Sonet VIII Williama Szekspira w pieśniach Dymitra Kabalewskiego, Igora Strawińskiego i Pawła Mykietyna

Karolina Dąbek

Abstrakt

The 8th Sonnet Music to hear by William Shakespeare belongs to so-called “procreation sonnets”, where the poet insists on a young man to marry and have children. It should grant immortality to him and his youthful beauty to the world. The poem, written in iambic pentameter, reveals the structure of an Elizabethan sonnet. The main emphasis is laid on the last stanza which does not serve anymore as a protective advice, but as a warning. The syndrome of the 8th Sonnet, understood after Mieczysław Tomaszewski as a “group of constitutive features” is formed here by the following categories: musicality, metaphorism, oxymoronity, rhetoric and erotic ambivalence. The poem has found its musical interpretations in the output of the 20th century composers: Dmitry Kabalevsky, Igor Stravinsky and Paweł Mykietyn. All songs are both musically and expressively distant from each other, nevertheless each of them reflects an element of the Sonnet’s character. Metaphorism and oxymoronity appear in music of every composer in a very individualized way, which is proved by the analysis of relations between text and music. The sphere of erotic ambivalence is present only in Mykietyn’s song, intended for a male soprano. In a lyrical song by Kabalevsky the musicality and rhetoric of the poem are especially underlined. In a constructivist approach of Stravinsky (dodecaphony) and Mykietyn (circle canon) analogies to an intellectual game and a net of complex literary metaphors in the poem can be found.

(tłum. Iwona Sowińska-Fruhtrunk)

Słowa kluczowe: Shakespeare’s sonnets, Paweł Mykietyn, Dmitry Kabalevsky, Igor Stravinsky, relations between text and music
References

 

Barańczak S., „Nie igraszka czasu”, [w:] W. Shakespeare, Sonety, tłum., wstęp i oprac. S. Barańczak, Poznań 1993.

Burzyńska A., Gender i queer, [w:] taż, M.P. Markowski, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków 2007.

Butler S., Shakespeare’s Sonnets Reconsidered, London 1927.

Daragan D.G., Kabalevsky, Dmitry Borisovich, [w:] The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 13 , London 2001.

Dyboski R., O sonetach i poematach Szekspira, Warszawa 1914.

Erhardt L., Igor Strawiński, Warszawa 1978.

Fineman J., Shakespeare’s Perjured Eye: The Invention of Poetic Subjectivity in the Sonnets, London 1986.

Gibińska M., „Złączyłem z wierszem już mój żywot smutny”. Maria Sułkowska i jej przekład Sonetów Szekspira, Kraków 2012.

Gmys M., Eros z Tanatosem w tle, [w:] P. Mykietyn, Shakespeare’s Sonnets for Male Soprano and Piano, Kraków 2007.

Jarzębska A., Kabalewski Dmitrij Borisowicz, [w:] Encyklopedia muzyczna PWM. Część biograficzna, red. E. Dziębowska, t. 5 (KLŁ), Kraków 1997.

Jarzębska A., Słowo i muzyka w pieśniach solowych Igora Strawińskiego, [w:] Pieśni w twórczości Karola Szymanowskiego i jemu współczesnych, red. Z. Helman, Kraków 2001.

Jarzębska A., Strawiński Igor Fiodorowicz, [w:] Encyklopedia muzyczna PWM. Część biograficzna, red. E. Dziębowska, t. 10 (Sm–Ś), Kraków 1979.

Jarzębska A., Strawiński. Myśli i muzyka, Kraków 2002.

Mayenowa M.R., Poetyka teoretyczna. Zagadnienia języka, Wrocław 2000.

Mori A., Proportional Exchange in Stravinsky’s Early Serial Music, „Journal of Music Theory” 1997, nr 2.

Mykietyn P., Kompozytor i maski, rozm. przepr. M. Dziadek, „Opcje” 2000, nr 2–3.

Mykietyn P., Patrzę w głąb swojej duszy, rozm. przepr. B. Tumiłowicz, „Muzyka 21” 2003, nr 5.

Piwowarska J., Pośród dysonansów i harmonii. Rosyjskie przekłady Sonetu 29. Williama Shakespeare’a, [w:] Kłamliwe posłanie. Lektury sonetów Shakespeare’a, red. M. Gibińska, A. Pokojska, Kraków 2005.

Podrygajło K., Sonety Szekspira i ich trwanie w muzyce Pawła Mykietyna, „Res Facta Nova” 11 (2010).

Schlauch M., Zarys wersyfikacji angielskiej, [w:] Poetyka. Zarys encyklopedyczny, red. M.R. Mayenowa, L. Pszczółkowska, Wrocław 1958.

Sito J., Wstęp, [w:] W. Shakespeare, Sonety, tłum. J. Sito, Warszawa 1982.

Sławiński J., Sonet, [w:] Słownik terminów literackich, red. M. Głowiński, T. Kostkiewiczowa i in., Wrocław 2002.

Sonet, [w:] M. Bernacki, M. Pawlus, Słownik gatunków literackich, wstęp M. Jaworski, Kalisz 2008.

Strawiński I., Kroniki mego życia, tłum. J. Kydryński, Kraków 1974.

Strawiński I., Poetyka muzyczna, tłum. S. Jarociński, Kraków 1980.

Szczecińska E., Mykietyn – szkic do portretu, „Tygodnik Powszechny” 2008, nr 36.

Tomaszewski M., Słopiewnie Szymanowskiego według Tuwima, [w:] tenże, Nad pieśniami Karola Szymanowskiego. Cztery studia, Kraków 1998.

Tomaszewski M., Über allen Gipfeln ist Ruh Goethego w pieśniach Zeltera, Schuberta, Schumanna i Liszta, [w:] Wiersz i jego pieśniowe interpretacje. Zagadnienia tekstów wielokrotnie umuzycznionych. Studia porównawcze, red. tenże, seria «Muzyka i Liryka», t. 3, Kraków 1991.

Vendler H., The Art of Shakespeare’s Sonnets, Cambridge 1999.

Czasopismo w darmowym dostępie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Jedyną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.