The first Polish children’s magazines (1824-1830)

Władysław Marek Kolasa

Abstrakt
The subject of the article is the history of Polish periodicals for children and adolescents in the first period of their development (1824–1830), i.e. from the date of the appearance of the first title until the outbreak of the November Uprising. The genesis, the history of publishing (creators, determinants and specifics) and content are discussed in the paper. The four most influential titles of the 6 journals appearing in the study period were discussed in greater detail: Rozrywki dla Dzieci (1824–1828), Tygodnik dla Dzieci (1829), Dziennik dla Dzieci (1830) and Skarbiec dla Dzieci (1830). The literature, sources and data obtained from the content analysis were used in the research. The research proves that during the period under review the social demand for such publications was growing, their model (from author’s writings, through editorial type, to periodicals of readers) and mission evolved. The peak achievement of this period was Stanisław Jachowicz’s Dziennik dla Dzieci, which was edited in line with the views of progressive educators. In the years 1824–1830, the language of the articles also fluctuated significantly and there were some thematic changes. In addition to the initially popular historical and moral texts, articles on natural history and works expressing the involvement of readers (letters, actions, competitions) were printed more frequently. The weakest feature of the first Polish periodicals for children was the poor use of illustrations. In most magazines they were rarely printed and used only for aesthetic purposes.
Słowa kluczowe: press for children, 19th century, history
References

Aleksandrowska E. (ed.) (1970). Nowy Korbut. Vol. 6, part 1. Oświecenie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Bieliński J. (1904). Związki akademików w Warszawie. Kwartalnik Historyczny, no. 2, p. 243–287; no. 3/4, p. 491–523.

Boczar E. (2010). Bibliografia literatury dla dzieci i młodzieży – wiek XIX. Literatura polska i przekłady. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Bogacz M. (1960). Akademicy Warszawy. Z dziejów organizacji studenckich w XIX wieku. Warszawa: Iskry.

Caspard-Karydis P. (1991). L’Ami des enfants (1782–1783). [In:] J. Sgard (ed.). Dictionnaire des journaux 1600–1789. A-I. Paris: Universitas [http://dictionnaire-journaux.gazettes18e.fr/journal/0090-lami-des-enfants; 13.01.2017].

Chmielowski P. (1885). Czasopisma polskie dla młodego wieku. [In:] J.T. Lubomirski (ed.). Encyklopedia wychowawcza. Vol. 3 (p. 110–154). Warszawa: Gebethner i Wolff.

Chrzanowski I. (1937). Chrzanowski Ignacy Kajetan. [In:] Polski słownik biograficzny. Vol. 3 (p. 459). Kraków: Polska Akademia Umiejętności.

Dąbrowska J.E. (2008). Klementyna. Rzecz o Klementynie z Tańskich Hoffmanowej. Białystok: Trans Humana.

Dernałowicz M., Jarosińska I. (1988). Stanisław Jachowicz 1796–1857. [In:] M. Janion [et al.] (ed.). Literatura krajowa w okresie romantyzmu 1831–1863. T. 2 (p. 959–981). Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Dunin J. (1991). Książeczki dla grzecznych i niegrzecznych dzieci. Z dziejów polskich publikacji dla najmłodszych. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Estreicher K. (1872). Bibliografia polska XIX stólecia [sic!]. T. 1. Kraków: Uniwersytet Jagielloński.

Frączyk T. (1960). Drukarnia Biblioteczna w Puławach. Rozprawy i Sprawozdania Muzeum Narodowego w Krakowie, Vol. 6, p. 134–164.

Gobels H. (1973). Das Leipziger Wochenblatt für Kinder (1772–1774). Eine Studie über die älteste deutschprachige Kinderzeitschrift. Düsseldorf: Henn.

Grey J.E. (1970). The Lilliputian Magazine – A Pioneering Periodical? Journal of Librarianship and Information Science, Vol. 2, Iss. 2, p. 107–115.

Hurrelmann B. (1974). Jugendliteratur und Bürgerlichkeit. Soziale Erziehung in der Jugend-
literatur der Aufklärung am Beispiel von Christian Felix Weisses Kinderfreund 1776–1782. Paderborn: Schöningh.

Kaniowska-Lewańska I. (1964). Twórczość dla dzieci i młodzieży Klementyny z Tańskich Hofmanowej. Opole: Wyższa Szkoła Pedagogiczna.

Kaniowska-Lewańska I. (1973). Literatura dla dzieci i młodzieży do roku 1864. Zarys rozwoju, wybór materiałów. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Kaniowska-Lewańska I. (1975). Nowatorstwo codziennego periodyku dla dzieci Stanisława Jachowicza. [In:] H. Skrobiszewska (ed.). O literaturze dla dzieci i młodzieży (p. 93–125). Warszawa: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich.

Kaniowska-Lewańska I. (1986). Stanisław Jachowicz. Życie, twórczość i działalność. Warszawa: Instytut Wydawniczy Nasza Księgarnia.

Kirsten D. (1988). English children and their magazines 1751–1945. New Haven–London: Yale University Press.

Libera L. (1982). Rozrywki dla Dzieci jako czasopismo narodowe. Kwartalnik Historii Prasy Polskiej, no. 1, p. 5–16.

Łaszewska-Radwańska B.E. (1998). Przyjaciel Dzieci Christiana Feliksa Weissego. Zagadnienia autorstwa, przekładu i wydania polskiego z lat 1789–1792. Acta Universitatis Wratislaviensis. Bibliotekoznawstwo, vol. 21, p. 131–146.

Łojek J. (1966a). Studia nad prasą i opinią publiczną w Królestwie Polskim 1815–1830. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Łojek J. (1966b). Z zagadnień przedsiębiorstwa prasowego w Królestwie Kongresowym. Losy inicjatyw wydawniczych. Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego, no. 1, p. 5–23.

May J.E. (2016). Recent Studies (1985–2015) of Children’s Literature, Chapbooks, and Works Related by Form or Audience and Printed 1660–1840. DuBois: Penn State University.

Pękalska M. (2006). Popularnonaukowe czasopismo Skarbiec dla Dzieci (1830). Rocznik Historii Prasy Polskiej, no. 2, p. 5–19.

Słodkowska E. (2002). Produkcja i rozpowszechnianie wydawnictw w Królestwie Polskim 1815–1830. Warszawa: Biblioteka Narodowa.

Szymańska B. (1989). Tygodnik dla Dzieci Ignacego Kajetana Chrzanowskiego – jedno z pierwszych czasopism dla młodych Polaków. Ze Skarbca Kultury, no. 48, p. 111–151.

Śliwińska I., Stupkiewicz S. (ed.) (1968). Jachowicz Stanisław. [In:] Nowy Korbut. Vol. 7. Romantyzm (p. 473–478). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Tańska-Hoffmanowa K. (1849). Pamiętniki. T. 1–3. Berlin: Księgarnia B. Behra.

Tyrowicz M. (1981). Czynniki kalkulacyjne prasy polskiej w kraju 1772–1850 – przegląd zagadnień. Kwartalnik Historii Prasy Polskiej, no. 1, p. 5–21.

Waksund R. (1981). Periodyki dziecięce w systemie książki. Studium historycznoporównawcze. Acta Universitatis Wratislaviensis. Prace Literackie, vol. 21, p. 35–52.

Waksmund R. (1987). Nie tylko Robinson, czyli o oświeceniowej literaturze dla dzieci i młodzieży. Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza.

Zawadzki K. (2001). Bibliografia czasopism warszawskich 1579–1981. Vol. 3. Warszawa: Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy.

Żarów-Mańszewska L. (1961). Dziennik dla Dzieci Stanisława Jachowicza. Rozprawy z Dziejów Oświaty, vol. 4, p. 125–176.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.