Krakowska kamienica jako przykład domu w mieście. Funkcjonowanie i życie krakowskich kamienic przełomu XIX i XX w.

Katarzyna Jachorek-Kiesiewicz

Abstrakt

Streszczenie

Kamienice miały duże znaczenie w Krakowie i pełniały ważne funkcje. Nie tylko pełniły rolę moralną i polityczną. Były stałym miejscem zamieszkania. Jednak w XIX w.” dom w mieście „stanowił jeszcze jedną sferę- rodzinną. Był miejscem egzystencji i spotkań, wyrazem zamożności jego mieszkańców. Taki przykład domu wzorcowego był niewątpliwie właściwy mieszczańskiemu życiu prywatnemu. Występował on w licznych wariantach, różniących się niezliczonymi szczegółami. Możemy mówić o względnej jedności mody życia mieszczańskiego w XIX w. i sposobów zamieszkiwania wzmocnionej stylami architektonicznymi. Przedmiotem moich rozważań będzie złożone społecznie, bardzo różnorodne środowisko kamienicy, które tworzyło odrębny świat. Opierając się jednak na licznych wspomnieniach, na publicystyce prasowej, można starać się odtworzyć rozkład, strukturę społeczną oraz życie codzienne mieszkańców. Kwestia architektury mieszkalnej XIX-wiecznych miast była szeroko badana, ale mało powstało do tej pory prac łączących aspekt architektoniczny ze społeczno-obyczajowy.

A Cracow tenement house as an example of a house in the city. Functioning and life of Cracow tenements at the turn of the 19th and 20th centuries

The tenement houses were very important in Cracow and played important functions. They not only played a moral and political role. They were a permanent place of residence. However, in the nineteenth century, “house in the city” was one more sphere - family. It was a place of existence and meetings, an expression of the wealth of its inhabitants. Such an example of a model house was undoubtedly a good bourgeois private life. He appeared in numerous variants, differing in innumerable details. We can talk about the relative unity of fashion of bourgeois life in the nineteenth century and ways of living reinforced by architectural styles. The subject of my deliberations will be a socially complex, very diverse environment of a tenement house that created a separate world. However, based on numerous memories, on press journalism, one can try to recreate the distribution, social structure and everyday life of the inhabitants. The issue of the residential architecture of 19th century cities has been widely studied, but so far few works have been created connecting the architectural aspect with social and moral aspects.

Słowa kluczowe: kamienica, historia społeczna XIX w, mieszkania, tenement house, social history of the 19th century, housing
References

Architekt, Rok XIV, zeszyt 2, ilustr.-s 31-32, Kraków luty 1913 r,

J. Bogdanowski, Problemy urbanistycznej rewaloryzacji zabudowy mieszkaniowej z przełomu XIX/XX w. na przykładzie Krakowa,[w:] Ochrona zabytków Nr 2(129), Warszawa 1980,

J. Bogdanowski, Warownie i zieleń twierdzy Kraków, Wydawnictwo literackie, Kraków 1979,

Z. Białkiewicz ,Przemiany architektury krakowskiej w połowie XIX w, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków 1994,

M. Estreicherówna, Życie towarzyskie i obyczajowe Krakowa w latach 1848-1863, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1968,

Historia życia prywatnego praca zbiorowa pod redakcją M. Perrot, Zakład Narodowy im. Ossolińskich , Wrocław 1999,

K. Karolczak, Właściciele domów w Krakowie na przełomie XIX/XX w, Wydawnictwo Naukowe WSP Kraków 1987,

S.Wasylewski, Życie polskie w XIX wieku, Wydawnictwo Literackie , Kraków 1962.

Czasopismo: Architekt, miesięcznik poświęcony architekturze, budownictwu i przemysłowi artystycznemu, Rok XIV, Zeszyt 2, Kraków luty 1913.