Sport, medium, dyskurs telewizyjny. Mediolingwistyczne rozważania o wpływie

Iwona Loewe

Abstrakt

Sport od zawsze miał swoje miejsce w mediach masowych: od prasy przez radio po telewizję. Tematyka sportowa stała się istotnym komponentem dla dyskursu telewizyjnego i ze względu na dyskurs publiczny. W artykule przedstawiono dane na temat czasu poświęcanego sportowi w historii polskiej telewizji. Zawarto również szkic tematów sportowych poruszanych w badaniach lingwistyki strukturalnej, semantyki, leksykologii, pragmalingwistyki, tekstologii, genologii. Sport przedstawiono z perspektywy mediolingwistyki i lingwistyki dyskursu. Autorka starała się dowieść, że sport jest atrakcyjny dla audiowizualnego medium masowego. W tekście przedstawiono argumenty za istnieniem wzajemnego oddziaływania między mediami a sportem, gdyż występują zależności między dyskursem telewizyjnym a sportem. Sport natomiast wpływa na praktyki dyskursu telewizyjnego i publicznego. Autorka dokumentuje te fakty i przedstawia ich skutki jako możliwe do badania.

Sport, Media, TV Discourse. Medialinguistic Reflections on Influence

Sport has always had its place in the mass media: from the press through radio to television. The paper presents the data on the time dedicated to sport in the history of Polish television; contains a sketch of sport related problems raised in research carried out in the field of structural linguistics, semantics, lexicology, pragmalinguistics, text linguistics, and genology. In the article, sport is presented from the perspective of media linguistics and the linguistics of discourse. The author argues that sport is attractive to the audio-visual mass medium. Sport has become a significant component for television discourse and for public discourse. The article argues that the medium affects sport, the television discourse affects sport, and sport affects the discursive practices of television, as well as the public discourse The author suggests that these problems are viable research topics. 

Słowa kluczowe: mediatyzacja sportu, parametry dyskursu, teatralizacja, ceremonia medialna, sport, dyskurs, telewizja / mediatization of sport, discourse parameters, theatralization, media ceremony, discourse, television
References

Алексеев К.А., Ильченко С.Н. (2016). Оснoвы спортивной журналистики. Учебное пособие длястудентов, обучающихся по специальности «Журналистика». Moskwa. (Aljeksjejew K.A., Ilcienko S.N. (2016). Asnowy spartiwnaj żurnalistyki. Uciebnoje posobije dlja studientaw, abuciajuszichsja pa specjalnosti Żurnalistika. Moskwa).

Войтик Е.А. (2017). Спортивный медиатекст: зарождение и развитие (на материале периодических изданий XVIII–XIX вв. Tomsk). (Wojtik E.A. (2017). Sportiwnyj media­tekst: zarożdenije i razwitije (na materiale periodicieskich izdannij XVII–XIX wieka). Tomsk).

Ciesek B. (2018). Dyskursy dyskryminacji i tolerancji w przestrzeni publicznej współczesnej Polski (wartości, postawy, strategie). Katowice.

Czachur W. (2020). Lingwistyka dyskursu jako zintegrowany program badawczy. Wrocław.

Czapla A., Koper M. (red.) (2016). Język i sport. Lublin.

Dayan D., Katz E. (2008). Wydarzenia medialne. Historia transmitowana na żywo, tłum. A. Sa­wisz. Warszawa.

Deberny K., Płoszaj K., Firek W. (2016). Błyszczący sterowiec. Pierre de Coubertin o sporcie i olimpizmie. Warszawa.

Dziagacz J. Profesjolekt dziennikarski [http://www.pulib.sk/elpub2/FF/Olostiak2/pdf_doc/33.pdf; 21.07.2014].

Ficek E., Ochwat M., Sujkowska-Sobisz K., Wójcik-Dudek M. (red.) (2018). Społeczeństwo obywatelskie. Edukacja, wartości, style komunikacyjne. Katowice [http://www.spoleczen­stwoobywatelskie.edu.pl; 1.03.2020].

Grochala B. (2016). Telewizyjna transmisja sportowa w ujęciu genologii lingwistycznej na mate­riale transmisji meczów piłki nożnej. Łódź.

Grochala B. (2019). Media a przemoc w sporcie – językowe zachowania dziennikarzy wobec prze­jawów agresji. W: D. Suska, R. Bizior (red.). Przemoc w komunikacji. Częstochowa.

Gwóźdź A. (oprac.) (2003). Media, eros, przemoc. Sport w czasach popkultury. Kraków.

Jarosz M., Drzewiecki P., Płatek P. (red.) (2013). Sport w mediach. Warszawa.

Jarvis M. (2003). Psychologia sportu, przekł. M. Gajdzińska. Gdańsk.

Kalisz A. (2019). Stacje ogólne i tematyczne polskiej telewizji z perspektywy genologicznej. Katowice.

Kita M. (1979). Problem strukturowania tekstów radiowych i telewizyjnych sprawozdań sporto­wych. Socjolingwistyka, nr 2, s. 133–148.

Komunikaty Centrum Informacji TVP. Sukces oglądalności nowego sezonu Pucharu Świata w skokach narciarskich!, 19.11.2018 [http://www.tvp.pl; 23.03.2019].

Koper M. (2016). Język sportu – problematyka badawcza. W: A. Czapla, M. Koper (red.). Język i sport (s. 13–40). Lublin.

Kozieł A. (2003). Za chwilę dalszy ciąg programu. Telewizja Polska czterech dekad. 1952–1989. Warszawa.

Kurdupski M. (28.03.2018). 5,11 mln widzów PŚ w skokach w TVP1 i Eurosporcie. Cykl zyskał 280 tys. oglądających [https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/ogladalnosc-ps-w-skokach­-tvp1-eurosport-5–11-mln-widzow; 23.03.2019].

Loewe I. (2014). Sport w mediasferze z perspektywy lingwisty. Postscriptum Polonistyczne, nr 2, s. 71–92.

Loewe I. (2016). Igrzyska olimpijskie w polskiej telewizji. W: E. Pawlak-Hejno, M. Piechota, P. No­wak (red.). Igrzyska olimpijskie w mediach masowych 1948–1984 (s. 11–27). Lublin.

Loewe I. (2017). Symbole igrzysk olimpijskich z perspektywy lingwistyki dyskursu. Zeszyty Na­ukowe KUL, nr 2, s. 37–52.

Loewe I. (2018a). Dyskurs telewizyjny: transmisja mszy świętej. W: M. Wójcicka, M. Dziekanow­ska (red.). Tradycja dla współczesności. Ciągłość i zmiana. T. 12: Kultura jako komunikacja (s. 129–146). Lublin.

Loewe I. (2018b). Dyskurs telewizyjny w świetle lingwistyki mediów. Katowice.

Michalczyk S. (2008). Społeczeństwo medialne. Studia z komunikowania masowego. Katowice.

Molęda-Zdziech M. (2013). Czas celebrytów. Mediatyzacja życia publicznego. Warszawa.

Nowowiejski B. (2011). Współczesne polskie słownictwo sportowe w ujęciu normatywnym. W: B. Pędzich, D. Zdunkiewicz-Jedynak (red.). Polskie dźwięki, polskie słowa, polska grama­tyka (system – teksty – norma – kodyfikacja). Warszawa.

Ożdżyński J. (1970). Polskie współczesne słownictwo sportowe. Wrocław-Warszawa-Kraków.

Pallus P. (2016). TVP wysyła do Rio de Janeiro 45 osób. Pokaże ponad 700 godzin transmisji z igrzysk [https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/tvp-wysyla-do-rio-de-janeiro-45-osob­-pokaze-ponad-700-godzin-transmisji-z-igrzysk_2; 23.03.2019].

Pawlas J. (1972). Polska gola, czyli o sporcie w telewizji. Ekran, nr 34.

Pisarek W. (red.) (2006). Słownik terminologii medialnej. Kraków.

Polok K. (2007). Funkcje języka w języku sportu – próba analizy. W: G. Szpila (red.). Język polski XXI wieku: analizy, oceny, perspektywy. Kraków.

Rekowski W. (1989). Sport w przekazie telewizyjnym. Warszawa.

Rocznik Demograficzny GUS (2018). Dane na 30.06.2017 [https://stat.gov.pl/; 23.03.2019].

Rotkiewicz M. (2016). Symbole i maskotki olimpijskie. Warszawa.

Sahaj T. (2007). Fani futbolowi. Historyczno-społeczne studium zjawiska kibicowania. Poznań.

Skowronek B. (2013). Mediolingwistyka. Wprowadzenie. Kraków.

Szczepański J.A. (1980). Od Olimpii do olimpiad. Kraków.

Witosz B. (2016). Kategoria dyskursu w polonistycznej edukacji akademickiej. W: W. Czachur, A. Kulczyńska, Ł. Kumięga (red.). Jak analizować dyskurs? Perspektywy dydaktyczne (s. 19–39). Kraków.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.