Udział post-prawdy w wywoływaniu i podtrzymywaniu panik moralnych

Monika Strupiechowska

Abstrakt

The Role of Post-Truth in The Process of Causing and Mainteining Moral Panics
The article attempts to answer the question about the scope of post-truth phenomenon in the process of creating an atmosphere of moral panic – increased social unrest and the accompanying inadequate response of the media. The critical analysis of the media discourse on the analyses social issues allows to state that with the expansion of new technologies and the way of communicating, the frequency of creating false information increases, the specificity of the phenomenon of raising social anxiety and the creation of non-matching visions of reality is changing.

Keywords: moral panic, post-truth, discourse analysis, manipulation, public discourse

W artykule została podjęta próba odpowiedzi na pytanie o zakres udziału zjawiska post-prawdy w procesie kreowania atmosfery paniki moralnej, czyli podwyższonego niepokoju społecznego i towarzyszącej mu nieadekwatnej reakcji mediów. Krytyczna analiza dyskursu medialnego dotyczącego analizowanych problemów społecznych pozwala stwierdzić, że wraz z rozwojem nowych technologii i sposobów komunikowania, zmienia się specyfika zjawiska wzbudzania społecznego niepokoju oraz tworzenia nieprzystających do siebie wizji rzeczywistości.

Słowa kluczowe: panika moralna, post-prawda, krytyczna analiza dyskursu, media, dyskurs publiczny
References

Ben-Yehuda N., Goode E. (2009), Moral Panic: The Social Construction of Deviance, Wiley-Blackwell, Nowy Jork

Broniatowski D.A. et.al. (2018), Weaponized Health Communication: Twitter Bots and Russian Trolls Amplify the Vaccine Debate, “AJPH” Vol. 108 (10), doi: 10.2105/AJPH.2018.304567 [15.11.2018]

CBOS (2017a), Stosunek do przyjmowania uchodźców, Warszawa https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2017/K_044_17.PDF

CBOS (2017b), Polacy o obowiązku szczepienia dzieci, Warszawa, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2017/K_100_17.PDF [15.11.2018]

CBOS (2018), O nieufności i zaufaniu, Warszawa, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2018/K_035_18.PDF [15.11.2018]

Chmielewski A. (1997), Niewspółmierność, nieprzekładalność, konflikt. Relatywizm we współczesnej filozofii analitycznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław

Cohen S. (2002), Folk Devils and Moral Panics: The Creation of the Mods and Rockers, MacGibbon & Kee, Londyn

Czarnecki M. (2015), Nie bójmy się ludzi, którzy uciekają przed terrorem, „Gazeta Wyborcza” 15 grudnia, http://wyborcza.pl/1,75968,19345723,nie-bojmy-sie-ludzi-ktorzy-uciekaja-przed-terrorem.html [15.11.2018]

Czykwin E. (2007), Stygmat społeczny, PWN, Warszawa

d’Ancona M. (2018), Postprawda, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa

Devine N. (2018), Beyond truth and non-truth, [w:] Post-truth, fake news, (Eds.) Peters M., Rider S., Hyvönen N., Besley T., Springer, Singapore

van Dijk T.A. (1993), Elite Discourse and Racism, Sage Publications, Newbury Park

Farrell H. (2012), The Consequences of the Internet for Politics, “Annual Review of Political Science”, Vol. 15

Fuller S. (2018), What Can Philosophy Teach Us About the Post-truth Condition, [w:] Post-truth, fake news, (Eds.) Peters M., Rider S., Hyvönen N., Besley T., Springer, Singapore

Gorman S.E., Gorman J.M. (2016), Denying to the Grave: Why We Ignore the Facts That Will Save Us, Oxford University Press, Oxford

Hall S., Critcher C., Jefferson T., Clarke J., Roberts B. (1978), Policing the crisis: Mugging, the state, and law and order, MacMillan, London Islamskie hordy nadciągają. Raport PCh24.pl (2015), Polonia Christiana, https://www.pch24.pl/islamskie-hordy-nadciagaja--raportpch24-pl-,33222,i.html [15.11.2018]

Kofta M. (2004), Stereotypy i uprzedzenia a stosunki międzygrupowe: stare problemy i nowe idee, [w:] Myślenie stereotypowe i uprzedzenia.  Mechanizmy poznawcze i afektywne, (red.) Kofta M., Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN, Warszawa

Konwencja dotycząca statusu uchodźców, sporządzona w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (1991), Dz.U. 1991 nr 119 poz. 515, http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19911190515

MAWA (2017), Nowa wersja wydarzeń w Ełku. 21-letni Daniel karany za groźby i rozbój, Newsweek.pl, https://www.newsweek.pl/polska/nowa-wersja-wydarzen-w-elku-21-letni-daniel-karany-za-grozby-i-rozboj/6h21t11 [15.11.2018]

NIZP-PZH (2018), Szczepienia ochronne w Polsce w 2017 roku, Warszawa, http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2017/Sz_2017.pdf [24.04.2019]

Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (2018), Druk nr 2796, http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/druk.xsp?nr=2796 [15.11.2018]

Paradowski R. (2006), Pro choice i pro life – rozbieżne dyskursy, Racjonalista.pl, http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,5166 [15.11.2018] Pariser E. (2011), The Filter Bubble. What the Internet is Hiding from You, Penguin Press, Nowy Jork

Pawełczyk P., Jakubowski J. (2017), Postprawda i nowe media. Czy potrzebujemy postprawdy?, „Środkowoeuropejskie Studia Polityczne” nr 1

PP (2017), Winnicki trafnie o tzw. uchodźcach: To nie uchodźcy ale demograficzna armia inwazyjna, Telewizja Republika, http://telewizjarepublika.pl/winnicki-trafnie-o-tzw-uchodzcach-to-nie-uchodzcy-ale-demograficzna-armia-inwazyjna,50385.html [15.11.2018]

Prokuratura Krajowa (2017), Wyciąg ze sprawozdania dotyczącego spraw o przestępstwa popełnione z pobudek rasistowskich, antysemickich lub ksenofobicznych prowadzonych w 2016 roku w jednostkach organizacyjnych prokuratury, Warszawa, https://pk.gov.pl/wpcontent/uploads/2017/04/46b9332fd07c9910e8dac6569d09b3be.pdf
[24.04.2019]

Skarżyński S. (2017), „Obozy to miejsce, w którym uchodźcy znienawidzą Europę”, Gazeta Wyborcza Osiem Dziewięć, http://wyborcza.pl/osiemdziewiec/7,159012,22250755,obozy-to-miejsce-w-ktorym-uchodzcy-znienawidza-europe.html [15.11.2018]

Solecka M (2017), Włochy: odra nie odpuszcza, rekordowa liczba zachorowań, Portal mp.pl, https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/aktualnosci/badania/163900,wlochy-odra-nie-odpuszcza-rekordowaliczba-zachorowan [15.11.2018]

Speed E., Mannion R. (2017), The Rise of Post-truth Populism in Pluralist Liberal Democracies: Challenges for Health Policy, “International Journal of Health Policy and Management”, Vol. 6, Iss. 5

Thompson K. (2011), Forward, [w:] Moral Panics and the Politics of Anxiety, (Ed.) Hier S.P., Routledge, Nowy Jork

Trybunał Konstytucyjny (1997), Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1997 r., Sygn. akt K. 26/96

Ungar S. (2008), Panika moralna versus społeczeństwo ryzyka: konsekwencje zmian w sferze niepokojów społecznych, [w:] Socjologia codzienności, (red.) Sztompka P., Bogunia-Borowska M., Znak, Kraków

Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (1993), Dz.U. 1993 nr 17 poz. 78

Wierzchowski G. (2015), Czeka nas socjalny dżihad, „Gazeta Polska”, https://www.gazetapolska.pl/33247-czeka-nas-socjalny-dzihad [15.11.2018]

World Health Organization (2018), Mealsles Cases, http://www.who. int/immunization/monitoring_surveillance/burden/vpd/surveillance_type/Country_slides_measles.pdf

World Health Organization (2019), Measles. Distribution of cases by counrty, year and month 2011-2018, https://www.who.int/immunization/monitoring_surveillance/burden/vpd/measlescasesbycountrybymonth.xls

Zawadka G. (2017), Rośnie liczba śledztw ws. przestępstw na tle rasistowskim, "Rzeczpospolita" 6 kwietnia, http://www.rp.pl/Przestepczosc/ 170409294-Rosnie-liczba-sledztw-ws-przestepstw-na-tle-rasistowskim.html

Zespół wPolityce.pl (2015), Kto przesadził? Kaczyński: Imigranci mogą przynieść nieznane choroby. Celiński: To język nazizmu! Mówiło się, że Żydki mają tyfus, wPolityce.pl, https://wpolityce.pl/polityka/268356-kto-przesadzil-kaczynski-imigranci-moga-przyniescnieznane-choroby-celinski-to-jezyk-nazizmu-mowilo-sie-ze-zydkimaja-tyfus [15.11.2018]

Zielińska I. (2015), Panika moralna, Nomos, Warszawa

Rocznik interdyscyplinarny

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w Internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.