy zagrożenia | Odcinek 860, 20.08.2016. YouTube.com [https://www.youtube.com/watch?v=sMfXsU_TdL0; 20.10.2016].

Cohen S. (2002). Folk Devils and Moral Panics: The Creation of Mods and Rockers. London.

Czykwin E. (2007). Stygmat społeczny. Warszawa.

Dąbkowska K. (2016). Pokemon Go – uwaga na fałszywe aplikacje w Sklepie Play. Tablety.pl [http://www.tablety.pl/android/2016-07-17/pokemon-go-szkodliwe-oprogramowanie/; 20.10.2016].

Dobrzyński A. (2016). Pokémon GO. Świat oszalał. Gazeta Wyborcza, 11.07.2016 [http://wyborcza.pl/1,90535,20384230,pokemon-go-swiat-oszalal.html; 20.09.2016].

Eska.pl [brak autora] (2016). Pokemon Go: gra jest NIEBEZPIECZNA?! Zachęca do profanacji kościołów, cmentarzy i muzeów?! Eska.pl [http://www.eska.pl/hotplota/news/pokemon-go-gra-jest-niebezpieczna-zacheca-do-profanacji-kosciolow-cmentarzy-i-muzeow/n/95169; 20.10.2016].

Fairclough N., Wodak R. (2006). Krytyczna analiza dyskursu, przeł. A. Ostolski. W: A. Jasińska-Kania, L.M. Nijakowki, J. Szacki, M. Ziółkowski(red.). Współczesne teorie socjologiczne, t. 2 (s. 1047–1056). Warszawa.

Gilbert B. (2016). Pokemon GO przestał być najbardziej dochodową grą na iOS. Businessinsider.com.pl [http://businessinsider.com.pl/wiadomosci/pokemon-go-nie-jest-juz-na-1-
miejscu-rankingu-aplikacji-ios/scqx839; 18.09.2017].

Glum J. (2015). Marketing to Generation Z: Millennials Move Aside as Brands Shift Focus to Under-18 Customers. Ibtimes.com [http://www.ibtimes.com/marketing-generation-z-millennials-move-aside-brands-shift-focus-under-18-customers-1782220; 20.10.2016].

Golański A. (2016).Złośliwy Pokémon GO grasuje w Sieci. Gracze instalują go na własne życzenie. Dobreprogramy.pl [https://www.dobreprogramy.pl/Zlosliwy-Pokmon-GO-grasuje-w-Sieci.-Gracze-instaluja-go-na-wlasne-zyczenie,News,74664.html; 18.09.2016].

Grabiec P. (2017). Karty Pokemon znów w Polsce. Spider’s Web [http://www.spidersweb.pl/rozrywka/2017/05/18/karty-pokemon-polska-sun-moon-tesco/; 7.09.2017].

Hołubowicz M. (2016). „Pokemon Go” wzbudza religijne kontrowersje. Bankier.pl [http://www.bankier.pl/wiadomosc/Pokemon-Go-wzbudza-religijne-kontrowersje-7476541.html; 20.10.2017].

Hoły-Łuczaj, M. (2015). Piąta dekada ekologii głębokiej i jej miejsce na mapie współczesnego nonantropocentryzmu. W: D. Czakon, K. Kleczkowska, A. Kuchta, G. Matusiak (red.).Kierunki badawcze w filozofii 2015. Jeśli coś można w ogóle zrozumieć, można to też zrozumiale wyłożyć (s. 37–52). Łódź.

Howarth, D. (2005). Dyskurs, przeł. A. Gąsior-Niemiec. Warszawa.

Ihamäki P. (2013). Geocachers’ creative experiences along coastal road in Finland. International Journal of Leisure and Tourism Marketing, vol. 3, nr 3, s. 282–299.

Jones S.E. (2006). Against Technology: From the Luddites to Neo-Luddism. New York.

Kasprzyk A. (2016). Jak wygląda bezpieczeństwo i zagrożenia gry Pokemon Go? Issa.org [https://issa.org.pl/bezpieczenstwo-firmy/jak-wyglada-bezpieczenstwo-i-zagrozenia-gry-pokemon-go; 20.08.2016].

Kirriemuir J. (2012). Geocaching – using multi-billion dollar satellites to find hidden items.Clip Update, nr 5, s. 17.

Łach T. (2012).Strach przed postępem – kilka uwag o nurtach antytechnicznych. Kultura i Wartości, nr 4, s. 33–43.

Lech K. (2016). Pokemon GO: co to za gra, kiedy będzie w Polsce i czy jest... niebezpieczna? Pcworld.pl [https://www.pcworld.pl/news/Pokemon-GO-co-to-za-gra-kiedy-bedzie-w-Polsce-i-czy-jest-niebezpieczna,405792.html; 20.10.2016].

Lindsey M.V. (2015). The Politics of Pokémon. Socialized Gaming, Religious Themes and the Construction of Communal Narratives Online.Heidelberg Journal of Religions on the Internet, vol. 7, s. 107–138.

Lisowska-Magdziarz M. (2007). Analiza tekstu w dyskursie medialnym. Kraków.

Maj M. (2016). Pokémon Go. Dlaczego policja ostrzega użytkowników tej aplikacji? Di.com.pl [http://di.com.pl/pokemon-go-dlaczego-policja-ostrzega-uzytkownikow-tej-aplikacji-
55177; 18.09.2016].

Meyer D. (2016). Pokémon Go Creator Is Now the Most Popular Game Publisher in the World. Fortune.com [http://fortune.com/2016/08/12/niantic-pokemon-go-popularity/; 13.10.2016].

Miejski Słownik Slangu i mowy potocznej (2008). Pokemon [https://www.miejski.pl/slowo-Pokemon; 20.10.2016].

Mrozek J. (2016). Pokemon Go: świat oszalał na punkcie gry. Kulturaonline.pl [http://kulturaonline.pl/pokemon,go,swiat,oszalal,na,punkcie,gry,tytul,artykul,25805.html; 20.10.2016].

niezależna.pl [brak autora] (2016a). Chodzą po ulicach i szukają stworków. Szaleństwo Pokemon GO dotarło do Polski. Niezależna.pl [http://niezalezna.pl/83230-chodza-po-ulicach-i-szukaja-stworkow-szalenstwo-pokemon-go-dotarlo-do-polski; 13.10.2016].

niezależna.pl [brak autora] (2016b). Gra Pokemon GO na terenie Auschwitz. Niezależna.pl [http://niezalezna.pl/83292-gra-pokemon-go-na-terenie-auschwitz; 13.10.2016].

Nowak A. (2013). Demokratyzowanie czy neoluddyzm – reforma uniwersytetu wobec wyzwań technonauki. Praktyka Teoretyczna, vol. 7, nr 1, s. 169–193.

o2.pl (2016). Szukała wodnego Pokémona, znalazła ludzkie zwłoki [https://www.o2.pl/artykul/szukala-wodnego-pokemona-znalazla-ludzkie-zwloki-6013112184579201a; 20.09.2016].

Pch24.pl [brak autora] (2016) Pokemon GO zbiera żniwo wśród uczestników. Przybywa ofiar popularnej gry. PCh24.pl – prawa strona internetu [http://www.pch24.pl/pokemon-go-zbiera-zniwo-wsrod-uzytkownikow--przybywa-ofiar-popularnej-gry,44762,i.html; 21.09.2016].

Pietrzycka G. (2016). Pokemon Go prowadzi do poważnych zagrożeń. Cyanmod.pl [https://cyanmod.pl/pokemon-go-prowadzi-powaznych-zagrozen/; 13.10.2016].

Pl.sputnik.news [brak autora] (2016). Pierwsze ofiary Pokemon GO. PLsputnik.news [https://pl.sputniknews.com/swiat/201607213535600-pierwsze-ofiary-pokemon-go/; 13.10.2016].

PolishExpres.co.uk [brak autora] (2016). Pokemmon GO nie dla muzułmanów: „To szkodliwa mania”. PolishExpres.co.uk [http://www.polishexpress.co.uk/pokemmon-go-nie-dla-muzulmanow-szkodliwa-mania; 17.10.2016].

Polski Informator Narodowy [pseudonim] (2016). Pokemon Go. Wspaniała rozrywka czy niebezpieczna zabawa? Pl.blastingnews.com [http://pl.blastingnews.com/felietony/2016/07/pokemon-go-wspaniala-rozrywka-czy-niebezpieczna-zabawa-001014793.htm; 8.09.2017].

Pruett C. (2010). The Anthropology of Fear: Learning about Japan through Horror Games. Loading, vol. 4, nr 6, s. 1–14.

Pulsmedycyny.pl [brak autora] (2016). Pokemon Go: łapanie Pokemonów może być niebezpieczne. Pulsmedycyny.pl [http://pulsmedycyny.pl/4595122,23138,pokemon-go-lapanie-pokemonow-moze-byc-niebezpieczne; 13.10.2016].

Rdc.pl [brak autora]. (2016). Pokemon GO! „Z grą wiąże się kilka zagrożeń dotyczących bezpieczeństwa w sieci”. Radio dla Ciebie [http://www.rdc.pl/informacje/pokemon-go-z-gra-wiaze-sie-kilka-zagrozen-dotyczacych-bezpieczenstwa-w-sieci-posluchaj/; 20.09.2016].

Reporters.pl [brak autora] (2016). Idiota uznany za więźnia sumienia w Rosji! Wsadzili go za… Pokemon Go. Reporters.pl [http://reporters.pl/2198/idiota-uznany-za-wieznia-sumienia-w-rosji-wsadzili-go-za-pokemon-go/; 8.09.2017].

Salwowski M. (2016). Pokemony wciąż atakują. Niedziela.pl [http://www.niedziela.pl/wydruk/67775/nd; 20.10.2016].

Skawińska M. (2003). Zniekształcony obraz rzeczywistości lansowany przez katolickie pisma młodzieżowe. Analiza treści periodyków Miłujcie się, Droga i Źródło. Occasional paper No. 18,Polish Studies School of Languages, Cultures and Linquistics Slavic Studies Monash University, Clayton.

Stanisławska A. (2016). Pokemon GO – co o tej grze mówi nauka? Crazynauka.pl [https://www.crazynauka.pl/pokemon-go-co-o-tej-grze-mowi-nauka/; 27.09.2016].

Stodolny B. (2016). W kościele szukaj tylko Boga. Bo za Pokemony cię aresztują. Polygamia.pl [http://polygamia.pl/w-kosciele-szukaj-tylko-boga-bo-za-pokemony-cie-aresztuja; 24.09.2016].

Suchecka J., Szostak N. (2016). „Pokemon GO”. Inwazja potworów na Polskę. Kościoły, lotniska, wieże ciśnień... Wysokieobcasy.pl [http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/7,115167,20419725,inwazja-potworow-zalewa-kraj.html; 8.09.2017].

Tobin J. (red.) (2004). Pikachu’s Global Adventure: The Rise and Fall of Pokémon. Durham 2004.

Turner V. (2010). Proces rytualny. Struktura i antystruktura. Warszawa.

Tvp.info.pl [brak autora] (2016). Pokemon Go już nie dla Irańczyków. Pierwszy oficjalny zakaz używania gry. TVPinfo.pl [http://www.tvp.info/26437699/pokemon-go-juz-nie-dla-iranczykow-pierwszy-oficjalny-zakaz-uzywania-gry; 20.09.2016].

Vallati M. (2016). Jak Pokemon Go zmieniło nasze życie? Newsweek.pl [http://www.newsweek.pl/swiat/pokemon-go-zmienila-nasze-zycie,artykuly,391894,1.html; 7.10.2016].

Wargacki S.A. (2009). Zjawisko paniki moralnej jako wyznacznik granic moralności. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, vol. XVIII, s. 7–20.

Warzecha A. (2014). Krytyczna analiza dyskursu (KAD) w ujęciu Normana Fairclougha. Zarys problematyki. Konteksty Kultury, vol. 11, nr 2, s. 164–189.

Wileczek A. (2011). O języku młodego Internetu. Zeszyty Prasoznawcze, nr 3–4, s. 82–99.

Wp.pl [brak autora] (2016a). Pół miliona ofiar guide for pokemon go [https://tech.wp.pl/pol-miliona-ofiar-guide-for-pokemon-go-6039819829236865a?ticaid=117cdf; 11.10.2016].

Wp.pl [brak autora] (2016b). Pokemon to gra pełna zagrożeń. Tech.wp.pl [https://tech.wp.pl/pokemon-go-to-gra-pelna-zagrozen-6034812820841601a; 11.10.2016].

Wp.pl [brak autora] (2016c). Kolejne zagrożenia w grze Pokemon GO – mogą wykraść poufne dane z twojego smartfona. Na co trzeba uważać? Tech.wp.pl [https://tech.wp.pl/kolejne-zagrozenia-w-grze-pokemon-go-moga-wykrasc-poufne-dane-z-twojego-smartfona-na-co-trzeba-uwazac-6034857842422913a; 13.10.2016].

Wprost.pl [brak autora] (2016). Powstanie prawo zakazujące gry w Pokemony? Wprost.pl [https://www.wprost.pl/swiat/10020025/Powstanie-prawo-zakazujace-gry-w-Pokemony-Ta-gra-stwarza-zagrozenie-dla-stabilnosci-spolecznej.html; 19.10.2016].

Wsumie.pl [pseudonim] (2016). Cejrowski porównuje pokemony do demonów i przestrzega przed Pokemon Go. wSumie.pl [https://wpolityce.pl/gwiazdy/307493-cejrowski-porownuje-pokemony-do-demonow-i-przestrzega-przed-pokemon-go-to-bardzo-niebezpieczna-gra; 8.09.2016].

Wykop.pl [brak autora] (2016a). Nowa religia – Pokemonizm zdobywa coraz więcej wyznawców! Wykop.pl [https://www.wykop.pl/link/3273349/nowa-religia-pokemonizm-zdobywa-coraz-wiecej-wyznawcow-pokemon-go/; 29.09.2016].

Wykop.pl [brak autora] (2016b). Kolejne zagrożenia w grze Pokemon GO. Wykop.pl [https://www.wykop.pl/link/3286187/kolejne-zagrozenia-w-grze-pokemon-go-moga-wykrasc-poufne-dane-z-twojego/; 18.09.2016].

Wykop.pl (2016c). Pokemony na cmentarzu. Kościół: to obraza uczuć religijnych! [https://www.wykop.pl/link/3272031/pokemony-na-cmentarzu-kosciol-to-obraza-uczuc-religijnych/; 20.09.2016].

Zielińska I. (2004). Media, interes i panika moralna. Nowa kategoria socjologiczna i jej implikacje. Kultura i Społeczeństwo, vol. XLVIII, nr 3, s. 161–177.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.